Is vergrijzing nu goed of slecht?

Vergrijzing is een thema wat je steeds vaker terug hoort komen. Je hoort vaak negatieve verhalen over vergrijzing. Is vergrijzing zo negatief? Of zitten er ook positieve kanten aan deze mega trend?

Wat is vergrijzing?

Vergrijzing ontstaat doordat mensen gemiddeld steeds ouder worden, terwijl ondertussen het aantal geboortes afneemt. Het aantal mensen van 65 plus neemt snel toe, zeker in vergelijking met het aantal personen onder de 65. Dit maakt dat er meer gepensioneerden bijkomen die ook nog eens steeds langer blijven leven.

Vergrijzing — De levenscyclus en het soort trend

De levenscyclus waarin vergrijzing nu zit, is redelijk in het begin. Dit komt doordat de samenleving op dit moment nog niet zo sterk vergrijst is als dat deze in de toekomst gaat doen.

Op 1 januari 2012 telde Nederland 2,7 miljoen ouderen (personen van 65 jaar en ouder). Daarmee was 16% van de bevolking 65-plusser. Van alle 65-plussers was 25% 80 jaar of ouder. Van alle 65-plussers was ruim 1,1 miljoen man (44%) en 1,5 miljoen vrouw (56%). Hoe hoger de leeftijd, hoe groter het aandeel vrouwen in de bevolking. Volgens prognoses zijn er in 2060 4,7 miljoen 65-plussers en is dan 26% van de totale bevolking ouder dan 65 jaar.

Vergrijzing is een megatrend. Over de hele wereld heerst vergrijzing en het is een trend die de gehele maatschappij aan gaat. Van consument, tot oudere tot het bedrijfsleven. Deze trend is nu nog niet lang bezig, maar omdat één van de oorzaken de babyboomers zijn, is het zeker dat de trend van vergrijzing minimaal 10 jaar aanhoudt. Verdere uitleg over de babyboomers leest u hieronder bij Wat zijn de oorzaken van vergrijzing?

Wat zijn de oorzaken van vergrijzing?

Allereerst wordt vergrijzing veroorzaakt door een langere levensverwachting. De langere levensverwachting komt mede door de verbeteringen in de volksgezondheid, geneeskunde en voeding. Mensen worden zich steeds meer bewust van het belang van gezond leven, hierdoor blijven zij ook langer gezond leven.

Aan de ene kant is dit een goed verschijnsel. Mensen blijven langer leven, omdat zij gezonder leven. Dit betekent dat onze samenleving gezonder wordt en met minder zieken is de wereld een stuk leuker. Maar aan de andere kant leven mensen die ziek zijn langer door met hun ziekte. Dit komt doordat een aantal ziekten niet eenvoudig te genezen zijn en mensen daarom wél langer leven, maar hierbij ziek doorleven tot hun dood.

De andere oorzaak is de opkomst van de babyboomers. Deze mensen zijn geboren vlak na de Tweede Wereldoorlog, waarin relatief veel kinderen geboren werden. Zij werden geboren in de periode 1946 tot 1970 en passeren de leeftijd van 65 vanaf 2011. Zo komen er op dit moment relatief veel gepensioneerden bij.

Ook daalt het aantal kinderen per gezin. Volgens het CBS was in 1960 het gemiddeld aantal kinderen per gezin 3,1, dit is inmiddels gedaald naar 1,7. Deze daling leidt tot een andere bevolkingssamenstelling. Het gevolg is dus dat er in de toekomst meer ouderen dan jongeren zijn.

De babyboomers zullen uiteindelijk allemaal gestorven zijn, maar wat gebeurt er in de tussentijd met ons pensioenstelsel, zorgstelsel en ons belastinggeld?

De negatieve kanten van de vergrijzing

In Nederland hebben wij een zorgstelsel wat geregeld wordt door een zogeheten omslagstelsel, hierbij betalen de werkenden via een belastingstelsel voor de inactieven. De Algemene Ouderdomswet (AOW) wordt ook op deze manier gefinancierd. Wanneer het aantal ouderen stijgt, stijgt het aantal gepensioneerden. Zij moeten betaald worden uit de AOW, dus moeten zij betaald worden uit de belastingen van de werkenden.

Maar nu de babyboomers gepensioneerden worden, komen er meer mensen die betaald moeten worden uit het belastingstelsel. De inkomsten uit de belastingen zullen dan moeten stijgen, wat betekent dat de werkenden meer belasting zullen moeten betalen. Als dit niet gebeurt, kunnen de gepensioneerden niet het bedrag van de AOW ontvangen waar zij recht op hebben.

Ook het feit dat mensen ouder worden heeft een negatieve kant. De AOW gaat ervanuit dat vrouwen gemiddeld 90 jaar oud worden, maar stel nu dat vrouwen 91 of 92 worden. Dit betekent dat er een gat ontstaat van één of twee jaar. Dit betekent dat zij langer pensioen krijgt dan dat zij daarvoor betaald heeft via het belastingstelsel. De pensioenfondsen kunnen hierdoor in de problemen komen, wanneer zij niet op tijd ingrijpen.

Dit bij elkaar maakt dat de jongeren tot hun 67e door moeten zullen werken om de zorg van ouderen die met pensioen zijn te kunnen betalen. Ik ben zelf een van de jongeren die binnenkort de arbeidsmarkt op gaat en dit voelt oneerlijk. De ouderen hebben minder lang moeten werken en omdat zij nu op tijd met pensioen kunnen, moeten wij daarvoor opdraaien.

Een andere kleinere trend die je ziet binnen de vergrijzing is de verandering in de verzorgingsstaat. Als het aantal gepensioneerden relatief blijft groeien, is er over een tijdje niet genoeg plek meer voor ouderen in verzorgingstehuizen of bejaardenhuizen. Dit komt niet doordat er niet genoeg ruimte is voor de ouderen, maar omdat er niet genoeg geld voor is en er niet genoeg personeel zal zijn in deze sector.

Dit zou betekenen dat kinderen (net als vroeger) hun ouders in huis moeten nemen wanneer zij niet meer in staat zijn om voor zichzelf te zorgen. Aan de ene kant kan dit gezellig zijn voor de kinderen, maar het kan hen ook beperken in hun dagelijkse leven. Zo kan het hen ook belemmeren in hun werk, waardoor zij minder geld binnen krijgen en er ook weer minder belasting naar de AOW gaat.

De positieve gevolgen van vergrijzing

Er zijn door vergrijzing kansen voor de economie. Van 960.000 kwetsbare ouderen nu gaan we naar 1 miljoen in 2030. Dit biedt werkgelegenheid. Dit zullen vooral banen zijn voor 40 plussers, wat positief is voor onze werkgelegenheid. Op dit moment zitten veel 40 plussers die een baan zoeken met een probleem, maar wanneer er meer banen in de zorgsector vrij komen, kunnen zij zich eenvoudig omscholen en een wél een baan krijgen (in deze sector).

Mensen die met pensioen gaan hebben hier in hun leven hard voor gewerkt en krijgen hierdoor een leuk inkomen. Ze hebben dus geld en ze willen hun leven na hun werk zo goed en zo leuk mogelijk maken. Zo willen zij ook de beste zorg hebben en zijn zij bereid hiervoor geld uit te geven. De zorg kan hierdoor verbeteren en ook meer banen aanbieden op de arbeidsmarkt.

Ook zijn er kansen voor innovaties. Innovatie en onderzoek voor kwetsbare ouderen heeft nog een achterstand en deze achterstand moet snel worden onderzocht en geholpen. Door middel van onderzoek en innovatie kunnen de kwetsbare ouderen beter geholpen worden. Ook worden met innovatie nieuwe dingen ontwikkeld en deze nieuwe dingen kunnen klein zijn maar ook heel groot, hoe dan ook levert het werkgelegenheid op voor de arbeidsmarkt.

De bouw kan ook inspelen op deze trend. Ouderen willen niet graag naar een verzorgingstehuis of bejaardentehuis en willen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Vaak hebben ouderen daarom aanpassingen in hun huis nodig. Of zij zijn weduwe(naar) en hebben behoefte aan eenpersoons huishoudens. Deze eenpersoon huishoudens moeten worden gebouwd.

Sociaal gezien zijn er ook kansen voor de maatschappij. Mensen die vrijwilligerswerk doen worden erg belangrijk voor de zorgsector. Afhankelijke ouderen hebben per dag gemiddeld 5 procent verpleging, 20 procent verzorging en 75 procent hulp nodig. Juist bij die hulp zijn vrijwilligers goed inzetbaar. Het vrijwilligerswerk bevordert de sociale samenhang in de buurt en vermindert individualisme. Ook vermindert het vrijwilligerswerk het gevoel van de ouderen dat zij alleen zijn.

Conclusie

Vergrijzing is een trend die je moeilijk kunt omzeilen. Het is overduidelijk dat er maatregelen moeten worden genomen ten opzichte van de vergrijzing, maar hier moet wel een passende oplossing voor gevonden worden. Een oplossing die wat mij betreft ouderen, hun kinderen en de maatschappij helpt.

Dat wij langer door moeten werken, was ook wel gebeurd zonder dat de babyboomers er waren geweest. Mensen willen zelf steeds langer leven, dit zie je aan het gezonde leven wat mensen (willen) leiden. Ook wordt het werk steeds flexibeler, dit zie je bijvoorbeeld aan de flexwerkplekken. Hier maak ik zelf ook veel gebruik van en dit bevalt erg goed. Ik zie het daarom op dit moment niet als een groot probleem om langer door te werken dan mijn 65e levensjaar.

De kansen die in de markt liggen door de vergrijzing, zijn goede kansen. Voor meerdere sectoren zijn er kansen die benut kunnen worden. Bovendien leidt elk positief effect van vergrijzing tot meer werkgelegenheid, wat mij erg goed in de oren klinkt. Als je nu van school komt en een baan wil hebben, is dit niet eenvoudig. Met deze kansen en mogelijkheden ziet dit er alweer een stuk rooskleuriger uit.

Bibliografie

1CCA, G. 1. (2009, november). Wat zijn trends? Opgehaald van blogspot: http://1cca.blogspot.nl/2009/11/trends.html

btsg. (2015, januari 23). Vergrijzing. Opgehaald van btsg: http://www.btsg.nl/infobulletin/vergrijzing.html

Kits, D. (2012, juni 21). Vergrijzing biedt juist nieuwe kansen. Opgehaald van 50pluswereld: http://www.50pluswereld.nl/vergrijzing-biedt-juist-nieuwe-kansen/

Vergrijzing samengevat. (2013, maart 21). Opgehaald van Nationaalkompas: http://www.nationaalkompas.nl/bevolking/vergrijzing/vergrijzing-samengevat/

Vergrijzing: Wat zijn de belangrijkste verwachtingen voor de toekomst? (2013, maart 21). Opgehaald van nationaalkompas: http://www.nationaalkompas.nl/bevolking/vergrijzing/toekomst/

Weavers, S. (2011, mei). Trends en Concepten. Opgehaald van sophiaweavers: http://sophiaweavers.blogspot.nl/2011/05/toekomst-ii-vergrijzing.html

Welsing, J. (2015). Vergrijzing in Nederland. Opgehaald van trendsnl: https://trendsnl.wordpress.com/2013/02/11/vergrijzing-in-nederland/