台語演講(Tâi-gí ián-káng)作者:Ko Ka-hui 日期:20170910

Ka-hui
Ka-hui
Nov 6 · 6 min read

這kái 是我 家己 beh 辦 ê 台語演講, 為著台語就愛打拼,推 sak kap 推廣lán ê 母語 — 台灣話。假使少年 — ê 無做,按呢啥人會去做 neh?這 kái 演講主要是台語文 ê 書寫。我感覺台語若beh thn̂g-thùann — 落 — 去,就是 少年人愛去學,而且嘛愛會曉寫,因為這 ê 國家 ê 發展,家己 ê母語是上寶貝 — ê。若是干焦講 kap 聽,he 是絕對無夠 — ê。所以講 — 起 — 來,我有這種能力就是愛打拼去做。

這 pái 我教逐家 jīn-bat 台語羅馬字 ê 書寫,對母音歌 kap 創意 ê 歌謠 tíng-tíng,來 tshuā 逐家入門,看羅馬字 ê 世界。

Tsia-ê 教法攏是我 ê 台語老師 ê 寶貝,我干焦想 beh kā 這 ê 寶貝講 hōo 逐家知影。Ǹg-bāng 以後 koh 有機會為台語服務,嘛會當 hōo A-to̍k-á 知影 lán 台灣ê 語言,hōo 台語 khiā-tī 世界 ê tâi-á-tíng!

這 kài 演講有人建議會當用台語歌來引起 ta̍k ê 興趣, koh 有海報會當 tsù-bîng 是免費 — ê,按呢ta̍k ê khah 知影來聽。真正多謝 ta̍k ê ê 建議,hōo我後擺辦活動會當koh khah tsim-tsiok — leh!


Tsit kái sī guá ka-kī beh pān ê Tâi-gí ián-káng, uī-tio̍h Tâi-gí tō ài phah-piànn, tshui-sak kap tshui-kóng lán ê bó-gí — Tâi-uân-uē. Tsit kài tsham-ka ê lâng tsha-put-to ū tsa̍p guā ê lâng oo. Án-ne kóng khì — lâi,ká-sú siáu-liân — ê bô-tsò, án-ne siánn lâng ē khì tsò neh? Tsit kái ián-káng tsú-iàu sī Tâi-gí-bûn ê su-siá. Guá kám-kak Tâi-gí nā beh thn̂g-thùann — lo̍h-khì, tō sī siáu siàu-liân-lâng ài khì o̍h, jî-tshiánn mā ài ē-hiáu siá, in-uī tsit ê kok-ka ê huat-tián, ka-kī ê bó-gí sī siōng pó-puè — ê. Na-sī kan-tann kóng kap thiann, he sī tsua̍t-tuì bô-kàu — ê. Sóo-í kóng — khí-lâi, guá ū tsit tsióng lîng-li̍k tō sī ài phah-piànn khì tsò.

Tsit pái guá kà ta̍k-ê jīn-bat Tâi-gí Lô-má-jī ê su-siá, tùi bó-im-kua kap tshòng-ì ê kua-iâu tíng-tíng, lâi tshuā ta̍k-ê ji̍p-mn̂g, khuànn Lô-má-jī ê sè-kài.

Tsia-ê kà-huat lóng-sī guá ê Tâi-gí lāu-su ê pó-puè, guá tsí-sī kan-nā siūnn beh kā tsit ê pó-puè kóng hōo ta̍k-ê tsai-iánn. Ǹg-bāng í-āu koh ū ki-huē uī Tâi-gí ho̍k-bū, mā ē-tàng hōo A-to̍k-á tsai-iánn lán Tâi-uân ê gí-giân, hōo Tâi-gí khiā-tī sè-kài ê tâi-á-tíng!

Tsit kài ián-kóng ū lâng kiàn-ì ē-tàng iōng Tâi-gí kua lâi ín-khì ta̍k ê hìng-tshù, koh ū hái-pò ē-tàng tsù-bîng sī bián-huì — ê, án-ne ta̍k ê khah tsai-iánn lâi thiann.Tsin-tsiànn to-siā ta̍k ê ê kiàn-ī, hōo guá āu-kài pan ua̍h-tāng ê-tàng koh khah tsim-tsiok — leh!


白話字版

Chit kái sī góa ka-kī beh pān ê Tâi-gí ián-káng, ūi-tio̍h Tâi-gí tō ài phah-piàⁿ, chhui-sak kap chhui-kóng lán ê bó-gí — Tâi-oân-ōe. Chit kài chham-ka ê lâng chha-put-to ū cha̍p gōa ê lâng o͘. Án-ne kóng khì — lâi, ká-sú siáu-liân — ê bâ-chò, án-ne siáⁿ lâng ē khì chò neh? Chit kái ián-káng chú-iàu sī Tâi-gí-bûn ê su-siá. Góa kám-kak Tâi-gí nā beh thn̂g-thòaⁿ — lo̍h-khì, tō sī siàu-liân-lâng ài khì o̍h, jî-chhiáⁿ mā ài ē-hiáu siá, in-ūi chit ê kok-ka ê hoat-tián, ka-kī ê bó-gí sī siōng pó-pòe — ê. Na-sī kan-taⁿ kóng kap thiaⁿ, he sī choa̍t-tùi bô-kàu — ê. Só͘-í kóng — khì-lâi, góa ū chit chióng lêng-le̍k tō sī ài phah-piàⁿ khì chò.

Chit pái góa kà ta̍k-ê jīn-bat Tâi-gí Lô-má-jī ê su-siá, tùi bó-im-koa kap chhòng-ì ê koa-iâu téng-téng, lâi chhōa ta̍k-ê ji̍p-mn̂g, khòaⁿ Lô-má-jī ê sè-kài.

Chia-ê kà-hoat lóng-sī góa ê Tâi-gí lāu-su ê pó-pòe, góa chí-sī kan-nā siūⁿ beh kā chit ê pó-pòe kóng hō͘ ta̍k-ê chai-iáⁿ. Ǹg-bāng í-āu koh ū ki-hōe ūi Tâi-gí ho̍k-bū, mā ē-tàng hō͘ A-to̍k-á chai-iáⁿ lán Tâi-oân ê gí-giân, hō͘ Tâi-gí khiā-tī sè-kài ê tâi-á-téng!

Chit kài ián-káng ū lâng kiàn-ì ē-tàng iōng Tâi-gí koa lâi ín-khì ta̍k ê hèng-chhù, koh ū hái-pò ē-tàng chù-bêng sī bián-hùi — ê, án-ne ta̍k ê khah chai-iáⁿ lâi thiaⁿ.Chin-chiàⁿ to-siā ta̍k ê ê kiàn-ī, hō͘ góa āu-kài pān oa̍h-tāng ē-tàng koh khah chim-chiok — leh!

*刊登於台文罔報NO.297(2018/12月)


    Ka-hui

    Written by

    Ka-hui

    Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
    Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
    Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade