Regülasyon değişikliği sonrası dövize endeksli kredilerdeki 8.3 milyar $’lık geri çekilme
2 Mayıs 2018 tarihinden itibaren bankaların belli kriterleri taşımayan şirketlerin dövize endeksli kredi kullanmasını engelleyen bir düzenleme BDDK tarafından hayata geçirildi (detaylarını aşağıda görebilirsiniz).
Nisan 2018 son haftasında 17.4 milyar $ büyüklüğe ulaşmış olan dövize endeksli kredilerin 17 Ağustos itibari ile 9.1 milyar $ seviyesine gerilediğini görüyoruz. Bankacılık sisteminde yaklaşık olarak 8.3 milyar $ tutarındaki dövize endeksli kredi kısmen kapandı ama büyük ölçüde TL’ye dönmüş durumda.
Bu durum kısa vadede TL’deki sert zayıflamaya da kısmen destek vermiş olabilir. Ancak orta-uzun vadeli değerlendirildiğinde Türk ekonomisi ve bankalar üzerindeki kırılganlığı azaltabilir. 2009 yılı başında bireylerin yabancı para cinsinden kredi kullanımının yasaklanmış olması muhtemelen içinden geçtiğimiz ortamda gerek bireylerin gerekse de bankaların finansal zorluk yaşamasını engellemiştir. Bu nedenle döviz geliri olmayan şirketlerin döviz cinsinden borçlanmasının engellenmesi ya da şirketlerin dövizi geliri oranında borçlanabilmesi orta-uzun vadede kırılganlığı azaltacaktır.

Değişikliklere dair Dünya Gazetesi haberi (26 Ocak 2018)
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda yapılan değişiklikte şunlar yer aldı:
Tebliğ’e göre Türkiye’de yerleşik kişilerce yurtiçi ve yurtdışından temin edilen döviz kredilerinde kullanım tarihinde, krediyi kullananın kredi bakiyesinin 15 milyon doların altında olması durumunda, kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşamayacak. Ayrıca döviz kredisi kullanım talepleri sırasında son üç mali yıla ilişkin döviz gelirlerini mali müşavirler tarafından onaylanmış belgelerle alınması zorunlu tutuldu.
Kredi bakiyesinin son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aştığının sonradan tespit edilmesi durumunda yurtiçinde bankalardan (serbest bölge şubeleri dâhil), finansal kiralama şirketlerinden, faktoring şirketlerinden ve finansman şirketlerinden kullanılan kredilerin aşıma neden olan kısmı geri çağırılacak ve TL krediye dönüştürülecek.
Öte yandan bankalar ile Türkiye’de yerleşik finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri ve finansman şirketleri birbirlerine, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla kendi teamülleri çerçevesinde doğrudan veya uluslararası sendikasyona katılım yoluyla, vade sınırı bulunmaksızın döviz kredisi açabilecek.
Bakanlar Kurulu kararında ise döviz geliri olmayan kişilerin yurtiçinden döviz kredisi temin edemeyecekleri belirtildi ancak kamu kurumları, bankalar ile Türkiye’de yerleşik finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketlerinin kullanacakları döviz kredileri ile kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon dolar ve üzerinde olan Türkiye’de yerleşik kişilerce kullanılacak döviz kredileri bu kapsam dışında tutuldu.
Döviz kredisi kullanma yasağı istinası, yatırım teşvik belgesi kapsamında kredi almaları öngörülen Türkiye’de yerleşik kişilerin ilgili makine ve cihazların finansmanı için kullanılacak kredileri ve finansal kiralama işlemlerini kapsamayacak.
Uluslararası ilana çıkılan yurt içi ihalelere ilişkin olarak ihaleyi kazanan Türkiye’de yerleşik kişilerin veya Savunma Sanayi Müsteşarlığınca onaylanan savunma sanayi projelerini üstlenen Türkiye’de yerleşik kişilerin kullanacakları döviz kredileri de bu kapsamda yer almıyor.
İstisna kapsamında ayrıca, kamu özel işbirliği kapsamında gerçekleştirilecek projeleri yürüteceklerin döviz kredileri ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin bağlantılarını ve muhtemel döviz gelirlerini belgelemek kaydıyla, son üç yılda döviz geliri olmayan bu kişilerin belgeledikleri muhtemel döviz gelirleri toplamını aşmayacak şekilde kullanacakları döviz kredileri de yer alıyor.
Öte yandan döviz geliri olan Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt içinde kullanacakları döviz kredilerinde, kredi bakiyesinin 15 milyon doların altında olması durumunda kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı son üç yılın döviz gelirlerini aşamayacak.
Bankalar ve finansman şirketleri, bu durumu kontrol etmekle yükümlü olacaklar. Bakiyenin limiti aşmasının sonradan tespit edilmesi halinde, kredilerin aşıma neden olan kısmı geri çağrılacak veya TL krediye dönüştürülecek.
Düzenleme 2 Mayıs’tan itibaren geçerli
Karara eklenen geçici maddelere göre, kararın yürürlüğe gireceği tarih olan 2 Mayıs itibarıyla açık bulunan ve kredi bakiyesi 15 milyon doların altında olan Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından yurt içi veya dışında temin edilmiş olan döviz kredileri, yukarıdaki hükümlerin kapsamına girenler hariç olmak üzere hiçbir şekilde döviz kredisi olarak, dövize endeksli krediler de hiçbir şekilde dövize endeksli kredi olarak yenilenmeyecek.
Geçici maddelere göre ayrıca, 2 Mayıs’tan önce kullanılmış olan döviz kredileri ve dövize endeksli krediler de kredi bakiyesi hesaplamasına dahil edilecek.
Tebliğe eklenen bir fıkrayla ayrıca, Türkiye’de yerleşik kişilerin, kaldıraçlı işlemler ve kaldıraçlı işlemlerle aynı hükümlere tabi olduğu belirlenen türev araçlarını yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar aracılığıyla almaları ve satmalarına izin verildi.