Першыя крокі SpaceX да заваявання Марса
У апошні час многія СМІ перыядычна пішуць аб кампаніі SpaceX і яе ракетаносьбіце «Falcon 9». Што выклікала такі інтарэс? Чым наогул займаецца гэтая кампанія? Сёння раскажам вам усё, што трэба ведаць аб SpaceX.
Гэта першая ў свеце прыватная кампанія: яна занялася распрацоўкай ракетаносьбіце для касмічных пасажырскіх перавозак. Генеральны дырэктар Ілона Маск (Elon Musk) заснаваў кампанію ў 2002 годзе. Асноўнай мэтай кампаніі з’яўляецца памяншэнне выдаткаў на палёты ў космас і развіццё касмічных тэхналогій, для наступнай каланізацыі Марса.
У 2015 годзе NASA падпісала кантракт са SpaceX, па ўмовах якога кампанія будзе ажыццяўляць дастаўку астранаўтаў на міжнародную касмічную станцыю (МКС) з дапамогай свайго касмічнага карабля «Dragon». Раней NASA ужо заключаў падобны кантракт з Boeing. Дастаўка астранаўтаў на касмічных караблях CST-100 Starliner і SpaceX Dragon, будзе абыходзіцца танней, чым даводзіцца плаціць Роскосмасу. Зараз на МКС людзей дастаўляе карабель «Саюз ТМА-М», які распрацоўвае і вырабляе расійская карпарацыя «Энергія».
За чатырнаццаць гадоў існавання SpaceX дамаглася неверагодных поспехаў. Распрацавала першы прыватны ракетаносьбіце з вадкаснымі рухавікамі «Falcon 1», які вывеў карысную нагрузку на калязямную арбіту. Стварыла транспартны касмічны карабель «Dragon», які быў паспяхова запушчаны, выведзены на арбіту і вернуты на Зямлю — адзіны ў свеце дзеючы грузавы карабель, які пасля палёту, здольны вярнуцца на Зямлю. А ў маі 2012 года ён стаў першым прыватным караблём, прыстыкаваны да міжнароднай касмічнай станцыі. Гэтак жа адно з дасягненняў SpaceX — запуск першага камерцыйнага спадарожніка «SES-8» на геапераходную арбіту ў снежні 2013 года.
Falcon 9
Яшчэ адным з поспехаў SpaceX, які можна па праве лічыць пачаткам новай касмічнай эпохі, з’яўляецца «Falcon 9». Кампанія, не аднаразова якая спрабавала пасадзіць першую прыступку «Falcon 9», справілася са сваёй задачай. Першая ступень была вернута на Зямлю пасля арбітальнага запуску 22 снежня 2015 года. Такая пасадка была праведзена ўпершыню ў гісторыі. Шматразовыя ракетаносьбіты вельмі важныя для асваення космасу, яны дазволяць знізіць выдаткі на адпраўку грузаў і людзей у 10, а то і 100 разоў, што зробіць космас больш даступным. І словы Ілона Маска аб тым, што пабудова ракетаносьбіту «Falcon 9» каштуе 60 мільёнаў долараў, а запраўка ракеты усяго 200 тысяч даляраў, гэта пацвярджаюць.
Нельга не згадаць аб поспеху яшчэ адной прыватнай кампаніі Blue Origin, заснавальнік якой Джэфф Безос (уладальнік «Amazon.com»). Кампанія змагла запусціць свой касмічны карабель «New Shepard» і пасадзіць яго на зямлю 24 лістапада 2015, а праз два месяцы гэты касмічны карабель зноў змаглі запусціць і здзейсніць яго пасадку. Людзі, прачытаўшы навіны, пачынаюць параўноўваць поспех Blue Origin і SpaceX.
Ці можна параўноўваць Falcon 9 і New Shepard?
Параўноўваць гэтыя ракетаносьбіты нельга! Чаму? Па-першае, у іх розныя задачы. Давайце падрабязней іх разгледзім. Ракетаносьбіт «Falcon 9» прызначаны для запуску спадарожнікаў і адпраўкі грузаў, напрыклад, на міжнародную касмічную станцыю і назад, а вось у «New Shepard» задача зусім іншая: яна будзе дастаўляць касмічных турыстаў на вышыню ў сто кіламетраў, дзе будзе знаходзіцца на працягу чатырох хвілін, пасля чаго вяртацца на Зямлю. Іншымі словамі: яна не будзе ляцець высока і далёка. Што характэрна, вяртацца яна будзе па частках: капсула з турыстамі асобна ад ракетаносьбіту.
