Belediyesi AKP’li olan ilçelere 250 milyon TL daha fazla yatırım

[English version]

İstanbul metrosunun, öncelikte AKP seçmenlerinin olduğu yerlere gideceğine dair açıklama geçen haftaya damgasını vurdu. Belediyenin 2018 Yatırım Planı incelendiğinde, bu durumun metro ile sınırlı olmadığı anlaşılıyor: Belediyesi AKP’li olan ilçeler, CHP’li olan ilçelerden ortalama 250 milyon TL daha fazla yatırım alıyor. İstatistiksel testlerde AKP’nin 2014'te az oy farkıyla kazandığı ilçeler, yatırımların en yoğun şekilde gittiği yerler olarak öne çıkıyor.

İstanbul Belediye Başkanı Mevlüt Uysal, geçen hafta yaptığı bir konuşmada, yeni metro hatlarının öncelikli olarak AKP seçmenlerinin yoğun olarak yaşadığı yerlere gideceğini açıkladı.

Uysal’ın açıklamasının yankıları sürerken, bir siyaset bilimci olarak bu tartışmaya veri ve istatistikler ile katkıda bulunmak istedim.

İBB yatırım planlarını her yıl ınternette açıklıyor, ve 2018 planına şuradan ula şabilirsiniz. Bu plandan, hangi ilçeye ne kadar yatırım yapılacağını aldım. Bazı yatırımların karşısında birden fazla ilçe görünüyor; bu durumda toplam yatırımı ilçeler arasında eşit paylaştırdım. Bazı yatırımlar için ise İstanbul geneli, Avrupa ya da Anadolu yakası geneli gösterilmiş; bu yatırımları ise çıkardım.

Bu verilere ek olarak 2014 yerel seçim sonuçlarını, ilçelerin güncel seçmen sayılarını ve yüzölçümü değerlerini ekledim.

2014 seçimlerinde İstanbul’da 39 ilçenin 25'ini AKP, 14'unu ise CHP kazandı. Bunu dikkate alarak önce hangi ilçeye ne kadar yatırım ayrıldığına bakalım.

Grafik 1

İlçeler arasında İBB yatırımları bakımından büyük farklılıkların olduğunu görüyoruz. Bir başka farklılık da partiler arasında: İlçe belediyelerinin yaklaşık %36'sı CHP’li iken, en çok yatırım alan ilk 7 belediyenin sadece %14'ünün, en çok yatırım alan ilk 19 belediyenin ise %15'i CHP’li olarak görünüyor.

Yine de bu grafiğe şüphe ile yaklaşmakta yarar var. Bu sonuçta bizim ilk bakışta göremediğimiz, siyasi kayırma ile ilgisi olmayan etkenler rol oynuyor olabilir. Misal, eğer büyük belediyeler daha fazla yatırım alıyorsa ve yine büyük belediyeler sosyo-ekonomik gerekçelerle AKP’ye oy verme daha yatkınsa, grafikte gördüğümüz sonuç siyasi bir kayırmanın sonucu olmayabilir.

Emin olmanın yollarından biri, ilçelerin AKP’li olmasında belirleyici olan ama sosyo-ekonomik anlamda seçmenleri farklılaştırmayan bir veri bulmak. Siyaset biliminde bu anlamda kullanılan en önemli veri, kazanan-kaybeden oy farkı verişidir.

Bir örnek ile açıklayayım. 2014 seçimlerinde AKP Küçükçekmece’yi %2.3 oy farkı ile kazanırken, Kartal’ı 2.1 oy farkı ile CHP’ye kaybetti. Bu iki ilçenin bir çok açıdan benzer olduğunu varsayabiliriz. Tek farkı Küçükçekmece’yi AKP’li bir belediye yönetirken, Kartal’ı CHP’li bir belediye yönetiyor. Eğer bu iki ilçe arasında İBB yatırımları açısından bir farklılık varsa, bu yukarıdaki grafiğe göre daha büyük bir şüphe uyandırır.

Bu ayrımdan hareketle, yatırımla tekrar bakalım.

GRAFIK 2

AKP’nin az oy farkıyla kaybettiği ve kazandığı ilçeler arasında gözle görülür bir fark var, ve biz normalde (eğer siyasi bir kayırma yoksa) böyle bir farkın oluşmasını beklemeyiz.

Peki bu fark, miktar olarak da önemli bir fark mı? Bu soruyu cevaplamak için, siyaset biliminin en önemli enstrümanlarından regresyon analizini kullanabiliriz. İki farklı model ile yaptığım hesaplamalara göre, AKP’li belediyeler, CHP’li belediyelerden ortalama 250 milyon TL civarı daha fazla yatırım alıyor.

AKP oy oran farkı ile yatırımlar arasında ise ters orantı var. İkinci partiye atılan her bir puan fark, yatırımları ortalama %4 civarı düşürüyor. Grafik 2'de de görüldüğü üzere, yatırımlar AKP’nin büyük oy farkı ile kazandığı ilçelerle karşılaştırıldığında, az oy farkı ile kazandığı ilçelere gitme eğiliminde.

Yatırım miktarlarındaki bu farklılıklar (250 ve 4 milyon TL), istatiksel olarak da anlamlı. Yani, bu farklılıkların şans eseri ortaya çıkmış olması çok düşük (sırasıyla %1 ve %5'ten daha düşük) olasılık. Sosyal bilimlerde bu kadar düşük olasılıklar kabul edilebilir olasılıklardır.

Son olarak, daha da emin olmak için bu analizi farklı bir model içerisinde tekrarlayalım. Grafik 2'de de kullandığım oy oran farkı verişi, sosyal bilimlerde en çok güvenilen modellerden olan regresyon süreksizlik modellerini uygulanabilir kılıyor.

Sonuç aynı: Yatırımlar açısından AKP’li ve CHP’li ilçeler arasında istatistiksel bir farklılık var, ve bu farklılık çok büyük olasılıkla şans eseri oluşan bir farklılık değil.

Oluşan yeni grafikte bu çok daha net görünüyor.

Sonuç olarak, İBB’nin 2018 yatırım planınına dayanan tüm bu analizler, AKP’li ve CHP’li ilçelere giden yatırımlar arasında farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor. Bu farklılıkların siyasi bir kayırma olmaksızın ortaya çıkıyor olması çok düşük bir olasılık.

Mevlüt Uysal’ın açıklamalarının bir gaf olmadığı ve durumun yeni metro hatlarının da ötesinde olduğu anlaşılıyor.

Tekrarlamak gerekirse, belediyesi AKP’li olan ilçeler, CHP’li olan ilçelerden ortalama 250 milyon TL daha fazla yatırım alıyor. İstatistiksel testlerde AKP’nin 2014'te az oy farkıyla kazandığı ilçeler, yatırımların en yoğun şekilde gittiği yerler olarak öne çıkıyor.

Like what you read? Give Resul Umit a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.