Evren için Sınır ve Kenar Düşüncesi

Dün akşam Stephen W. Hawking’in şu sözü, karşıma çıktığında okuduğum yeri bırakıp bir süre düşünmeme sebep oldu:

Ama evren gerçekten tümüyle kendine yeterli,sınırsız ve kenarsız ise,ne başı,ne de sonu olacaktır: Yalnızca,olacaktır! O halde bir yaradana ne gerek var?

Burada fark edilirse Hawking bir varsayım üzerinden bir sonuca ulaşıyor.Mantığı şu: Eğer evrenin bir sonu yok ise yani sonsuz ise,başı ve sonu kavramları evren için olmayacaktır.Bu durumda sonsuz iki tane varlık veya kavram bulunamayacağından yaradan kavramı boşa çıkmaktadır.

Bu varsayımdan çıkan bu sonuçta bir mantıksızlık yok.Fakat burada her zamanki gibi varsayımı acımasızca eleştirmemiz gerekiyor.Ben de bunun üzerine düşünmeye başlamıştım zaten dün akşam.

• Evren sınırsız mıdır?
• Evrenin sınırlı veya sınırsız olduğu nasıl anlaşılır?

Bildiğim kadarıyla evrenin sınırı ile ilgili elimizde kesin somut bir kanıt yok.Big Bang teorisi zaten temel olarak evrenin bir başı olduğunu söylemekte.Aynı zamanda sürekli genişlediği de en önemli kuramlardan.Öte yandan “Flat Universe” düz evren yaklaşımları da mevcut.Burada özet olarak evrenin düz olduğu dolayısıyla sonsuz olduğu düşünülmekte.Detaylarına yine girmedim fakat zaten internette bolca bilgisi mevcut olan bu konularda,bizim bu yazıda amacımız evren gerçekten sonsuz mu onu bulmak değil.Asıl benim kafamı kurcalayan ikinci soru.Evren sonlu veya sonsuz diyelim.Bunu nasıl anlarız?

Burada iki ihtimali de tek tek ele alıp küçük bir simülasyon yapmamız iyi olur gibi.Öncelikle evrenin sonlu olduğunu varsayalım.Yani bir yerde kenarına veya sınırına ulaşacağız.Fakat henüz hem teleskopla yapılan gözlemlerimiz hem de evrendeki ulaşım imkanlarımız çok sınırlı olduğundan sonlu olsa bile biz bunu yakın zamanda somut olarak kanıtlayamayacağız.Çünkü elimize evrenin mecazi anlamda duvarlarını görecek teknoloji yok.Bu durumda sonlu mu,sonsuz mu tartışmalarına elbette bir çözüm getirmek mümkün değil.Çünkü gerçekte sonlu olsa bile,sonunu bulana kadar “Evren sonsuzdur.” varsayımı geçerli olacaktır.

İkinci ihtimalimiz de evrenin sonsuz olduğu.Varsayalım ki evren sonsuz olsun.Biz bunu bilmiyoruz.Fakat öğrenmek istiyoruz.Sonu olmayan bir şeyin sonu olmadığını nasıl ölçeriz?Ve en önemlisi birinci simülasyonumuzda parametre olarak aldığımız teknoloji sıkıntısı burada da geçerli olduğundan evren bizim için belki de sonlu ama biz henüz sınırına ulaşamadık.Dolayısıyla bu durumda gerçeğin sonsuz olması, bizim varsayımlarımızın güç dengesini değiştirmemekte.Her iki ihtimal de diğer ihtimali tek başına çürütmek için yetersiz.

Bu noktada sonsuzu ölçememe sıkıntısıyla ilgili şöyle bir benzetme yapılabilir.Matematikteki onlu sistemdeki sayıları ele alalım.Sayılar biliyoruz ki sonsuza gitmekte.Fakat bunu nasıl biliyoruz.Bütün sayıları saydık mı?Hayır.Bütün sayıları saysak bu sayıların sonlu olduğunu gösterir mi?Evet.Bu durumda neden sonsuz seçeneğini seçiyoruz.Sebebi şu olabilir.Tam sayılar kümesi “1” sayısından doğmuştur.Yani “1” sayısından sonra gelen bütün sayılar, yeterli miktarda “1” sayısına “1” sayısı ekleyerek ortaya çıkmıştır.Bu durumda biz istediğimiz miktarda “1” sayısı ekleyebileceğimizi bildiğimizden tam sayıları sonsuza götürebiliriz.Burada aslına bir toplam formülü kullanmış olduk.Aynı mantık evren için de yapılırsa yani evrenin düz bir biçimde genişlediği formülize edilirse ve ardından gözlemsel olarak formülün yeterli miktarda kontrolü yapılırsa elbette ki evren sonsuz diyebiliriz.

Bu konuda yeterince kesin bilgi vermediğimin farkındayım dolayısıyla bilgi edinmek isteyenler için önemli başlıklar verebilirim:

Conventional Big Bang Theory.

Flat Universe.

Horizon Problem.

Flatness Problem.