Over grenzen

Ook nu weer, na het Oekraïne-referendum, is de neiging groot om de tegenstanders van een zo vrij mogelijk internationaal verkeer van goederen, kapitaal en personen weg te zetten als populistisch, xenofoob en kleinburgerlijk. Dom rechts. Maar goed beschouwd zijn ze misschien niet zo dom. En ze zijn zeker niet rechts. Rechts noem ik de blije eieren die geloven dat alles goed komt als je De Markt maar zijn heilzame werk laat doen. Links noem ik de mening dat er naast een markt ook een overheid nodig is om solidariteit af te dwingen, inkomens te herverdelen en voorzieningen als zorg en onderwijs toegankelijk te houden.

Solidariteit valt alleen te organiseren binnen grenzen. Solidariteit steunt op wederkerigheid. Je moet ervan uit kunnen gaan dat de ander jou ook zou helpen en je moet ervan uit kunnen gaan dat hij eerst zijn best doet om zichzelf te helpen voordat hij een beroep op anderen doet. Zo werkt dat in een familie, in een dorp en in een broodfonds. Wordt de schaal groter, dan is er een overheid nodig om die wederkerigheid af te dwingen. Binnen een natiestaat is dat geregeld, erbuiten niet. Solidariteit op Europese schaal bestaat niet en solidariteit op wereldschaal (solidariteit met alles en iedereen) is betekenisloos.

De voorstanders van wat ik kortheidshalve maar “vrijhandel” noem, hebben lang kunnen volhouden dat wij, de rijke landen, onze grenzen toch ook open stelden. Dat iedereen kon profiteren van een level playing field. De vluchtelingencrisis en de Panama papers hebben nog eens laten zien hoe hypocriet dat is. De bedoeling van open grenzen is niet dat mensen hun leven proberen te verbeteren (gelukzoekers!), de bedoeling is dat de rijken en machtigen zich kunnen onttrekken aan herverdeling en solidariteit. De bedoeling van open grenzen is altijd al geweest dat het geld naar boven kan blijven stromen. Of, laat ik voorzichtig blijven, dat is in ieder geval altijd het effect geweest.

Juist partijen die zich links noemen, zouden moeten begrijpen dat we op dit moment helemaal geen behoefte hebben aan nog meer associatieverdragen en vrijhandelsakkoorden. Eerst maar eens zorgen dat de democratische legitimiteit van wat er nu is een beetje op orde komt. Zolang daar geen schot in zit, is bevoegdheden behouden op (en zelfs terughalen naar) een niveau waar dat wél geregeld is, Den Haag dus, helemaal niet per se dom of rechts.

Show your support

Clapping shows how much you appreciated Ronald Mulder’s story.