Prometheus Desmotes

Sena Coşkun
Aug 25, 2017 · 3 min read

Prometheus, insanlığa ateşi (bilgiyi ve medeniyeti) veren titan. Hesiodos’a göre Iapetos’la Klymene’nin oğlu ve Atlas, Menoitios ve Epimetheus’un kardeşidir. Aiskhylos’a göre ise Gaia’nın oğludur. Adının anlamıysa şöyle; “Pro” Antik Yunanca “önceden”, “Metheus” ise matematik ile aynı kökten gelen “öğrenmek” anlamına gelir. Yani Prometheus “önceden öğrenen”, kâhin bir titandır. Oldukça da zekidir.

Gelelim Prometheus’un hikayesine; Tanrıların ve Titanların savaşında tarafsız kalmış, daha sonra Tanrılardan taraf olup Zeus’un takdirini kazanmıştır. Savaşı Tanrılar kazanmış ancak Altın Çağ’daki (Titan hakimiyeti dönemi) o bereket, bolluk ve mutluluk yokmuş dünyada. İnsanlar hayvanlar gibi avlanıyor, güneş ışığına çıkmıyor ve akıllarını kullanamıyorlarmış. Bu ise Zeus’un işine geliyormuş. İnsanlar ne kadar aciz olursa Zeus’un tahtı o kadar güvendeymiş. İşte tam bu sırada Prometheus insanların durumuna kayıtsız kalamamış ve Hephaistos’un yanan ocağından biraz ateş çalmış ve insanlara götürmüş. İnsanlara uygarlığı, hayvandan farklı yaşamayı öğretmiş bu ateşle. Artık insanlar sefillikten kurtulmuş, hayattan zevk almaya başlamış. Ancak bunu gören Zeus çılgına dönmüş.

Zeus hem insanlara hem de Prometheus’a verecek büyük cezalar düşünmüş. Hephaistos’tan çamurdan bir kadın yapmasını emretmiş. Sonra onu tanrılar meclisine getirmiş. Heykele önce can vermişler. Sonra her tanrı kendinden bir özellik vermiş. Ama en önemlisi de ona merak vermişler. Adını da Pandora koymuşlar. Pandora o kadar güzelmiş ki tanrılar/tanrıçalar bile hayran kalmış güzelliğine. Her yönden muhteşemmiş. Pandora’ya bir kutu vermiş Zeus ama Pandora’yı onu açmaması için uyarmışlar. Daha sonra Zeus, Hermes’e Pandora’yı Prometheus’un kardeşi Epimetheus’a götürmesini, Zeus’un ona eş olarak gönderdiğini söylemesini emretmiş.

Epimetheus’un yanına gitmiş Hermes ile Pandora. Hermes, Pandora’nın Zeus’tan ona bir hediye olduğunu söylemiş. Prometheus ise daha önce kardeşini Zeus’tan gelebilecek bir hediyeye karşı uyarmasına rağmen Epimetheus Pandora’yı geri çevirememiş. Güzelliğine kapılıp gitmiş. Zaten adı üstünde: Epimetheus “sonradan düşünen” demek. Salak herifin tekiymiş anlayacağınız. Ancak Prometheus bile Pandora’yı görünce etkilendiği için Epimetheus’u çok da suçlamamak gerek.

Bir gün Pandora evde otururken kutuyu düşünmeye başlamış. Düşündükçe aklını kemiriyormuş o kutu. Açmaması gerektiğini bildiği halde meraktan deliye dönmüş. En sonunda “Madem açmayacaktım Zeus bunu niye verdi bana? Eminim içinde güzel takılar vardır.” deyip kutuyu açmış. Kutuyu açmasıyla birlikte insanoğlunun belası başlamış. Bütün hastalıklar, kederler, üzüntüler dışarı fırlayıp insanların evine girmiş. Artık her evde bir problem varmış. Pandora tam en büyük kötülük dışarı çıkacakken kutuyu kapatmış. Bu şey umutsuzlukmuş. Eğer bu da kaçmayı başarsaydı insanoğlunun hâli hâl olmazmış. Her kötülüğe rağmen içlerinde hep bir umut olması da bundan kaynaklanırmış insanların. İşte insanların cezası bu olmuş.

Gelelim Prometheus’un cezasına. Zeus Prometheus’u yakalatıp Kratos (Güç) ve Bia (Zor) ile Kafkas Dağları’nın sarp kayalıklarına göndermiş. Hephaistos’u da onlarla göndermiş ki Prometheus’u o sarp kayalıklara sağlam zincirlerle bağlasın. Hephaistos her ne kadar bunu yapmak istemese de Zeus’a karşı gelecek gücü ve cesareti olmadığından yapmak zorunda kalmış. İşte Prometheus Desmotes yani “Zincire Vurulmuş Prometheus” tabiri de buradan gelir. Kafkasya’nın sarp kayalıklarına zincirlenen Prometheus’un başına bir de kartal dikmiş Zeus. Bu kartal Prometheus’un karaciğerini yemekle görevliymiş. Ölümsüz olduğu için her gün iyileşen Prometheus’un karaciğeri her gün aynı kartal tarafından yenilirmiş. Acısı hiç tükenmezmiş.

Prometheus’a inadından vazgeçip Zeus’tan özür dilemesini, böylece işkencesinin son bulacağını söyleyenler olmuş ancak nafile. Prometheus2un söyledikleri ise şöyleymiş;

“Yalnız ölüm kurtarabilirdi beni,

Oysa benim işkencelerimin sonu yok

Zeus tahtından düşmedikçe.”

Prometheus bir kâhin olduğu için onu kurtaracak kişiyi biliyordu. Ve Zeus’un tahtından olacağını da…

Efsanenin sonu ise ilginç. Zeus’un soyundan gelen bir ölümlü kahraman Prometheus’u kurtarıyor: Herakles. Nam-ı diğer Herkül. Zeus ise onu kurtaran oğlu olduğu için bozuntuya vermeden bunu çok kahramanca bulduğunu söylüyor ve Prometheus’u affediyor.

)

Sena Coşkun

Written by

Tarih, Mitoloji, Astronomi, Suçlular ve Sanat.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade