“Speed of Trust” trong thời đại ngày nay

Hình chụp trên lan can.

Cuốn sách “Speed of Trust” — “Tốc độ của niềm tin” đã trình bày rất chi tiết về bản chất của niềm tin, mức độ quan trọng của niềm tin trong cuộc sống và công việc, và bằng cách nào chúng ta có thể xây dựng niềm tin. Cuốn sách ra đời năm 2006 này cho tôi rất nhiều gợi ý để soi rọi lại bản thân mình và xây dựng niềm tin trong tôi trở nên tốt hơn.

Một câu hỏi đặt ra ở đây là, liệu trong thời đại phổ biến công nghệ thông tin ngày nay, giá trị (hay tốc độ) của niềm tin có thay đổi gì không?

Cách đây 10 năm khi lựa chọn nhà hàng để đi ăn, chúng ta sẽ không có nhiều manh mối, chủ yếu dựa vào độ nổi tiếng của nhà hàng đó hoặc dành thời gian hỏi bạn bè. Nếu chúng ta cảm thấy tin tưởng nhà hàng thì sẽ quyết định đi đến đó. Ngày nay chúng ta có thể ra quyết định dễ dàng thông qua những thông tin và các đánh giá từ cộng đồng trên mạng, không phải một mà là rất nhiều ý kiến từ những người đã từng ăn ở đó chia sẻ. Những đánh giá thậm chí còn đáng tin hơn cả độ nổi tiếng lâu nay của nhà hàng. Giá trị của niềm tin trong trường hợp này không thay đổi, nhà hàng cho chúng ta sự tin tưởng thì chúng ta đến, không thì thôi. Nhưng có một điều đã thay đổi rất lớn, là quá trình xây dựng lòng tin đó đã nhanh chóng hơn, dân chủ hơn và càng nhấn mạnh vào cốt lõi hơn. Nếu như ngày xưa nhà hàng phải mất vài năm để gây dựng danh tiếng, thì nay có thể chỉ vài tháng, những khách hàng hài lòng sẽ đánh giá họ ngay khi đang còn ở trong quán, và thông tin này lập tức được chia sẻ với tất cả mọi người. Nếu như ngày xưa nhà hàng được đánh giá bằng cơ quan chức năng hoặc các tổ chức xếp hạng, thì nay tất cả mọi người đều có thể đưa ra đánh giá về tất cả các dịch vụ của nhà hàng, và các đánh giá đều góp phần vào uy tín của nhà hàng. Và nếu ngày xưa nhà hàng có thể giấu diếm được chuyện một thực khách bị ngộ độc, thì ngày nay điều đó là không thể. Nhà hàng phải làm tốt nhất có thể, thể hiện sự chính trực, hoàn thiện các hành vi, và đem lại kết quả là những bữa ăn ngon cho khách hàng. Nhà hàng không thể có được lòng tin của khách hàng bằng các chiêu trò hay thủ thuật.
Sự phổ biến của công nghệ thông tin, mạng Internet và mạng xã hội đem đến cho chúng ta một môi trường mà ở đó, niềm tin có tốc độ lớn nhất từ trước tới nay. Điều này có nghĩa là, nếu chúng ta làm đúng, có được các yếu tố cốt lõi của niềm tin, có hành vi xây dựng niềm tin, thì sẽ rất nhanh chóng chúng ta được tin tưởng và làm đầy tài khoản niềm tin của mình. Và tương tự, nếu chúng ta xa rời các yếu tố cốt lõi và duy trì những hành vi gây tổn hại niềm tin, sẽ rất nhanh chóng làm cạn tài khoản niềm tin và không được người khác tin tưởng. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với chúng ta, nhưng nhóm tin rằng cơ hội này đem cơ hội và giá trị với đến tất cả mọi người, và thách thức kia chỉ là thử thách nhỏ và cung cấp phản hồi tích cực để mỗi người hoàn thiện mình và xây dựng tài khoản niềm tin tốt hơn.

Và khi nhìn vào bối cảnh hiện tại của Việt Nam, một xã hội được đánh giá là có niềm tin thấp, thì nhóm càng nhận thấy giá trị của “Tốc độ của Niềm tin”. Như Robert H. Shuller từng nói: “Problems are not stop signs, they are guidelines.” (Tạm dịch là: Vấn đề không phải là dấu chấm hết mà đó chính là chỉ dẫn hướng đi). Vấn đề của một xã hội có niềm tin thấp chính là chỉ dẫn cho mỗi người chúng ta càng cần củng cố niềm tin nơi bản thân, nâng cao tài khoản của chính mình và đặt niềm tin sáng suốt vào trong các mối quan hệ. Khi người Việt không tin tưởng vào rau sạch chính là chỉ dẫn để người nông dân tiến bộ trồng rau sạch hơn. Khi người Việt không tin vào báo chí chính là lúc người làm báo cần phải chính trực hơn. Khi người Việt không tin vào giáo dục chính là lúc chúng ta cần tạo những chương trình giáo dục hiệu quả hơn.
Chúng ta đang sống trong một thế giới phẳng hơn bao giờ hết, và mỗi người đều có đủ khả năng và tài nguyên cần thiết để xây dựng cho mình niềm tin vững mạnh và bản thân, tổ chức, cộng đồng và đất nước. Chúng ta có Internet để tiếp cận sự thật. Chúng ta có mạng xã hội để lan tỏa giá trị đến cộng đồng và cộng đồng tin tưởng chúng ta. Lúc này, những giá trị căn bản từ cuốn sách “Tốc độ của Niềm tin” lại càng có giá trị để mỗi người chúng ta thực hành xây dựng niềm tin, không chỉ cho bản thân mà còn cho cộng đồng và xã hội.

YOLO!