Bạn Bè Cùng Khởi Nghiệp Nghĩa Là “Đồng Cam Cộng Khổ” — Nhưng Tới Lúc “Khổ” Có Còn “Cùng” Nhau?
“Tình bạn được xây dựng từ việc làm ăn thì tốt hơn một thương vụ được xây dựng bằng tình bạn.”
Câu nói nổi tiếng này của John D. Rockefeller không phủ nhận hoàn toàn việc biến bạn bè trở thành cộng sự, bởi vì đã có những đôi bạn thân tạo nên lịch sử trong giới khởi nghiệp. Steve Jobs & Steve Wozniak với hãng Apple làm thay đổi ngành công nghiệp điện tử; Larry Page & Sergey Brin tạo nên đế chế Google phủ sóng toàn cầu, hoặc bộ đôi Bill Hewlett & Dave Packard đồng sáng lập tập đoàn công nghệ thông tin— HP.
Tuy nhiên đã có nhiều câu chuyện khởi nghiệp thất bại vì hai chữ “tình bạn”. Theo thống kê của đại học Havard, những nhóm bạn cùng khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ có nguy cơ bị chia rẽ lớn nhất với tỉ lệ thay đổi người sáng lập lên đến 28.6%.
Tại sự kiện Fail Smart #3 cuối năm 2016 vừa qua, anh Hoàng Tùng — người sáng lập & CEO của Pizza Home đã có những chia sẻ về khó khăn khi khởi nghiệp cùng bạn bè dẫn đến tan rã của mình.

Bắt đầu với ý tưởng xây dựng chuỗi nhà hàng du lịch cùng hai người bạn, nhóm của anh không đủ vốn nên đã kêu gọi thêm vốn đầu tư từ những người bạn khác. Vì lo sợ sau này công ty lớn mạnh thì những cổ đông lớn hơn sẽ chiếm đoạt tâm huyết của mình, anh quyết định các cổ đông không được góp quá 20% cổ phần. Chính vì vậy mà con số nhà đầu tư lên đến gần chục người.
Mọi việc sau đó diễn ra suôn sẻ: công việc kinh doanh thuận lợi, nhà hàng của anh phủ sóng toàn bộ các công ty du lịch tại Hà Nội với lượng khách ổn định. Thế nhưng một năm sau đó, anh cùng với một cổ đông sáng lập khác quyết định rút vốn khỏi dự án.
Vấn đề mâu thuẫn từ nội bộ cổ đông chính là nguyên nhân dẫn đến sự tan rã không mong muốn này. Bởi vì khởi nghiệp đi lên từ tình bạn, nên mọi thỏa thuận giữa các cổ đông đều vì tình cảm mà ngại sòng phẳng với nhau ngay từ đầu. Việc làm rõ ai là người góp vốn — ai là người có quyền điều hành là yếu tố bắt buộc ban đầu nhưng bị nhóm anh bỏ qua.
Thử hỏi cùng một vấn đề nhưng luôn đứng trước gần chục ý kiến khác nhau, mà cái tôi của ai cũng cao & ai cùng muốn làm theo ý mình — vì lối tư duy “tôi là cổ đông, tôi là chủ”. Lẽ dĩ nhiên doanh nghiệp sẽ chẳng thể nào phát triển được vì cứ mãi xoay vòng giải quyết các vấn đề nội bộ.
Sau thất bại ấy, anh Hoàng Tùng đã rút ra được một bài học đắt giá về việc xây dựng team đồng sáng lập. Từ đó anh đã có những chia sẻ quý giá cho những ai còn đang loay hoay với team khởi nghiệp của mình:

“Khi khởi nghiệp, chúng ta cần có một ekip làm việc. Điều đáng nói, ekip làm việc của những công ty khởi nghiệp thường là bạn bè. Bạn bè thường có một điểm chung nào đó. Có quá nhiều điểm chung chỉ tốt khi chúng ta nói chuyện cafe, còn thực ra không tốt cho doanh nghiệp khi khởi sự. Bởi ekip làm việc cần những con người với kỹ năng khác biệt. Lý tưởng là một bộ ba với kỹ năng Sản phẩm — Marketing — Vận hành. Đó là ba chân kiềng vững để doanh nghiệp có thể vượt qua những sóng gió ban đầu & tìm kiếm cơ hội trong tương lai.”[*]
“Mất lòng trước, được lòng sau.”
Mối quan hệ khởi nghiệp đi lên từ bạn bè không xấu, với sự tin tưởng, thấu hiểu & tận tâm cống hiến vì mục đích chung hẳn sẽ giúp doanh nghiệp của bạn vận hành trơn tru hơn. Tuy nhiên tình bạn khi đi với lợi ích cần bỏ qua sự cả nể mà quản trị rõ ràng quyền lợi & trách nhiệm của nhau từ đầu.
[1] Là một nhà kinh doanh thích sáng tác, thành công với chuỗi nhà hàng Pizza Home, anh Hoàng Tùng thừa nhận “vũ khí” duy nhất của anh trên con đường khởi nghiệp chính là đam mê khởi nghiệp vô tận.
[2] Fail Smart là chuỗi sự kiện tại đó các nhà khởi nghiệp, startup, chuyên gia, … ăn mừng thất bại bằng cách:
- Chia sẻ những câu chuyện thất bại cá nhân;
- Học hỏi từ những kinh nghiệm thất bại của nhau một cách khôn ngoan.
[3] Nội dung bài viết được trích dẫn từ phần chia sẻ của anh Hoàng Tùng tại sự kiện FAIL SMART #3, diễn ra vào tháng 12, 2016, tại Hà Nội, trong khuôn khổ hội nghị khởi nghiệp Techfest.
[*] Theo Trí Thức Trẻ.
