ADO-Den Haag: 1–0

Waarom de gemeente Den Haag met de rug tegen de muur staat bij aandelendeals


Foto: Frits de Jong

Wie in de Haagse gemeenteraad zit en de sportportefeuille beheert, krijgt onherroepelijk met ADO te maken. De nieuwste episode in de bijzondere relatie die de gemeente Den Haag en ADO hebben ontwikkeld kent een internationale component: de Chinezen. De vermoedelijke overname van ADO door het Chinese bedrijf United Vansen bracht de gemoederen op allerlei manieren in beweging. De één zag ADO binnenkort al op het Europese toneel acteren, de ander krabte zich achter de oren of dit niet een al te avontuurlijke deal was. Voor iedereen was wel duidelijk dat de gemeente Den Haag — door een bepaling in de statuten van ADO — al vrij snel buitenspel stond. Hoe is dat eigenlijk zo gekomen?

ADO en de gemeente krijgen een relatie

De voorgeschiedenis zal voor de meeste geïnteresseerden bekend zijn, maar toch even in het kort. Vlak na de oplevering van het nieuwe stadion kwam ADO Den Haag in ernstige financiële problemen. Zo ernstig, dat voor faillisement — en daarop volgend het intrekken van de licentie — moest worden gevreesd. Dat noopte de gemeente Den Haag — eigenaar van het nieuwe stadion — tot actie. Na een rommelige aanloop werd uiteindelijk een oplossing gevonden die op een meerderheid in de Haagse gemeenteraad kon rekenen. Kort samengevat: de gemeente werkte de tekorten uit het verleden weg, er kwam een nieuwe toezichtrelatie tussen de gemeente en ADO en — mede door een private investeerder — werd een solide financiële basis gelegd voor de toekomst.

Op een enkele oprisping na — begin 2013 stond ADO voor korte tijd onder verscherpt financieel toezicht van de KNVB — is de oplossing van destijds afdoende gebleken. ADO houdt zijn eigen broek op, presteert redelijk tot goed en klopte niet meer bij de gemeente aan. Doordat de gemeente een prioriteitsaandeel had gekregen in de reddingsoperatie, kon vanuit het stadhuis ook nauwlettend de vinger aan de financiële pols worden gehouden. Aan de relatief lange periode van rust kwam een einde toen de private investeerder van destijds aankondigde een deal met het Chinese bedrijf United Vansen te hebben gesloten.

Instemmingsrecht voor de gemeente

De gemeente Den Haag kwam als prioriteitsaandeelhouder nog wel in beeld bij die voorgenomen aandelentransactie. Maar al snel bleek dat — op grond van een bepaling in de statuten — dat de gemeente maar weinig manouvreerruimte had. De gemeente kon de deal alleen tegenhouden als ze zelf of anderen met een beter bod zouden komen. Gelet op de bedragen die de Chinezen bereid waren op tafel te leggen bleek dat feitelijk onmogelijk. De deal ging door, ook al waren er twijfels over de beoogde investeerder en wat dit voor de continuiteit van ADO zou betekenen. Als woordvoerder sport namens GroenLinks in de Haagse gemeenteraad (van 2006 tot 2014) krabte ik toch even achter mijn oren toen ik de berichtgeving las. Dit hadden we toch nooit zo afgesproken?

Bij de behandeling van het reddingsplan voor ADO spraken verschillende woordvoerders over de nieuwe relatie tussen de gemeente en ADO Den Haag. Gerard Verspuij (PvdA) zei:

Het gaat erom dat de gemeenschap instemming verkrijgt op zaken van groot belang. Ik noem financiën, fusies en aandelenverschuivingen. Dat zit er allemaal in.

Rob van der Laar (VVD) verwoordde het zo:

Ook heeft de gemeente instemmingsrecht bij wijziging in aandeelhouderskapitaal. Dat is nog eens duidelijk gemaakt in het aangepaste raadsvoorstel in het kader van de vervreemding van de aandelen, waarbij de gemeente instemmingbevoegdheid krijgt.

Los van het uiteindelijke oordeel, waren eigenlijk alle fracties in de raad het er wel over eens: dit instemmingsrecht van de gemeente was een goed idee. Op deze manier werd voorkomen dat ADO een speelbal zou worden van speculatieve investeerders, die vooral het eigenbelang in het oog hadden en veel minder het belang van de gemeente Den Haag. Op deze manier was de continuiteit van ADO — en dus ook de investeringen die door de gemeente in het stadion waren gedaan — gewaarborgd. Maar hoe is dat instemmingsrecht dan uiteindelijk zodanig ingekaderd dat de gemeente feitelijk toch buitenspel stond?

De kleine lettertjes

Dat ging zo. Het raadsvoorstel inzake de financiële oplossing voor ADO moest natuurlijk nog wel worden uitgewerkt. Er werd een Memorandum of Understanding opgesteld, en de statuten moesten worden aangepast. Dit alles nam wat tijd in beslag, en de voortgang werd uiteindelijk besproken in een commissievergadering op 7 oktober 2009. D66 stelde naar aanleiding van de 2e stoplichtrapportage ADO een aantal technische vragen. De beantwoording daarvan kwam 5 dagen voor de commissievergadering. In de beantwoording van de technische vragen zegt het college het volgende:

Het prioriteitsaandeel van de gemeente Den Haag geeft het de bevoegdheid tot goedkeuring van een besluit tot uitgifte, intrekking en/of overdracht van aandelen door de vennootschap.

Geen woord over de inkadering van die bevoegdheid, terwijl die in het licht van alle voorgaande discussies toch wel relevant kon worden geacht. De nieuwe statuten, waar precies omschreven stond onder welke condities de gemeente haar rechten kon uitoefenen, werden de dag voor de commissievergadering verstuurd! De commissievergadering is nog terug te zien. Vanzelfsprekend gaat het met geen woord over de nieuwe statuten en de positie van de gemeente. Raadslid Guernaoui (D66) excuseert zich nog dat hij de statuten niet heeft gelezen — terwijl hij achteraf gezien het volste recht had om daar chagrijnig over te zijn.

Ik was in ieder geval goed chagrijnig toen ik de vergadering terugkeek en mezelf daar niet zag zitten. Tot ik me realiseerde dat deze vergadering viel in de twee weken bevallingsverlof die ik mezelf had gegund. Als ik eerlijk ben: was ik aanwezig geweest, vraag ik me af of deze bepaling in de statuten mij wél was opgevallen.

Raad niet goed en tijdig geïnformeerd

Uiteindelijk heeft waarschijnlijk niemand in de gemeenteraad de 40 pagina’s tellende statuten gelezen. Men vertrouwde er op dat de afspraken zoals die waren gemaakt bij de bespreking van het raadsvoorstel daarin verwerkt waren. En de raad mocht er ook op vertrouwen dat inkadering of clausulering van die afspraken door toenmalig wethouder Dekker helder en tijdig aan de raad kenbaar zouden worden gemaakt. Dat is niet gebeurd, en dus was er toch wel wat verbazing toen de kersverse wethouder De Bruijn vlak voor de zomer meldde dat de gemeente de aandelenverkoop niet kon tegenhouden.

Of dat erg is — dat weten we zeer binnenkort. 12 september verstrijkt de deadline en moet United Vansen het geld hebben overgemaakt. Als de deal toch niet doorgaat, bijven de aandelen in handen van de huidige investeerder. Die zal dan ongetwijfeld op zoek gaan naar een andere koper — want hij wil kennelijk van zijn aandelen af. Als de deal wel doorgaat, is er voorlopig alleen sprake van lichte imagoschade. In alle gevallen zou het goed zijn als de Haagse gemeenteraad alsnog even stilstaat bij de vraag of de positie en de belangen van de gemeente voldoende zijn gewaarborgd.

De auteur zat van 2006 tot 2014 namens GroenLinks in de Haagse gemeenteraad, met o.a. de sportportefeuille.

Show your support

Clapping shows how much you appreciated David Rietveld’s story.