Halbe Zijlstra en etnisch nationalisme

In een interview met Trouw legt de VVD-fractievoorzitter haarfijn uit waarom islamofobisch Nederland op zijn partij moet stemmen.

In Nederland leven 2,5 miljoen mensen onder de armoedegrens, maar volgens Zijlstra kampen we met een ‘veel fundamenteler crisis’: een gebrek aan islamkritiek. Volgens de VVD’er ondergraaft zelfcensuur over islam “de balans in onze democratie.” Hij weet blijkbaar niet dat de (in peilingen) meest populaire politieke partij in Nederland samengevat kan worden met “moslims raus!” Iets waarschijnlijker: hij weet het wel, en daarom doet hij moeite om duidelijk te maken dat ook de VVD een goede bestemming is voor al uw islamofobe neigingen. Als hij dat niet doet, dan komen mensen misschien tot het besef dat de economische crisis en afbraak van de sociale zekerheid voor een groot deel te danken zijn aan de VVD.

In de hoop de kiezer te verleiden met islamhaat in plaats van een sociaal vangnet, benadrukt Zijlstra in zijn interview constant dat hij moslims niet als Nederlands ziet. Moslims zijn zelfs zo on-Nederlands dat hen geleerd moet worden hier te leven.

  • “Anders gaan ze het nooit leren.”
  • “ Je kunt het moslims niet eens zozeer kwalijk nemen, zij redeneren vanuit hun eigen waardenpatroon”
  • “ Wij zijn geen islamitische maatschappij en dat gaan we ook niet worden. Dat moeten we aan alles en iedereen duidelijk maken.”
  • “Intussen blijkt dat onder de tweede en derde generatie ook nog aanzienlijke groepen zijn die dat [onze normen en waarden delen] nog steeds niet doen. Dat heeft te maken met dat zij door ons niet gecorrigeerd zijn.”
  • “Integreren betekent dat je je aanpast aan de maatschappij, aan al z’n normen en waarden en de vrijheden. Dat hebben we onvoldoende geëist van mensen.”

Mijn katholieke, Brabantse oma vertelde me dat ze zestig jaar geleden haar boek onder een breiwerk moest verbergen wanneer ze visite ontving, maar Zijlstra doet alsof respect voor vrouwen onderdeel van een oude, “joods-christelijke cultuur” is. Een op de zes “autochtone” ouders vindt het een probleem als hun kind homoseksueel is, en 35% van de bevolking vindt het aanstootgevend als een mannenkoppel zoent (onderzoek Movisie), maar Zijlstra doet alsof homohaat een islamitisch probleem is. Voor een afgestudeerd socioloog snapt Zijlstra verrassend weinig van het feit dat verschillende mensen in dezelfde maatschappij altijd verschillende opvattingen hebben, en dat deze opvattingen veranderen door de tijd heen. De samenleving wordt gevormd door de wisselwerking tussen die opvattingen, maar blijkbaar is Zijlstra door dat college heen geslapen.

Ik deel veel van Zijlstra’s normen en waarden niet, en hang een volledig andere ideologie aan. Ik ben het oneens met eigenlijk iedere uitspraak die hij in dit interview doet. Maar over mij, witte man, gaat het natuurlijk niet als hij het heeft over mensen die “gecorrigeerd” moeten worden. Het gaat ook niet over mijn witte vrienden uit Engeland, Italië of Duitsland. Het gaat, niet eens ambigu, alleen maar over moslims. Het feit dat die moslims Nederlands zijn en dus ook een stem in de maatschappij hebben komt niet in hem op. Die stem is per definitie ongeldig.

Daarom vindt hij het een bedreiging, dat sommige schoolbesturen overwegen te sluiten voor Suikerfeest in plaats van Tweede Pinksterdag. De timing van een vrije dag heeft niets te maken met normen en waarden. Het is amper een aanpassing te noemen, want voor de meeste Nederlanders is Tweede Pinksterdag alleen maar relevant vanwege vakanties. En eigenlijk zou je van een seculiere liberaal verwachten dat hij het goed vindt dat we religieuze feestdagen gelijk behandelen. Maar Zijlstra ziet in zo’n aanpassing (die niet eens heeft plaatsgevonden) bewijs dat Nederland “sluipenderwijs” in Saudi-Arabië verandert. Toch knap, zo bang zijn voor de politieke invloed van “de islam”, terwijl er geen islamitische partij in de Tweede Kamer zetelt.

Zijn angsten zijn dan ook niet realistisch, maar dat is etnisch nationalisme nooit. Zijlstra’s klacht over het Suikerfeest is een klacht over het erkennen van moslims als onderdeel van de Nederlandse maatschappij. Dat is de “fundamentelere crisis” die Zijlstra boos maakt. Ik zou het zielig noemen, maar ondertussen is dit mainstream Nederlandse politiek. En dan is het juist beangstigend.