Sustainability Yeditepe
Nov 5 · 4 min read

Dünya için yeni bir yol haritası: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

Hedef 5: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği

Kısaca “kadınların ve erkeklerin toplumsal yaşamın her alanına eşit katılımları” olarak tanımlayabileceğimiz toplumsal cinsiyet eşitliği, Birleşmiş Milletler’ in hedef maddelerinden biridir. Cinsiyet eşitliği konusunda çalışmalar yapan BM Kadın Birimi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin gerçekleştirilmesinde dünya genelinde kabul gören yaklaşımı “toplumsal cinsiyetin anaakımlaşması” olarak tanımlar. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kadınlar ve kız çocuklarına karşı ayrımcılığı her yerde ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Kadınlar ve kız çocuklarına karşı her türlü ayrımcılığın ortadan kaldırılması yalnız temel insan hakkı değildir, aynı zamanda sürdürülebilir kalkınmayı hızlandırmak için kritik önem taşır. Kadınlar ve kız çocuklarının güçlendirilmesinin çarpan etkisi yarattığı ve ekonomik büyümeyi ve her alanda gelişmeyi hızlandırdığı defalarca kanıtlanmıştır.

Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet

Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları birbirinden farklıdır. Cinsiyet(sex) , doğuştan gelen biyolojik özellikleri içeren bir terim olarak tanımlanıyor. Toplumsal cinsiyet(gender) ise sonradan öğrenilen ve cinsiyete toplum tarafından biçilen rol, sorumluluk ve davranış beklentilerini kapsayan bir terim olarak kabul ediliyor.

Bu alanda yapılan çalışmalara göre, eşitliğin sağlanabilmesi, cinsiyetlere biçilen toplumsal rollerin değiştirilmesi ve eşitlenmesini de içeriyor.

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği hayatın her alanına etki eden bir durumdur. Örneğin eğitim, siyaset gibi. 2017 yılında yapılan bir araştırmaya göre küresel olarak kadınlar erkeklerden %24 daha az kazanmaktadır ve kadınlar erkeklere kıyasla %2,5 kat daha fazla ücret almama durumundadır.

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle kadınlar daha az sağlıklı, daha düşük eğitimli, daha az işgücüne katılan, daha az gelir getiren işlerde çalışan pozisyondadır. Dünya nüfusunun yarısını oluşturan kadınların ikinci sınıf insan muamelesi görmeleri, düşük olan toplumsal statüleri, kaçınılmaz olarak onların verilen sağlık ve eğitim gibi hizmetleri kullanmalarını, hizmetlerden zamanında yararlanmalarını da olumsuz etkilemektedir. Bütün bu nedenlerden dolayı kadının güçlendirilmesi ve konumunun geliştirilmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısının politika, strateji ve uygulamalara yansıtılması büyük önem taşımaktadır

Birleşmiş Milletler kuruluşları ve ortaklarını çalışma hayatındaki cinsiyet uçurumuyla ilgilenmeye ve 2030 yılına kadar gezegende kadın erkek eşitliğini sağlamaya, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine erişimi hızlandırmaya çağırıyor. Küresel olarak kadınlar daha çok çalışmalarına rağmen daha az kazanmaktadır ve istihdam fırsatları ve insan onuruna yakışan çalışma koşullarına ulaşmada engellerle karşılaşmaktadır.

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, insanlar, gezegenimiz ve refah için bir eylem planı olma özelliği taşımaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik hedefi ile, kadınlar ve kız çocuklarının toplumsal konumlarının güçlendirilmesi ve her alanda görünür olabilmelerini amaçlamaktadır.

Neler Yapılabilir?

I. Cinsiyet eşitliği için, kadının yerini evi olarak gören erkek egemen kültüre karşı farkındalık ve bilinçlendirme çalışmaları yapılması gerekir. Kadınların sosyal, siyasi ve ekonomik hayata katılımlarını artırmak için, yerel düzeyde ve kamuda birtakım kotalar konulmalı. Çocuk sahibi olmak, hem anne hem de baba için eşit bir haktır. Çocuk sahibi olmanın bakım ve yükümlülükleri de anneler ve babalar için eşit olmalıdır. Ebeveynlerden birine sunulan yarım gün çalışma imkânı çalışan kadının sırtındaki ağırlığı önemli ölçüde hafifletecektir. İş yerlerinde süt odaları olmalıdır. Ayrıca kadın girişimcilerin desteklenmesi de büyük önem taşımaktadır. Türkiye’de de şirketler cinsiyet eşitliğine dikkat çekmek için ulusal ve uluslararası anlaşmalara imza atıyorlar. Örneğin Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi ile Birleşmiş Milletler Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Kadının Güçlenmesi Birimi ortaklığında oluşturulan Kadının Güçlenmesi Prensipleri’ ne (WEP’s) Türkiye’den tam 286 şirket imza attı.

II. Kadının Güçlenmesi Prensipleri, iş dünyası liderlerinin, toplumsal cinsiyet eşitliğini ilerletecek şirket politikaları oluşturmaya yönelik 7 ilkeye açıkça taahhüt vermelerini istiyor. Bu prensiplerden bazıları, ‘cinsiyet eşitliği için üst düzey kurumsal liderlik sağlanması’, ‘tüm kadın ve erkeklere işte adil davranılması’, ‘toplumsal inisiyatifler ve destekler aracılığıyla eşitliğin teşvik edilmesi.’ Şirketlerin kadın istihdamını arttırmak için en çok yaptıkları uygulamalar, pozitif ayrımcılık, ebeveynlere ekstra izinler vermek, çalışanları eşitlik konusunda bilgilendirmek.

III. Toplumsal cinsiyet eşitliği açısından en önemli engellerden biri de “analık izni” kavramıdır. Cinsiyet eşitliği kavramını, kurumsal hedefleri arasında gösteren Procter & Gamble (P&G), çocuk bakımında anne ve babanın eşit sorumluluğu olduğundan hareketle erkek çalışanlarına 8 haftalık ücretli babalık izni uygulamasını başlattı.

IV. “Temsil” de çok önemli hususlardan bir tanesidir. Örneğin, Yapı Kredi’de toplam çalışanların yüzde 62’si, yöneticilerin ise yüzde 42.2’si kadın. Yeni işe alımlardaki kadın çalışan oranı ise yüzde 61,3 olarak gerçekleşti. Banka kurduğu ‘Çeşitlilik Çalışma Grubu’ ile tüm birimlerde yüzde 30 oranında kadın temsil kuralı getirdi. Kadınların yönetimde temsillerini arttırmak için ise geçen sene Columbia Üniversitesi’nde kadınların liderlik gelişimine destek olmak üzere hazırlanan ‘Women Leadership Development’ Programı’na katıldı. Ayrıca, kadın çalışan sayısı Türkiye ortalaması üstünde olan P&G Türkiye organizasyonunun yüzde 55’i, genişletilmiş icra kurulunun ise yüzde 52’si kadınlardan oluşuyor. Ayrıca P&G Global’de görev yapan 4 Türk genel müdürün 2’si de kadın.

Yeditepe University Sustainability Living Plan Team (YUSLP)

Madde 5 : Toplumsal Cinsiyet Eşitliği

Düzenleyen : Emir Han Çaylı

Referanslar :

https://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/sustainable-development-goals/goal-5-gender-equality.html

http://www.hurriyet.com.tr/ik-yeni-ekonomi/sirketler-kadin-istihdami-icin-imza-atiyor-41145053

https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-49679143

https://www.un.org.tr/bm-yetkilileri-toplumsal-cinsiyet-esitligi-surdurulebilir-kapsayici-kalinmanin-temelidir/

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade