Article in Dutch — Klaar om mee te bouwen aan de nieuwe economie? In gesprek met Ralph Thurm over de Erasmus Transformation Academy

Tekst door: Nadine Maarhuis

Ons huidige economische systeem heeft financiële welvaart gecreëerd tegen gigantische maatschappelijke kosten. Doordat bedrijven jarenlang winst over de ruggen van mens en planeet hebben gemaakt, staan we op dit moment voor globale uitdagingen zoals klimaatverandering, plastic soep en een steeds groter wordend gat tussen arm en rijk. Hoe we deze problemen het beste kunnen adresseren? Volgens Ralph Thurm van Reporting 3.0 begint het allemaal bij transparantie. En daarmee bij een wezenlijke shift in de manier waarop bedrijven over hun resultaten rapporteren.

Ralph Thurm, Managing Director Reporting 3.0

Ondanks het feit dat er in steeds meer bedrijven aandacht is voor duurzaamheid, rapporteren de meeste ondernemingen nog vrijwel uitsluitend over hun financiële prestaties. Wie economische winst maakt doet het goed, wie met rode cijfers aankomt kan het in onze kapitalistische maatschappij schudden.

Door deze manier van rapporteren hebben we als samenleving een onnauwkeurige en bovendien gevaarlijke definitie van ‘succes’ geïnternaliseerd. Bedrijven die willens en wetens klimaatverandering veroorzaken, of die kinderen aan het werk zetten, komen op basis van hun jaarcijfers nog steeds als ‘succesvol’ uit de bus.

Duurzaam is duur, vervuilen goedkoop

Tegelijkertijd worden ondernemingen die het radicaal anders aanpakken, en die met hun business een bijdrage leveren aan de oplossing voor een maatschappelijk probleem, nog te vaak weggezet als verkapte goede doelen organisaties. Want ook zij worden in the end beoordeeld op hun financiële cijfers. En aangezien duurzaam en eerlijk in onze huidige economie nog steeds duurder zijn dan uitbuiten en vervuilen, vallen die vaak lager uit dan de cijfers van bedrijven die koste wat het kost hun financiële winst vooropstellen.

“We moeten naar een economisch systeem toe waarin duurzaamheid niet wordt afgestraft, maar wordt gestimuleerd.”

Voorbij aan symptoombestrijding

Hier zit volgens econoom en transformatie-expert Ralph Thurm precies het probleem. “Als we van duurzaam ondernemen het nieuwe normaal willen maken, moeten we het huidige economische systeem kantelen. Het is fantastisch dat er overal mensen en initiatieven opstaan die aan de slag gaan met sociale en ecologische uitdagingen, maar als we écht iets willen veranderen moeten onze systeemregels op de schop. Alleen dan kunnen we ervoor zorgen dat duurzaamheid in de toekomst niet langer wordt afgestraft, maar wordt gestimuleerd.”

Het onzichtbare zichtbaar maken

Om de economische spelregels te transformeren start Ralph in 2012 Reporting 3.0: een onafhankelijke organisatie die de transitie naar een regeneratieve en inclusieve economie wil versnellen door het bedrijfsleven in staat te stellen om aan de slag te gaan met het rapporteren over hun daadwerkelijke resultaten.

“Het nieuwe rapporteren zorgt ervoor dat bedrijven die over de ruggen van mens en planeet financiële winst opstrijken daar niet langer mee wegkomen.”

Met meer dan dertig jaar ervaring op het gebied van innovatie en duurzaamheid had Ralph allerlei soorten initiatieven kunnen opstarten. Vanwaar zijn focus op rapporteren? Daar kan hij duidelijk over zijn: “Rapporteren heeft de potentie om dé hefboom te worden in de transitie naar een groene, inclusieve en open economie. Zodra bedrijven hun daadwerkelijke kosten en opbrengsten inzichtelijk maken, wordt het onzichtbare zichtbaar. En daarmee kunnen niet alleen ondernemers zelf, maar ook investeerders, overheden en consumenten betere keuzes maken.”

Nieuwe definitie van duurzaamheid

Er is echter één maar. Om de transitie naar een nieuwe economie te bewerkstelligen is het volgens Ralph cruciaal dat bedrijven op de juiste manier aan de slag gaan met hun rapportages én dat ze een nieuwe definitie van duurzaamheid omarmen. “De meeste duurzaamheidsrapportages gaan alleen over hoeveel bedrijven het minder slecht doen. Over hun regeneratieve vermogen, de manieren waarop ze zich verhouden tot grote maatschappelijke uitdagingen, of de waarde die ze voor volgende generaties creëren wordt met geen woord gesproken. Laat staan dat bedrijven deze zaken monetariseren en ze in hun cijfers integreren.”

De context is cruciaal

Bovendien zijn de meeste ondernemingen zich volgens Ralph onvoldoende bewust van de ecologische, sociale en economische context waarin ze opereren. En dat terwijl het in acht nemen van bijvoorbeeld de planetaire grenzen juist zo essentieel is als je jouw bedrijfsactiviteiten duurzaam (lees: future-proof) wil maken.

Ralph: “Terwijl we produceren en consumeren ‘lenen’ we voortdurend van volgende generaties. Als je als bedrijf je operatie wilt verduurzamen, is het zaak dat je jezelf afvraagt welke planetaire grenzen op jouw productie van toepassing zijn. Hoeveel vers water vult de aarde jaarlijks bijvoorbeeld op natuurlijke wijze aan? En welk deel daarvan kan ik mezelf toe-eigenen zonder dat anderen in de knel komen? Zolang je deze duurzaamheids-context niet meeneemt in je rapportages, kun je over jouw daadwerkelijke bijdrage aan de wereld van morgen eigenlijk weinig zeggen.”

De praktijk

Om de transitie naar een nieuwe economie te voltrekken is het dus zaak dat bedrijven inzicht verkrijgen in de manier waarop hun activiteiten de toekomst van mens en planeet beïnvloeden. Dat ze erachter komen hoe hun onderneming op maatschappelijk niveau presteert. En dat ze precies weten welke sociale en ecologische kosten en opbrengsten hun operaties jaarlijks teweegbrengen. Om daar vervolgens open en transparant over te rapporteren én naar die rapportages te handelen.

Purpose

De afgelopen jaren heeft Reporting 3.0 — samen met haar community van meer dan 6.000 internationale ervaringsdeskundigen en experts — uitgezocht hoe organisaties het nieuwe rapporteren in de praktijk kunnen brengen. Volgens Ralph begint het allemaal met het in kaart brengen van je purpose: “Waartoe ben je als bedrijf op aarde? Zorgen jouw activiteiten ervoor dat de wereld minder slecht wordt, of zoek je daadwerkelijk naar de oplossingen voor problemen? En waarom moet jouw onderneming over twintig jaar nog bestaan?”

Multi-kapitalisme

Het tweede essentiële element van een goede rapportage is transparantie over het type succes dat je hebt behaald. “Bedrijven die een bijdrage willen leveren aan de nieuwe economie moeten een shift maken van het mono- naar het multi-kapitalisme”, legt Ralph uit. “Dit betekent dat je niet langer alleen het financiële kapitaal dat je hebt gegenereerd in kaart brengt, maar dat je ook focust op de hoeveelheid natuurlijk, sociaal, intellectueel en menselijk kapitaal die je hebt gecreëerd óf vernietigd. Alleen dan kan je iets zeggen over je werkelijke bijdrage.”

Nieuw leiderschap

De derde stap die bedrijven moeten nemen heeft niet zoveel te maken met je eigen product of dienst, maar met de schaalbaarheid van je positieve impact. Ralph: “In hoeverre werk je met andere partijen samen om het verschil dat je maakt op te schalen? En denk je als organisatie nog vooral in termen van concurrentie, of in termen van samenwerking als het gaat om het verduurzamen van de economie? Alleen door samen te leren, samen te werken én door gezamenlijk een duidelijk standpunt in te nemen over hoe het economische systeem eruit zou moeten zien kunnen we werkelijk wat veranderen. Bij Reporting 3.0 noemen we dit proces advocation.”

Eén simpele vraag

Toegegeven: aan de slag gaan met het nieuwe rapporteren kan nogal overweldigend zijn. Uiteindelijk komt het volgens Ralph echter allemaal neer op het beantwoorden van een simpele ja/nee-vraag: “Heb je financieel kapitaal opgebouwd over de rug van andere kapitalen? Zo nee, dan ben je op de juiste weg.”

Empowerment

Om de maatschappelijke en economische misstanden van deze tijd te tackelen hebben we volgens Ralph naast accurate en transparante rapportages nog iets anders nodig. Namelijk: kennis over hoe we als burgers, ondernemers en overheidsmedewerkers aan de slag kunnen gaan met de transformatie van het economische systeem. Praktijkervaringen waar we als maatschappij van kunnen leren. En organisaties die ons in staat stellen om in actie te komen.

De Erasmus Transformation Academy

Alleen als we bedrijven, organisaties en overheden de handvaten bieden om een bijdrage te leveren aan de ommezwaai van de economie zal er daadwerkelijk iets veranderen. Om deze reden heeft Reporting 3.0 de handen ineengeslagen met SMO(Stichting Maatschappij en Onderneming) en de Erasmus Universiteit.

Het resultaat? De Erasmus Transformation Academy: een transformerende reis voor iedereen die gemotiveerd is om op persoonlijk, professioneel en institutioneel vlak aan de slag te gaan met het gedachtegoed van Reporting 3.0. Ralph: “Iedereen die meedoet heeft hetzelfde onderbuikgevoel. Namelijk: dit moet én kan anders. De Academy geeft mensen de structuur en de handvatten om daadwerkelijk met dit gevoel aan de slag te gaan.”

Een metaforische klim

Tijdens het programma — dat bestaat uit vijf tweedaagse modules — zullen mensen uit het bedrijfsleven, overheidsland en het maatschappelijke middenveld gezamenlijk aan de slag gaan met de metaforische klim van Mount Thriveability. Ralph: “Bedrijven, overheden en burgers gaan het in hun eentje niet redden. Om cross-sectorale samenwerkingen te stimuleren hebben we ervoor gekozen dat al deze partijen bij de Academy van harte welkom zijn.”

Samen sta je sterker

Gedurende een periode van acht maanden gaan de deelnemers samen met een groep experts aan de slag. Ralph: “Wat is een groene, inclusieve, en open economie? Hoe kun je ervoor zorgen dat duurzaamheid indaalt in het DNA van je organisatie? Welke leiderschapskwaliteiten zijn er nodig om de economische transitie te doen slagen? En hoe kun je mensen enthousiasmeren om met het nieuwe rapporteren aan de slag te gaan? Tijdens de Academy gaan we uitgebreid met deze en vele andere vragen aan de slag.”

Ralph heeft met de Academy een duidelijk doel voor ogen: “Aan het einde van de rit hoop ik dat we niet alleen in staat zijn geweest om samen met de deelnemers wezenlijke stappen te zetten, en dat we al doende van elkaars praktijk hebben geleerd, maar vooral dat er een community is ontstaan van mensen die op elkaar kunnen bouwen, en die elkaar ook na de Academy blijven steunen.” Want een transitie in gang zetten, dat kan niemand alleen.

Interesse in de Erasmus Transformation Academy? De eerste sessie vindt plaats in oktober 2018. Meer informatie over het programma en de inschrijving vind je hier op de website van Reporting 3.0.