Ocean Market’te Veri Üzerinden Stake Yapmak
--
Ocean Topluluk Pazaryerlerindeki Fırsatlar ve Riskler
Bu gönderi Ocean Protocol resmi Medium sayfasında yayınlanan “On Staking on Data in Ocean Market” gönderisinin çevirisidir. Orijinal makaleye buradan ulaşabilirsiniz.
Özet
Yaklaşan Ocean Market uygulaması, kişilerin ve kuruluşların veriler üzerinden stake ve küratörlük yaparak verilerinden kazanç elde etmeleri amacıyla geliştirildi. Bu makale, veriler üzerinde stake yapmak üzerine odaklanıyor.
Stake işleminde, bir likidite sağlayıcısı (LS) olarak işlem ücretlerinden bir tutar kazanırsınız. Stake yapma, veri kümelerine yönelik bir iyileştirme sinyalidir. Ek olarak Stake Edenler, Ocean Data Farming programı başladığında Farming programından da ek kazançlar kazanacaklar.
Stake yapmanın beraberinde getirdiği görmezden gelinemeyecek bazı riskler vardır;
- Havuzda OCEAN’ın datatokenlere oranı, ilk stake ettiğiniz zamana kıyasla değiştiği zaman geçici kayıp riski açığa çıkar.
- Aynı zamanda stake işleminde rug pull riski de vardır. Bu genelde datatoken yayımcısının OCEAN payını çektiği zaman gerçekleşir. Bu nedenle kalan stake edenlerin havuzdaki OCEAN varlıkları düşer ve stake edenler için kayba neden olur.
Bu yazının geri kalanı ayrıntıları içerir.
Datatokenler ve Ocean Market
Her veri hizmeti kendi Ocean datatokenini alır. Datatoken, bir veri kümesine veya bir C2D hizmetine erişim sağlayan ERC20 tokenidir. Bu blog, Ocean datatokenleri tanıtıyor.
Ocean Market, belirli bir veri hizmeti için datatoken oluşturmayı ve bu hizmete erişmek için bir datatoken tüketmeyi kolaylaştırır. Bu blog, Ocean Market’i tanıtıyor.
Otomatik Piyasa Yapıcılar (AMM’ler)
Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM), her zaman satın almaya veya satmaya hazır bir robottur. AMM, iki varlığı tutan bir havuzdur, gelin bunlara TOK1 ve TOK2 diyelim. Bu havuza herkes istediği TOK1 ve TOK2 jetonlarını ekleyebilir ve havuzdan TOK1 ve TOK2 tokenları satın alabilir. Havuzdan TOK1 jetonları satın alırsanız fiyatı TOK2 cinsinden hesaplanır. Ve tam tersi TOK2 satın alınırsa da geçerli.
AMM’ler, Balancer ve Uniswap gibi merkezi olmayan borsaların (DEX’ler) kalbidir. AMM’ler hakkında daha fazla bilgi edinmek için tıklayın.
Ocean-Datatoken Havuzları
Verileri fiyatlandırmak geleneksel olarak zordur; otomatik fiyat keşfi bunu kolaylaştırmayı vaat ediyor.
- Otomatik fiyatlandırmaya yönelik bir order book yaklaşımı, birçok aktörün teklif vermesini ve almasını gerektirir. Ancak otomatik fiyatlandırma işlemi yeni bir veri varlığını başlatırken mümkün olmayacaktır.
- AMM’ler ayrıca otomatik fiyatlandırma yapar. Order book’tan iyi çalışması için birden fazla aktöre ihtiyaç duymaz. Bu nedenle Ocean Market, veri kümelerini otomatik olarak fiyatlandırmak için AMM’leri kullanıyor.
Ocean Market bir OCEAN-Datatoken AMM havuzu oluşturmakta kolaylık sağlar. Ve OCEAN için datatoken alıp satmayı da kolaylaştırır. Böylelikle AMM, datatokenlerin alınıp satılmasıyla fiyatı otomatik olarak ayarlayan bir teknolojidir.
OCEAN-Datatoken Havuzu ile Ocean’da Stake Yapmak
OCEAN- Datatoken havuzları, Ocean’da stake yapmanın temelidir:
Ocean’da stake yapma, bir OCEAN-Datatoken AMM havuzunu likidite etme eylemidir. Bu şekilde stake ederek bir likidite sağlayıcısı (LS) olursunuz.
İşlem Ücretlerinden Elde Edilen Stake Ödülleri
Bir datatoken havuzuna stake yaptığınızda, stake yapmanın getireceği ödülleri vardır. Stake işleminden ödül kazanmanın 2 yolu var:
1. Dahil olduğunuz havuzdaki datatoken alım ve satımında gerçekleşen işlem ücretlerinden.
2. Ocean Data Farming ödüllerinden(Henüz başlamadı).
OCEAN-datatoken havuzunun yaratıcısı yani veri havuzunu açan kullanıcı, stake işlemi yapan kişilere gidecek olan işlem ücreti belirler. Bu ücret, satış hacminin bir yüzdesidir. Satış hacmi ne kadar yüksekse, o kadar çok kazanırsınız. Normal şartlarda varsayılan ücret %0,1’dir, ancak bu oran %1 veya %5’e hatta belki de daha fazla oranlara çıkartılabilir.
Stake işlemi yapan kullanıcılara yaptıkları stake ile orantılı olacak şekilde ödeme yapılır. Tabi ki bu orantı diğer kullanıcıların da ne kadar stake yaptığı ile bağlantılı.
Stake işleminde daha fazla gelir elde etmek için, yüksek satış hacmine sahip veri varlıklarına ya da şimdiye kadar çok az stake’e sahip olan “mücevher değerinde” diye tanımlayabileceğimiz veri varlıklarına stake işlemi gerçekleştirmek oldukça iyi bir strateji olacaktır. Bu durum size işlem ücretlerinden kazanacağınız ödülden büyük bir gelir sağlar.
İşlem ücretlerinden elde edilen stake ödülleri anında havuza akacaktır. Bu nedenle, havuzun tüm paydaşları, her veri varlığı satışında toplu olarak daha fazla OCEAN likiditesi elde eder.
Likidite işlemi yapmış olduğunuz havuza “likidite ekle” ve “likiditeyi kaldır” işlemleriyle stake etmiş olduğunuz toplam tutarı istediğiniz zaman artırabilir veya azaltabilirsiniz. İstediğiniz zaman stake etmekten vazgeçebilirsiniz. Likidite işlemini sonlandırıp stake etmekten vazgeçtiğiniz an OCEAN’larınız hemen cüzdanınıza gelir. Stake etmekten vazgeçerek kazanmış olduğunuz stake ödüllerinin de bir kısmı cüzdanınıza gelir.
Data Farming ile Kazanılan Stake Ödülleri
Ocean Data Farming, stake eden kullanıcıları daha fazla ödüllendirmek için başlatılan bir programdır. Ödüllerin miktarı; havuzdaki pay, bir veri varlığının tüketim miktarına ve muhtemelen daha fazla faktöre bağlı olacaktır. Bu faktörlerin içine stake etme süreside dahil edilebilir. Data Farming Programın lansmanı yaklaştığı zaman daha fazla bilgi yayınlanacak.
Risk: Geçici Kayıp
OCEAN-datatoken AMM’lerinde OCEAN stake ederek işlem ücretleri ve data farming ödülleri kazanabilirsiniz. Ancak, tüm AMM’lerde olduğu gibi bunda da geçici kayıp (IL) riski vardır. Geçici kayıp, OCEAN’ın datatoken’e ya da datatoken’in OCEAN’a oranı ilk stake edilen zamandan farklı olduğunda oluşan kayıptır.
Yani geçici kayıp durumu; OCEAN, datatoken değerine kıyasla yükselirse ya da datatoken, OCEAN değerine kıyasla yükselirse açığa çıkan bir durumdur. Bu iki durumun gerçekleşmesi halinde geçici kayıp oluşur.
Aşağıdaki görsel durumu özetliyor.
- Mavi eğri, OCEAN-datatoken AMM’deki varlıklarınızın fonksiyonuna bağlı olarak oransal değerini gösterir.
- Turuncu eğri, OCEAN ve datatoken’i AMM’e dahil olmadan ayrı ayrı tuttuysanız elinizdeki varlığın değeridir.
Oranlar değişkenlik gösterdiği için bahsetmiş olduğumuz risk geçici olarak adlandırılır. Çünkü oran 1.0’a dönerse geçici kaybınız sıfır olur. Fakat bu durumun sizi sahte bir güven hissine kaptırmasına izin vermeyin. 1.0 oranı bir daha asla gelmeyebilir. Ve stake ettiğiniz miktarı geri çektiğiniz anda kaybınız kalıcı hale gelebilir.
Rug Pull
Rug pull, stake işlemi yapan kullanıcıların para kaybetmesine neden olabilecek bir durumdur. İşte bu senaryonun gerçekleşebileceği bazı yollar:
- Bir kullanıcı havuz oluşturur ve kendisi o havuza ilk likiditeyi ekler (böylece ilk stake’in %100'üne sahip olur), oluşturmuş olduğu havuza diğer kullanıcıların da stake yapmasını bekler. Sonrasında kendi stake ettiği miktarı OCEAN olarak çeker.
- Önceden oluşturuluşmuş bir havuz düşünün. Ve bu havuza daha önce birçok kullanıcı irili ufaklı stake işlemi yapmış. Veri yayıncısı havuza çok daha fazla datatoken basar. Böylece daha büyük stake oranına sahip olur. Sonrasında stake’ini OCEAN olarak geri çeker.
İşte çalışma şekli:
- Bir kullanıcı sadece datatokene stake işlemi yaparsa, bu datatokelerin bir kısmı zaten havuzda bulunan OCEAN ile değiştirilir. Aynı durum OCEAN stake edilme işlemi içinde geçerlidir. Stake edilen OCEAN’ların bir kısmı halihazırda havuzda bulanan datatokenler ile değiştirilir. Havuz bu oranını korur.
- Yukarıda saydığımız her iki durumda da stake eden, havuza stake işlemi yaptığı için havuzda belirli bir yüzdeyi temsil eden BPT tokeni alır. BPT tokeni, yalnızca OCEAN veya datatokenlerin yüzdelik payını temsil etmez; havuzun ağırlıklı oranına göre ikisini de temsil eder.
- Veri yayıncısının daha fazla datatoken arzına sahip olma eğilimi vardır. Diğerleri yani stake edenler başlangıçta OCEAN ile başlar, çünkü datatokenleri satın almaları veya her ikisini de elde etmek için havuza girmeleri gerekir.
OCEAN-Datatoken Havuzlarının Tuhaflığı
Bu ne iyi ne de kötü bir tuhaflıktır. Sadece anlaşılmasını istediğimiz için bu başlığı açtık. Bir OCEAN-datatoken havuzu ilk oluşturulduğunda, havuza datatoken likiditesi yapabilen tek kişi verinin yayıncısı olacaktır. Diğer herkes OCEAN ekleyebilir. Veri yayıncısı olmayan kişinin likidite işlemi yapabilmesi için herhangi birinin datatoken satın alması ve ardından bu datatoken için likidite eklemesi gerekir.
Bu, yeni bir OCEAN-datatoken havuzu oluşturulduğunda şu durumun ortaya çıkacağı anlamına gelir. OCEAN’ın diğerleri tarafından stake edilmesiyle ilk piyasaya sürüldüğü zaman, datatokenin fiyatı ilk başta (OCEAN cinsinden) artacaktır.
Stake İşleminde Kar
Şimdiye kadarki etkenleri bir araya getirelim:
Kar = (işlem ücretleri) + (farming ödülleri) — (geçici kayıp) — (rug pull kaybı)
Bu işlemde rug pull sorunu özel bir geçici kayıp durumu olarak görülebilir.
Kârınızın elbette sıfırdan fazla olmasını istiyoruz. Kârınızın artmasını sağlayacak şeyler; işlem ücretini arttırmak ve geçici kayıp durumunu azaltmaktır. Her birini daha ayrıntılı inceleyelim.
İşlem ücretini arttırmanın yöntemleri:
- Öncelikle bir Ocean veri havuzu seçin. İşlem ücretinden hesaplanması şu şekildedir.
İşlem ücreti = Satış işlemi * işlemin havuzdaki yüzdesi.
Yani havuzdaki yüzdenizi arttırmak işlem ücretinden gelecek olan kazancınız açısından faydalı olacaktır.
Geçici kaybı (IL) ve Rug Pull sorununu azaltmak için size sunabileceğimiz temel taktikler şunlardır:
- İlk olarak AMM’leri anlama konusunda kendinizi geliştirin. Aynı zamanda geçici kayıp ve rug pull sorunlarını anlama konusunda da kendinizi geliştirin. Bu konuları anlamanız risk ve kazanç durumlarını daha iyi anlamanızı sağlayacaktır.
- İkinci olarak, rug pull olma olasılığı yüksek Ocean veri havuzlarından kaçının. Bu konuya kendiniz karar vermek zorundasınız. Bu kararı vermekte itibar önemli bir faktördür. Daha yüksek itibara sahip veri havuzları ya da veri paylaşımcıları itibarlarını korumak isteyecekleri için rug pull yapma ihtimalleri daha düşük olabilir. Takma adlı(sahte) hesaplar haliyle az güvenilir olacak ve zaman içinde itibar kazanmaları gerekecek. Ocean topluluğunun zaman içinde aktörlerin davranışları hakkında toplu olarak bilgi birikimi ve itibar değerlendirmeleri yapması, stake edenlerin hangi veri havuzuna stake işlemi yapacağına dair karar almalarında yardımcı olacaktır.
- Geçici kaybı önlemek için bir diğer tavsiye ise fiyat oranının düzenli şekilde kontrol edilmesidir.
İşte birkaç şey daha:
- Ocean-datatoken havuzları, Balancer teknolojisi tarafından desteklenmektedir. Bu teknoloji, LS’lerin herhangi bir işlemde yalnızca 1/3 oranında likidite çekmesine izin verir. Bu durum rug pull sorunu gerçekleşirse rug pullun size vereceği zararın etkilerini azaltır. Ancak rug pull saldırısı yapan kişinin arka arkaya birkaç likidite çekme işlemi yapabileceğini de unutmamak lazım.
- Son olarak AMM teknoloji geliştiricileri geçici kayıpların kötü etkilerini azaltmak için çeşitli algoritmalar ve mekanizmalar üzerine çalışıyor. Balancer V2, Bancor V2, Uniswap V3 ve diğerler mekanizmalar gibi sorunları çözmek yardımcı olacaktır. Bunlar önümüzdeki aylarda piyasaya sürülecek.
Bu teknolojiyi kullanan herkes aldıkları riskin kendisine ait olduğunu bilmeli ve anlamalıdır. Ve riskler gerçekten var. Bazıları, geçici kayıp ve rug pull sorunları yüzünden stake etmekten çekinebilir. Stakerlerin bu durumun farkında olması iyi. Çünkü staking işleminde gerçek anlamda risk-ödül dengesi var. Daha düşük risk alıp kazanmak isteyenler için kazanmanın bir başka yolu kendi verilerini üretip Ocean’da paylaşmak ve satmaktır. Ama gelecek zamanlarda stake etme işlemlerinin daha az risk içerecek şekilde gelişeceğini tahmin ediyor ve bunun üzerine çalışıyoruz.
Daha Fazlası
AMM havuzları hakkında birkaç bilgi daha:
Geçici kaybı daha ayrıntılı incelemek isterseniz aşağıdaki referanslara göz atabilirsiniz:
Son olarak önsezinizin gelişmesi için araçları kullanmaktan daha iyi bir yöntem yoktur. Balancer ve Uniswap’ta likidite işlemleri yapmanızı öneririz. Örneğin OCEAN-ETH havuzunda likidite ekleyip çıkartabilirsiniz. Blancer’dan ve Uniswap’tan pratik olması amaçlı yaptığınız likiditelerden; kazanılan işlem ücretlerine, likidite madenciliği ile elde ettiğiniz kazançlara ve özellikle geçici kayıplara dikkat edin.
- BAL aracılığı ile Blancer programı.
- UNI aracılığı ile Uniswap programı.
- Balancer’de Ocean-ETH havuzu.
- Uniswap’ta Ocean-ETH havuzu.
Sonuç
Sonuç olarak Ocean Market’te stake yapma işlemleri nasıl yapılır, risk-kazanç dengesi nedir bunları açıkladık.
AMM’ler artı ve eksi yönleri olan güçlü araçlardır. OCEAN-datatoken havuzları içinde artılarının ve eksilerinin olduğu çıkarımına varabiliriz. Herkesin AMM’lerin, geçici kayıp sorununun ve rug pull sorununun ne olduğunu anlaması için zaman ayırmasını istiyoruz. Ve her zaman olduğu gibi kendi yatırımlarınızın sorumluluğu size aittir.
NOT: Yukarıda yazılanların hiçbiri yatırım tavsiyesi değildir. Lütfen yukarda anlatılanları bilgi olarak kabul ediniz, ne eksik ne de fazla.
