Het leven is geen lijdensweg

Er was eens een tekstje. Een paar woorden met een brutale twist, van elkaar gescheiden middels een punt. Ondertekend RUMAG: een magazine dat sindsdien korte quotes op een zwarte achtergrond plaatst en dat deelt via social media. De teksten zijn razend populair en vertegenwoordigen, volgens RUMAG zelf, de niet-uitgesproken meningen van jongeren.

Veel teksten zijn, echter, van pessimistische aard. Zo ook het tekstje hierboven. De tekst zegt eigenlijk: ‘Niemand vindt zijn baan leuk’. Het lezen van zo’n tekst zou dan een soort bevestiging moeten zijn naar de lezer dat zijn of haar baan kut is, maar dat het OK is. Ten slotte hebben duizenden mensen het geliked en gedeeld.

Zo’n stuk tekst zette me aan het denken. Het doet me denken aan de populaire denkwijze dat het leven een lijdensweg is, en de verschillende online platformen die daarop inhaken en denken te weten hoe je daarmee om moet gaan. Bijvoorbeeld door plezier te halen uit de tijd die je hebt buiten je baan om. Die tijd besteed je aan onnodige dingen, zoals het bekijken van de betere levens van ‘celebrities’ op Instagram. Als je echt goed gebruik zou maken van je vrije tijd (de tijd die blijkbaar als enige telt, een baan hebben is alleen maar om rond te komen), zou je leven een stuk prettiger zijn.

Ik ben van mening dat dit pessimisme, onder voornamelijk jongeren, niet zonder reden is. Als je tussen de 18 en 25 bent, ben je waarschijnlijk net begonnen of ga je binnenkort beginnen met je carrière. Een periode waarin je (blijkbaar) moet wennen aan bijvoorbeeld lange dagen achter de computer, en dat vijf dagen per week. In het weekend besteed je al je tijd aan familie en vrienden, en eventueel ook het huishouden en je partner. Dat is natuurlijk een stukje anders dan twee keer per week college en voor de rest zelfstudie. Ik denk een patroon te zien van hoe mensen met de verantwoordelijkheid van het volwassen leven omgaan.

Acceptatie
Veel mensen accepteren dat ze het niet altijd naar hun zin hebben op hun werk. Iemand in mijn omgeving zei ooit: “Ik werk vijf dagen per week, en daarvan heb ik eigenlijk maar één rotdag”. Laten we even relativeren. Één dag per week is ongeveer 52 dagen per jaar. Laten we er vanuit gaan dat je 45 jaar van je leven fulltime werkt, dan heb je dus 2340 (!!) rotdagen. Als je dat achter elkaar zou plakken zou je ongeveer zes en een half jaar lang elke dag een rotdag hebben (2340 / 365 = 6,4). Zie dat maar eens vol te houden. Het leven is veel te kort om zoveel rotdagen te hebben, toch? Niet accepteren, maar veranderen!

Veel mensen hebben het idee dat hun baan niet leuk hoort te zijn, en dat is niet waar. Dan kom je in het rijtje van ‘ik heb het profiel economie en maatschappij gekozen, want dat is het breedst’ en ‘ik ga bedrijfskunde doen want daar kan je later veel mee verdienen’. Ik doel daarmee op mensen die niet nadenken over wat ze ècht willen. Ik doel op mensen die in hun vrije tijd veel energie stoppen in bijvoorbeeld een instrument, maar nooit besluiten muzikant te worden, want ‘dat is nou eenmaal een moeilijke wereld’. Ik doel op mensen die al vroeg in de sleur van het leven raken, op mensen die accepteren dat hun werk niet leuk hoort te zijn. Als dat je realiteit is, dan past je baan waarschijnlijk niet bij je en ga je een moeilijke carrière tegemoet.

Vluchten
Wat ik veel bij mensen van mijn leeftijd (23) zie is vluchten. Dat gebeurt op twee manieren: backpacken en thuis zitten. Toevallig las ik er een artikel over in het AD Magazine. Journalist Pam van der Veen beschrijft dat haar zoon al aan zijn derde tussenjaar is begonnen en alleen maar aan het gamen en netflixen is. Hij lijkt zijn volwassen leven uit te stellen, en ontwijkt elke verantwoordelijkheid om iets te ondernemen, zoals ergens solliciteren of een studie zoeken.

“Bevriezing, dat is wat ik bij mijn zoon en vrienden zie. Dat het ‘echte’ leven op hen wacht, vinden ze eerder eng dan leuk”

Psycholoog Jos Ahlers legt uit dat deze jongeren opgroeien in ‘netwerken’. Dat was vroeger anders. Ik merk dat ook bij mezelf. De hiërarchie is veranderd. Ik spreek docenten aan bij hun voornaam, en bij heel veel organisaties heerst er een ‘platte organisatiestructuur’: een vorm waarbij er zo min mogelijk managementlagen zijn. “Het zijn echte individualisten, die zelf keuzes willen maken, zelf weten hoe en waar ze het nieuws tot zich nemen. Ze willen zelf hun leven inrichten” vertelt Ahlers. Het merendeel waagt wel ‘de sprong’, maar er is ook een groep die blijft hangen. Ik kan me zo voorstellen dat het je nog onzekerder maakt als je anderen wel ziet ‘springen’. Vaak praten de ‘hangers’ zichzelf dan ook een psychische stoornis aan, zoals faalangst of een depressie.

Andere vluchtenden zijn backpackers, die DUO nog een paar maandjes leegtrekken en een nieuw leven beginnen aan de andere kant van de Aarde. Je kan zeggen wat je wil, maar deze backpackers doen één ding heel goed: ze doen wat ze willen doen. Ze pakken hun biezen en vertrekken. Ze solliciteren bij een barretje of een boerderij en werken daar eventjes. Ze leven voor een tijd ‘the good life’: het romantische leven dat de laatste tijd zo enorm populair is, maar vaak slechts van tijdelijke duur is door het verlopen van visa, of toch het tekort aan geld.

Verandering
Verandering is moeilijk, zeker als dat betekent dat je meer verantwoordelijkheid gaat krijgen. Jongeren worden gevoed met tekstjes over het stomme volwassen leven, wat maakt dat het alleen maar enger wordt om eraan te beginnen. Ik denk dat het beter zou zijn als we met z’n allen niet zo’n pessimistische houding hebben naar het hebben van een baan, een huis, etc. Als iedereen zijn leven positief zou veranderen, en echt zou luisteren naar zichzelf, zou iedereen meer plezier hebben in zijn werk, en zouden pessimistische quotes over het volwassen leven niet meer nodig zijn. En dat zorgt er weer voor dat het voor jongeren makkelijker is om daar aan te beginnen. Ik houd m’n hart vast voor de generatie die nu komen gaat, die opgroeit met iPads en van alle gemakken voorzien is. Als de kloof tussen het relaxte puberale leven en het intensieve volwassen leven nog groter wordt, krijgen we daar echt een probleem.

Hoe dan?
Maar hoe verander je je leven positief? Hoe krijg je een baan die je wél leuk vindt? Sommige mensen lukt dit namelijk wel, maar jou niet. Dat komt omdat je geen stappen onderneemt om in die wereld te komen. Je omringt je niet met de juiste mensen. Als je ontzettend veel van je vrije tijd stopt in het maken van muziek, maar je omringt je niet met mensen die hetzelfde daarin staan, dan is het inderdaad een moeilijke wereld om in te komen. Maar als je actief stappen zou ondernemen en naar jamsessies gaat, andere muzikanten ontmoet etc., zou daar zomaar een bandje uit kunnen ontstaan en wie weet kan je daar ooit je baan van maken. Wie weet kom je via die stappen bij een andere baan terecht in de muziekwereld die voor jou gemaakt is, waardoor het hebben van een baan opeens niet meer zo erg is. Voor andere vakgebieden geldt dit ook. Ik heb een Nederlander ontmoet in Egypte die ongelukkig was met een baan als inkoopmedewerker bij een middelgroot bedrijf, en in zijn vrije tijd aan motors sleutelde in zijn garage. Hij besloot tijdens een vakantie in Egypte te blijven om daar aan boten te sleutelen, en reist nu de wereld rond met verschillende boten. Hij leeft zoals hij zelf zei ‘in constante tevredenheid en beheersing over wat ik doe, omdat ik eindelijk doe wat ik leuk vind’.


Het leven is niet verschrikkelijk, en als je tevreden bent met je baan omdat je daar goed van kan leven in je vrije tijd, moet je uiteraard daarmee doorgaan. Maar als je herkent wat ik hier bedoel, en je voelt je soms ongelukkig, hoop ik dat ik je erover na kan laten denken, en misschien wel inspireren. Denk bewust na over wat je leuk vindt in het leven, en neem de stappen om daar te komen. Neem dat aan van een vluchtende, ongelukkige mbo-kok die weer hbo ging doen en nu tevreden bezig is met afstuderen.


Om je op weg te helpen, hier een methode:
Voor mijn afstuderen moest ik het boek ‘Ontwerp je eigen leven’ aanschaffen van Bill Burnett, en stappen doorlopen. Het boek begint met je bewust maken van wat je interessant vindt, door middel van het opschrijven van je fascinaties. Waar ben jij gefascineerd door? Wat interesseert jou? Dit mag echt alles zijn, zoals koken / sporten / zingen, maar ook complexere dingen zoals psychologie / filosofie / biologie. Daarna vraagt de schrijver je om Odyssee-plannen te maken: drie verschillende versies van de komende vijf jaar van je leven, waarvan je denkt dat je die in je hebt. Het heten Odyssee-plannen omdat het leven een Odyssee is: een avontuurlijke reis naar een toekomst met hoop, doelen, helpers, geliefden en vijanden etc. Kortom: een echt verhaal. Het visualiseren van de komende vijf jaar helpt om te ontdekken wat je graag wil, en wat je daar voor nodig hebt. Denk na over de komende vijf jaar in drie levens:

Leven nummer 1: Wat je nu doet
Dit draait om het plan dat je nu voor jezelf hebt. Dit kan zijn: ik ga mijn studie afmaken en een baan zoeken, of: ik ga na deze baan ergens anders solliciteren.

Leven nummer 2: Wat je zou doen als nummer 1 weg zou vallen
Het kan gebeuren dat je niet meer nodig bent op je werk, of dat je studie toch niks blijkt te zijn. Stel dat leven nummer 1 opeens geen optie meer is. Wat zou je dan doen? Je kunt geen geld verdienen met niks doen, dus je moet jezelf laten geloven dat je geld kan verdienen met iets anders dan dat je nu doet. Kijk hier naar je kwaliteiten en interesses! Ben je nu marketeer maar houd je van thuis koken? Denk dan na over hoe je de komende 5 jaar in zou delen als je je eigen kookstudio zou beginnen.

Leven nummer 3: Wat je zou doen als geld en imago geen rol spelen
Als je er goed mee zou verdienen en niemand zou je erom belachelijk maken, wat zou je dan doen? Denk hier grenzeloos. Misschien verkoop je wel al je spullen en koop je er allerlei muziekapparatuur van, en ga je non-stop je eigen muziek produceren.


Je kan het laten bij nadenken erover, maar je kunt ook actie ondernemen. Gebruik onderstaand schema om de stappen op te schrijven. Tussen jaar 0 en 1 schrijf je wat je komend jaar zou doen, etcetera. Onderin zie je ‘dashboardjes’, geef daar met een pijl aan in hoeverre je de middelen (resources) hebt om het plan te bereiken, in hoeverre het je aanspreekt (i like it), of het realistisch is en je er vertrouwen in hebt(confidence), en tot slot of het een samenhangend geheel is (coherence).

Twee voorbeelden dus: een lege die je zelf kan overnemen en een ingevulde zodat je een beetje snapt hoe het eruit kan komen te zien. Good luck, en als je vragen hebt mag je contact met me opnemen. Via LinkedIn, Facebook (waar ik dit deel) of via richreijn@hotmail.com .