PROPYLAEA

Propylaea, propylea veya propylaia (Yunanca: Προπύλαια) Yunan mimarisindeki anıtsal geçite verilen isimdir. En iyi bilinen Yunan Propylaea örneği ise Atina Akropolisi’nde yer alır. Almanya’nın başkenti Berlin’de yer alan Yunan canlandırmacılığı üslubuna sahip Brandenburg Kapısı ve Münichte’ki Propylaea, Atina Akropolisi’ndeki Propyleaea’nın merkez kısmını çağrıştırır.

Propylaea’nın Bozulmamış Hali Gibi Görünen Çizimi

Atina Akropolisi’nin Propylaea’sı

Akropolis’e anıtsal geçit olan Propylaia, Atinalı önder Perikles’in genel yönetimi altında inşa edilmiştir.Ancak Akropolis’in yeniden inşasını planlamakta Phidias görevlendirilmiştir.Plutarch’a göre Propylaea, mimar Mconicles tarafından tasarlanmış,inşaata ise M.Ö 437'de başlanmış ve hala tamamlanmamışken M.Ö 432'de inşaata son verilmiştir.

Propylaea, beyaz pentel mermeri ve gri Eleusinian mermerden ya da aksanlar için kullanılan kalkerden inşa edilmiştir.Yapısal demir de kullanılmıştır ancak William Bell Dinsmoor yapıyı analiz ettikten sonra demirin binayı zayıflattığına karar vermiştir.

Yapı, batı (dış) tarafta iki bitişik kanatlı, biri kuzey, biri güney olmak üzere merkezi bir binadan oluşmaktadır.Hem Batı’da Akropolis’e girenlere, hem de oradan doğuya gidenlere standart altı sütunlu bir Dor cephesi sunan merkez binasına sahiptir. Bu sütunlar,Parthenon sütunlarının oranlarını (boyutunu değil) yineler. Merkezi yapı, kapı duvarının üçte ikisini içerir.Duvarda beş tane kapı vardır ve bir tanesi merkezi geçit içindir. Merkezi geçit, Eleusis’ten Akropolis’e giden Kutsal Yolun doruk noktasıydı.

Akropolis’e giriş Propylaea tarafından kontrol edilmiştir.Kuvvetlendirilmiş bir yapı olarak inşa edilmemiş olmasına rağmen, ritüel olarak temizlenmeyen kişilerin kutsal bölgeye erişimi reddedilmekteydi.
Buna ek olarak, kaçak köleler ve diğer yanıltıcılar, tanrıların korunmasını talep edebilecekleri kutsal alana kabul edilemezlerdi.Devlet hazinesinin de Akropolis’te tutulmasıyla güvenlik önem kazanmıştır.

Binanın geçit duvarı ve doğu (iç) kısmı, batı bölümünün beş basamak üzerinde bir seviyede oturmakta ve merkez binasının çatısı aynı hatta yükselmektedir.Ayrıca merkezi binada olduğu gibi kanatlarda Dor tipi sütunlar kullanılmıştır.Dor ve İonik sütunların aynı anda görülebildiği ilk bina budur. Klasik dönemde basit bir dikdörtgen veya silindire göre daha karmaşık olan ilk anıtsal yapıdır.Kuzeydeki batı kanadı (biri Akropolis’e girerken sola doğru yer alır) Antik Çağdaki önemli Yunan savaşlarının resimlerinin bulunduğu yer olarak ünlüdür. Pausanias varlıklarını bildirmiştir ancak az sayıda bilim adamı, buna inanmaktadır.Güneydeki kanat ise çok daha küçük olmasına rağmen, bütün yapının simetrik görünmesi için açıkça tasarlanmıştır.

Propylaea’nın Doğu Ve Batı Tarafı Planı

Propylaea’nın Akropol’e doğru bakan iki kanat vardır. 
Her iki kanat için de hazırlıklar, merkez binasının doğu ucunda ve yan duvarlarda görülüyor ancak eski kanat duvarları bu kanat için gerekli olduğu gibi yıkılmadığından, güney kanadına ait planın inşaat sürecinin başında terk edildiği görülüyor.Aynı zamanda kuzey kanadı da inşa edilmemiştir.Eğer inşa edilmiş olsaydı, zeminin düzeyi sorunlu olurdu gibi görünüyor.
M.Ö. 431'de Atina ve Sparta arasındaki Peloponez Savaşının patlak vermesinin bir sonucu olarak Propylaea hiçbir zaman tamamlanmadı.

Propylaia’nın Planı

Geç Tarihi

Propylaea, Yunan, Roma ve Bizans dönemleri boyunca bozulmadan ayakta kalmıştır.Ayrıca Atina Dühri döneminde, 1388'den 1458'e dek töreni yöneten Acciaioli ailesinin sarayı olarak hizmet etmiştir.

Restorasyon
 
Bugünkü Propylaea, 1984 yılından beri Tasos Tanoulas yönetimi altında kısmen restore edilmiş ve her yıl bölgeyi ziyaret eden binlerce turist için Akropolis’e ana giriş noktası olarak hizmet etmektedir.
 Atina’daki 2004 Olimpiyat Oyunlarından önceki dönemde, Propylaea, restorasyon çalışmaları sebebiyle iskele üzerinde örtülü kalmıştı. 
2009 sonunda ise tüm İskele kaldırılmıştır.Tekrardan tamamen açılmıştır. Ünlü tavan bile kısmen restore edilmiştir.