Mondigheid bij kinderen

“Nee mama, stop met zagen!”

Het begint je misschien op te vallen: kinderen zijn alsmaar mondiger. Ze weten zich steeds beter uit te drukken. Soms gebeurt dit echter niet op een gewenste manier.

‘Het heeft veel te maken met hoe je zelf in het leven staat. Wat zijn de normen en waarden van de ouders? Je kan niet echt een duidelijke grens trekken. Zo is voor de ene persoon een kind té mondig en vindt iemand anders dit best wel meevallen,’ vertelt An Coetsiers. Deze kinderpsychologe en gedragstherapeute specialiseerde zich in de begeleiding van te mondige kinderen en hun ouders. Ze doet dit al jaren in haar praktijk De Praatdoos. Verder geeft An Coetsiers ook vormingsavonden voor andere kinderpsychologen die zich willen verdiepen in deze materie.
 
 ‘Mondigheid is niet noodzakelijk een probleem. Het kan gewoon deel zijn van de ontwikkeling. Het ene kind is verbaal sterker dan het andere. Én het kan zelfs zaken aan het licht brengen,’ aldus An Coetsiers. Zo zou met deze huidige generatie kinderen en jongeren mishandeling en misbruik veel sneller ontdekt worden.

Generation Y

Generation Y (‘why’) is de eerste generatie die zaken in vraag durft te stellen. Een generatie die echt op zoek is naar authenticiteit. Ze zijn de opvolgers van Generation X. Die generatie houdt zich meer op de achtergrond. Generation X heeft de neiging om meer de kat uit de boom te kijken. Zij ontwikkelden al een vorm van mondigheid, maar het zijn vooral hun kinderen die nog een stap verdergaan. Generation Y krijgt niet alleen meer vrijheid. Ze nemen het niet zo nauw met autoriteit en weten vaak snel wat ze willen. Het is een generatie die opgroeit met nieuwe technologieën. Die prikkelen direct alle zintuigen en eisen interactie. Dit uit zich vooral op het verbale vlak.
 
Generation Y zijn ook bijna uitsluitend gewenste kinderen. Het zijn kinderen van ouders met een druk leven, vaak in nieuwe, complexe gezinssituaties. Denk maar aan samengestelde gezinnen. Dit betekent dat ze vaak ook verwend zijn en maar een minimum aan regels hebben in het huishouden. Ouders voelen zich verplicht om de spaarzame vrije tijd zo leuk mogelijk te maken.

Een hele mond vol

‘Vooral schelden! Het ene onbeschofte woord na het andere. Waar ze deze woorden allemaal vandaan halen? Ik zou het niet weten, waarschijnlijk van op de speelplaats.’ Janine, moeder van Kamiel (7 jaar).
‘Met die van ons valt echt niks aan te vangen. Ik stond laatst in de Spar. Ze wilde per se Leo’s hebben. Na veel discussiëren hebben we ze toch maar gekocht. Je wil natuurlijk geen drama in de winkel.’ Anja, moeder van Saskia (5 jaar).

Aanpak

‘Eerst en vooral is het belangrijk om het kind goed te observeren. Vaak gaan ouders te snel zaken interpreteren. Als een kind bijvoorbeeld vaak scheldt, moet je niet direct beginnen denken dat het bedoeld is om jou te kwetsen. Vaak zien we dat het gebeurt op momenten dat het kind vermoeid is of gewoon een slechte dag heeft. Kinderen hebben vaak een probleem om hun mondigheid op een goede manier te gebruiken,’ zegt An Coetsiers. Het is dus belangrijk om de situatie goed in te schatten. Dan kan je op zoek gaan naar verklaringen en de beste aanpak voor het probleemgedrag vinden.

‘Zo heb ik vaak al ondervonden dat als je het probleemgedrag negeert, dit gedrag vermindert. Ook is het belangrijk dat ouders zelf kijken waar ze de grens leggen. Duidelijke regels voor de kinderen, maar ook voor de ouders zelf,’ aldus An Coetsiers. Het is wel niet zo dat als een interventie een paar keer lukt dat deze dé oplossing biedt. Je kan de aanpak pas beoordelen als je deze over een langere periode hebt geprobeerd. Veel verschillende situaties kunnen vragen om verschillende soorten interventies. Elk kind vraagt om een aanpak op maat.
 
‘Het is pas problematisch als we spreken van een gedragsgestoord kind. De overdreven mondigheid kan dan niet meer gecorrigeerd worden door een wijziging in de opvoeding. Men zal dan verder moeten gaan en meer gespecialiseerde hulp moeten zoeken,’ vertelt An Coetsiers verder. ‘Vaak heb ik nog niet meegemaakt dat een kind onhandelbaar is. Soms is het gewoon enorm moeilijk om de achterliggende oorzaak te vinden. Volhouden is de boodschap!’

Help ons

Het aantal hulpvragen stijgt gestaag de laatste jaren. Dit is niet omdat er meer problemen zijn. Mensen durven over het algemeen sneller naar een psycholoog te stappen. Dus ook vlugger met hun kinderen naar een kinderpsycholoog gaan. ‘Het is volgens mij absoluut niet verslechterd. Het taboe rond psychologische hulp is stilletjes aan het verdwijnen. Zeer positief natuurlijk!’ besluit An Coetsiers.

Opvoeding 101

Do’s
→ Zorg voor genoeg quality time met je kind.
→ Praat met je kind over zijn interesses en toon oprechte belangstelling.
→ Toon affectie, maar vindt hier de juiste balans. 
→ Blijf de baas. Laat je niet opzij zetten door je mondige kind.
→ Wees zelf een voorbeeld.
→ Geef complimentjes op een duidelijke, eerlijke manier.
→ Organiseer een beloningssysteem.
→ Gebruik een consequente aanpak.
→ Leer je kind omgaan met zijn/haar emoties.
 
 — Vooral niet opgeven! — 
 
 Don’ts
→ Belonen van foutief gedrag.
→ Vervallen in eindeloze discussie met je kind.
→ Vergelijken met andere kinderen.
→ Veel te veel (en vage) vragen stellen aan je kind.
→ Afkeuren van de persoon in plaats van het gedrag.
→ Straffen op een inefficiënte manier waardoor kinderen niets meer mogen.
→ Tegenspreken van de opvoedingsfiguren.

*Pauljan Truyens

Show your support

Clapping shows how much you appreciated Pauljan Truyens’s story.