‘GroenFront!’

Gesprek met oprichters Peter en Yvonne over de oprichting, acties, geld en de politie.


Geschatte leestijd: 8 minuten
Aantal woorden: 2000

Bushalte Steegdenkwartier aan de hoofdweg van Appelscha, verder gaat het openbaar vervoer niet. Wie uitstapt in het Friese veendorpje ziet een lang kanaal en wat winkels links en rechts. Het is vanaf hier nog een stuk lopen naar de ‘Camping tot Vrijheidsbezinning’, al 81 jaar de vaste ontmoetingsplek voor anarchisten.

De kleine anarchistische camping is een zeldzaam overblijfsel uit de sociale geschiedenis van de vrij-socialistische arbeidersbeweging. Het terrein werd in 1933 gekocht door Domela Nieuwenhuis. Een van de oprichters van GroenFront! komt al jaren op deze plek. Ik ontmoet hem en een medeoprichter in zijn Pipo woonwagen.

Peter Polder bij de Betuwelijn

GroenFront! is een actienetwerk met radicale ecologische uitgangspunten en voerde in 1996 haar eerste actie in Nederland. Het netwerk is in 1980 ontstaan in Amerika als Earth First en heeft nu vertakkingen in Nederland en België. GroenFront! voert actie tegen alles wat tegen haar antikapitalistische en anarchistische uitgangspunten indruist. De actiegroep hanteert een ‘no compromise’ principe en is geweldloos tegen mensen.

Het begin
Het initiatief komt van Peter Polder (pseudoniem). In 1995 is hij aanwezig op een zij-evenement van de eerste klimaattop in Berlijn. Hij ontmoet leden van de Engelse tak van Earth First, een radicale milieubeweging uit Amerika. De Engelsen voeren actie tegen grote infrastructurele projecten. Ze bouwen bijvoorbeeld boomhutten in bossen die worden gekapt, of ketenen zich vast aan toegangspoorten van bouwterreinen.

“Zoiets had ik nog nooit gezien. Dat kon niet in ons polderende Nederland.” — Peter Polder

Terug in Nederland ontmoet Peter via een kennis Yvonne. Zij is onder de indruk van de verhalen en ideeën van Peter, en wil graag meedoen. Ze organiseren discussieavonden waar de aanpak van het nieuwe actienetwerk wordt besproken. Waar staan ze voor? Hoe organiseren ze zich. “Dat ging er soms heftig aan toe, er was veel te bespreken” zegt Yvonne.

Fasten your Seatbelts
Een jaar later vindt de eerste actie plaats. De tv-opnames van het KRO-quizprogramma Fasten your Seatbelts worden verstoord door twintig actievoerders. De wekelijkse hoofdprijs, een vliegreis, is GroenFront! een doorn in het oog. “Vliegen doe je uitsluitend als het écht nodig is, en niet zomaar voor de lol” zegt Peter.

De opnamen van het programma waren semi live, de winnaars mochten direct op vakantie. Daar wilde GroenFront! een stokje voor steken. “Achteraf was het naïef om te denken dat we de vlucht daadwerkelijk konden tegenhouden” zegt Yvonne, “maar dat was wel onze intentie.”

Actiekampen
GroenFront! werd vooral bekend door haar actiekampen. Het eerste kamp, Groenoord, in 1997, keerde zich tegen de aanleg van de Afrikahaven bij Ruigoord in Amsterdam. In 1998 protesteerde de actiegroep tegen een vijfde landingsbaan van Schiphol en bezette een aantal panden die voor de aanleg hiervan gesloopt moesten worden. Tussen 1999 en 2000 verzette de groep zich tegen de komst van de Betuwelijn. Er werden acht panden op het geplande traject bezet.

“We waren tegen de Betuwelijn omdat het bedrijfsleven de politiek onder druk had gezet om het spoor aan te leggen en dat noemen wij niet democratisch”, zegt Yvonne.

Maar het verzet van GroenFront! tegen de Betuwelijn is eigenlijk een toevallig samenloop van omstandigheden. Jos Gerards (pseudoniem), lid van GroenFront!, is eind jaren ‘90 op zoek naar een huis. Hij besluit een pand te kraken in de buurt van Elst en gaat er wonen met een groepje krakers. Het pand staat leeg omdat de bewoners door de NS zijn uitgekocht voor de aanleg van de Betuwelijn.

https://soundcloud.com/tristan-braakman/we-hebben-acht-panden-gekraakt

GroenFront! keert zich tegen de Betuwelijn en bouwt de huizen om tot complete vestingen. Er worden uitkijktorens gebouwd, en tunnels gegraven om de ontruiming te vertragen. Actievoerder ketenen zich vast aan stalen pijpen die in beton zijn gegoten. Om ze los te krijgen moet een speciaal team van de ME worden opgeroepen die eerst de betonblokken moet wegbeitelen en daarna pas de stalen pijpen kan doorzagen om de actievoerders te verwijderen. Bekijk deze pagina van GroenFront! met hun eigen foto’s van de actie.

Over de barricades van GroenFront! en ontruiming van de politie.

Bij het grote publiek werd GroenFront! bekend door de bezetting van een bos in het Limburgse Schinveld in december 2005. Toenmalig minister Dekker liet het bos begin 2006 onder zwaar protest kappen om de aanvliegroute van vliegtuigen van de NAVO naar het Duitse Geilenkirchen veiliger te maken. Uit protest hiertegen verschansten tientallen actievoerders van GroenFront! zich vijf weken lang in boomhutten en tunnels. Ze kregen veel ondersteuning van de bewoners, die zich bij de actievoerders aansloten. Ook Diederik Samsom, destijds Kamerlid, toonde zich solidair met de actievoerders en bracht een nacht door in het bos.

Een dagenlange ontruiming van de politie was nodig om de actievoerders uit het bos te halen. De actie kreeg veel aandacht in de pers en door een deel van de lokale bevolking werden de actievoerders als helden gezien. Het bos is uiteindelijk toch nog gedeeltelijk gekapt en de kosten van de ontruiming bedroegen 1.7 miljoen euro.

In 2010 oordeelde Raad van State na lange procedures dat de kap onrechtmatig was. Drie jaar eerde bepaalde de Raad van State al dat het besluit van de minister van VROM om een deel van de bossen te kappen onzorgvuldig was voorbereid en niet deugdelijk was gemotiveerd.

Twee jaar geleden gaf GroenFront! een klimtraining tijdens het 30-jarig jubileum van de NAVO basis in Geilenkirchen.

https://www.youtube.com/watch?v=itaMhAQFG9s

België
Sinds 2005 heeft GroenFront! zich uitgebreid naar België waar activisten de naam van de actiegroep gebruiken in hun verzet tegen vliegveld Antwerpen. In 2006 wordt een Belg veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf na het ingooien van ramen bij verschillende bedrijven. Hij wordt veroordeeld voor ‘het behoren tot een vereniging met als doel het aanbrengen van vernielingen.’ En mede-actievoerder die ook wordt gearresteerd krijgt een taakstraf van 50 uur. Lees hier een verslag van GroenFront!: http://www.direkte-aktie.net/cms/groenfront.php?itemid=185

Geweld
Een van de pilaren van GroenFront! is het geweldloos actievoeren. Maar dat ziet er in de praktijk heel anders uit. Actievoerders dragen vaak bivakmutsen, zwarte vesten en jassen, bouwen barricades en gooien soms met verfbommen. “Het ziet er misschien wel gewelddadig uit maar dat is het niet” zegt Yvonne. “Veel mensen willen onherkenbaar blijven om hun familie en baan te beschermen. Het kan een grote impact hebben als bekend wordt dat je harde acties voert.” De omgeving van Yvonne weet wél van haar actiebestaan, maar “kan het wel waarderen.” Ze is meer dan honderd keer gearresteerd voor acties en demonstraties. Het doet Yvonne niet zo veel meer, ze is er aan gewend. “Volgens mij is zeventig procent geseponeerd. De rest was voorwaardelijk of een geldboete. Die waren goed te behappen, ik denk dat het me een paar honderd euro heeft gekost.”

Peter kan zich niet meer herinneren hoe vaak hij is gearresteerd maar gokt dat het tientallen keren is gebeurd. “Ik moet maar eens mijn politiedossier opvragen, dat is best geinig om te zien.”

Financiën
“We hebben wel tienduizenden euro’s aan schadeclaims gehad, een deel is betaald” zegt Peter. “Je weet dat bedrijven geld willen voor doorgeknipte sloten en in sommige gevallen betalen we dat” voegt Yvonne daaraan toe.

Als er schadeclaims worden ingediend gaan de actievoerders met de pet rond in het eigen netwerk en kan er een beroep worden gedaan op het fonds ‘Vrienden van GroenFront!’. Acties worden op dezelfde manier gefinancierd, maar daar kan ook beroep worden gedaan op sympathiserende fondsen zoals XminY en het Alletta Jacobsfonds.


“Big brother is watching you”
Inlichtingendiensten houden GroenFront! al jaren in de gaten. De AIVD brengt groeperingen die buitenparlementair actief altijd in beeld. “Op het moment dat jij, als ‘participerende burger’ een Facebookpagina start tegen de aanleg van een drempel voor je voordeur kun je er op rekenen dat de AIVD al wel weet wie je bent en wat je doet. Dat geldt ook voor GroenFront!.” zegt Rick van Amersfoort, van Buro Jansen&Janssen.

“Je weet wel dat ze meekijken en daar probeer je op te letten, maar meer kun je niet doen. Soms is het slimmer om even iemand in persoon te ontmoeten om een actie te bespreken.” zegt Yvonne. Maar voor Peter gaat het nog een stapje verder. “Mijn laptop is beveiligd en ik gebruik bijvoorbeeld een TOR als browser. Voor bijvoorbeeld de verkenning van Groningen gebruik ik ook geen Google Maps maar andere online kaarten, anders maak ik het de AIVD wel heel makkelijk.” Peter merkt dat hij in zijn dagelijks leven ook alert is. “Als er een politieauto in mijn straat rijdt dan houd ik hem altijd in de gaten. Dat valt nog wel mee, ik ken wel mensen die er echt helemaal gek van worden, die zijn paranoïde.

Radicaal
In 2005 verschijnt het boek ‘Tegen de angst. Optimisme voor de 21e eeuw’ van journalist en filosoof Ralf Bodelier. In de essaybundel schenkt hij aandacht aan GroenFront!. Lees het essay dat Bodelier schreef hier.

Bodelier noemt GroenFront! een paramilitaire organisatie. “Wie de website bezoekt vindt een schat aan informatie over inbreken, kraken, vernielen en overleven.” Peter wuift de kritiek van Bodelier weg. “Wij zijn niet paramilitair, we zijn nauwelijks georganiseerd! Zo zijn we inderdaad makkelijker te pakken door de politie, en er is geen kantoor waar aanmaningen en dat soort dingen op de deurmat vallen. Maar waar die meneer Bodelier het heeft over autonoom opererende cellen, heb ik het over enthousiaste mensen die actie voeren voor een beter milieu. We hebben geen vaste organisatiestructuur, maar zijn basisdemocratisch georganiseerd.”

Ecotage
GroenFront! wil door middel van deze “geweldloze directe acties de natuur beschermen.” De meeste acties zijn blokkades, bezettingen en het bouwen van boomhutten. Maar GroenFront! pleegt ook zogenaamde ecotage waarbij gewassen worden vernield, congressen verstoord en machines worden gesaboteerd. GroenFront! heeft meerdere keren proefvelden voor gentechnologie gerooid vanuit de gedachte dat de mens de natuur niet mag aanpassen. Maar Bodelier vindt het asociaal: “Die gentech velden hebben we nodig om voedsel te produceren voor de allerarmsten. Als GroenFront! hier een veld vernielt, hebben ze daar — in Afrika — geen eten. Gentech draagt bij aan de oplossing van het voedselprobleem, het is een bekrompen gedachte.”

https://www.youtube.com/embed/UfHb_57jD_Q

“Ik dacht dat we de tent konden sluiten” — Peter

Toekomst
GroenFront! wil graag in Groningen actievoeren en probeert er contacten op te bouwen. Maar de actiebereidheid van Groningers is klein en er is maar een klein groepje geïnteresseerden. Bram Brugman, de voorman van het GroenFront! verzet in Groningen is al twee maanden op vakantie en onbereikbaar. Maar Peter maakt zich er niet zo druk om. “Het duurt altijd even voordat we aansluiting vinden bij de bevolking, dat was ook zo bij Schinveld. We hebben het een tijdje erg moeilijk gehad en er was weinig animo voor acties. Zo weinig dat ik dacht de we de tent konden sluiten. Maar we zijn op onze retour.”

Dat is blijft echter de vraag, het lijkt erop dat GroenFront! zijn hoogtepunt al achter de rug heeft. Wie kijkt naar de tijdlijn, ziet ook dat de actiefrequentie is gedaald. Het is onbekend hoe groot GroenFront! is, hoewel er eerder honderden, dan duizenden sympathisanten zullen zijn. Maar de daling van de actiefrequentie, de moeizame start van acties in Groningen zijn een teken aan de wand. Het Facebook evenement van de volgende grote actie heeft slechts twintig bevestigingen.

De volgende grote actie van GroenFront! moet plaatsvinden op 14 juni: de Climate Games, tegen de NUON-kolencentrale in Amsterdam. Teams kunnen punten scoren door vlaggen te planten op verschillende delen van het terrein van de kolencentrale.

“Sommige delen van het speelveld zijn extra punten waard. Maar er zijn ook extra punten te verdienen met creatieve, ludieke of spectaculaire acties op alle delen van het speelterrein. Bijvoorbeeld als je de tango weet te dansen voor de toegangspoort.”

De actie is ludiek en GroenFront! hoopt dat beveiligers en politie de actievoerders proberen te arresteren. “Het kan zijn dat zowel NUON als de politie sportief gaan zijn en meespelen, zij zullen het dan de Climate Games Teams lastig gaan maken om punten te scoren.”


Bekijk de tijdlijn voor een chronologisch overzicht van acties van en nieuws over GroenFront!


Wordt je als journalist in de gaten gehouden door inlichtingendiensten wanneer je onderzoek doet naar GroenFront?

https://vimeo.com/97010406