Manifest van de Zelfstandige

Illustratie: Annedien Hoen

Wij zijn de zelfstandigen.

Vroeger heetten we freelancer, middenstander, vrije beroeper, eenmanszaak en klusjesman. Nog vroeger heetten we dagloner en ambachtsman. In het Frans heten we indépendantes, in het Duits heten we Selbständigen en in het Engels hebben we de mooiste naam: self-employed.

We zijn onze eigen baas. We houden onszelf aan het werk. We zorgen zelf voor onze opdrachten, we creëren onze eigen werkgelegenheid. We leveren waardevolle producten en diensten en dragen zo bij aan economische groei, innovatie en ook aan banen voor anderen.

Veel van ons zijn ooit werknemer geweest en veel van ons zullen dat ooit zijn. Sommigen van ons zijn ooit werkgever geweest en sommigen zullen dat in de toekomst zijn — als het zo uitkomt. En voor weer een ander deel van ons is het een hele bewuste keuze om niemands baas te zijn en niemands knecht.

We zijn zeer divers, maar we zijn allemaal zelfstandig. We doen waar we goed in zijn en we doen dat voor eigen rekening en risico. De meesten van ons doen ook wat ze het liefste doen. Niet elke dag natuurlijk, en niet de hele dag, maar over het algemeen houden we van wat we doen.

Anders deden we wel iets anders. We maken onze eigen keuzes.

We zijn er aan gewend dat er goede en slechte tijden zijn. Als het goed gaat, proberen we reserves op te bouwen. Als het minder gaat, halen we de buikriem aan. Je vindt ons niet terug in de werkloosheidsstatistieken of in de kaartenbakken van de sociale dienst. We zorgen voor onszelf.

We maken zelf een afweging tussen de risico’s die we lopen op ziekte en arbeidsongeschiktheid en de kosten die we moeten maken om ons tegen die risico’s te verzekeren. We maken zelf de afweging tussen de hoogte van het gewenste pensioen en de hoogte van de premies die we daarvoor moeten en kunnen betalen. Als er geen passende arrangementen worden aangeboden, dan ontwikkelen we die zelf, zoals de broodfondsen.

We zijn ons eigen merk en we zijn ons eigen kapitaal.

We snappen dat we moeten investeren in onszelf, in onze kennis, in onze reputatie en in ons netwerk. Wij doen al láng aan ‘permanente educatie’ en ‘leven lang leren’.

Wij zijn de zelfstandigen en we zijn met bijna een miljoen.

We gaan niet meer weg, hoe de politiek ook haar best doet om werknemers of werkgevers van ons te maken. We zorgen voor een miljoen banen — die van onszelf. En indirect nog meer, bij onze toeleveranciers.

We vangen de eerste klappen op in tijden van economische krimp en we maken snelle uitbreiding mogelijk als het weer beter gaat.

De politiek noemt ons soms de “buitenste laag van de flexibele schil”. Dat is een misvatting.

We zijn niet de schil, maar de vrucht van een nieuwe economische en politieke realiteit.

Wij zijn een nieuwe sociale en economische klasse.

Net als eerder de arbeiders (rond 1900) en de ‘poorters’ (rond 1500) zullen wij onze plaats in de samenleving afdwingen. Wat we vragen is simpel: vrijheid en zekerheid. De mogelijkheid om in vrijheid en zelfstandigheid ons bedrijf uit te oefenen en de zekerheid om op normale voorwaarden een huis te kunnen kopen, een verzekering af te kunnen sluiten en een oudedagsvoorziening op te kunnen bouwen. Niet door ons in de arrangementen van gisteren te dwingen, maar door te accepteren dat er naast werkgevers en werknemers nog een derde soort bestaat: De zelfstandigen.

Deze tekst is geschreven door Annedien Hoen, Norbert Bakker en mijzelf. Hij stond van februari 2016 tot oktober 2016 online om een ander perspectief te bieden op de “problematiek” van de zzp’er. Ik herpubliceer de tekst hier “for future reference” en ook een beetje met het oog op de aanstaande verkiezingen en kabinetsformatie.