Bireysel Emeklilik Sistemi Üzerine

Bireysel Emeklilik Sisteminde tam rekabet için yapısının yeniden düzenlenmesi lazım.

Halihazırda Emeklilik şirketleri kendi kurdukları fonlara seçtikleri Portföy Yönetim Şirketine (PYŞ) yönettirip bunlardan katılımcılara risk tercihlerine göre fon karmaları oluşturmalarına yardımcı oluyorlar.

Sistemin bu hali özellikle PYŞlerin Emeklilik şirketleri ile aynı sermaye grubundan olmaları nedeni ile eleştiriliyor. Ayrıca PYŞ ler ne kadar başarılı olursa olsun belli sayıda emeklilik şirketine hizmet verebilir halde kalıyorlar.

Halbuki sistemdeki bu katılığı ortadan kaldırmak teknik olarak çok kolay. Emeklilik şirketleri kurdukları fonlar üzerinden fon karmaları sunmak yerine PYŞlerin kurduğu “tüm” emeklilik fonları arasından katılımcılarına en iyi risk getiri sağlayacak olanları seçebilecek duruma getirilebilinir.

Böylelikle rekabet en üst düzeyde sağlanmış olur hem de PYŞ ler sadece bir kaç şirkete değil başarıları orantısında bütün emeklilik şirketlerine fonlarını ulaştırabilir olur. İyi olanlar öne çıkar sektörde uzmanlaşmalar artar. Maliyet ciddi ölçüde azalır.

Çıkar çatışmalarını asgariye indirmek için emeklilik şirketleri PYŞ ler ile ücret paylaşımı yerine katılımcı hesaplar üzerinden işletim ücreti almalı. Aksi takdirde Emeklilik şirketi ister istemez fon seçiminde fonun başarısı kadar ücret paylaşımında kendisine düşen payın büyüklüğüne de odaklanmak durumunda kalacak. Sistemde bunu işletim ücretini katılımcı hesaplardan veya fonlar üzerinden sabit bir oranda ayrı bir kalemde alınması sağlanarak önemli bir çıkar çatışması potansiyeli bertaraf edilmiş olunabilir. Ayrıca fonlarda tek kalemde gözüken yönetim ücreti ile dağıtım ücreti ayrışmış olur.Sistemdeki verimlilik daha iyi ölçülebilir hale gelir.

Bunun sonucunda da sistemde roller tam oturmuş olur. Buna göre Emeklilik şirketleri müşteri bulma ve onların risk-getiri tercihleri içinde hedeflerini sağlayacak optimum fon karmaları oluşturmak, Portföy Yönetim şirketleri de fonlara kıstasları çerçevesinde en iyi getiri sağlama rollerini üstlenmiş olurlar.

Böylelikle sistemin en önemli ayakları kafalarda hiç bir şüpheye yer bırakmayacak şekilde katılımcıların çıkarlarını en iyiye taşımak amacında birleşmiş olurlar.