Kitaba Dair Akılda Kalanlar: Outliers (Çizginin Dışındakiler)

Bu hafta sonu tercihimi biraz daha kişisel gelişim alanlarında yer alan kitaplardan yana kullandım diyebilirim. Sizlere bu hafta tanıtmak istediğim bir diğer kitap, bizlere tarihte başarılı olan insanların hayatlarına dair neleri doğru yaptıklarını ve kendilerinin elinde olmayan hayatlarında karşılarına çıkan fırsatları anlatmaktadır. Başarı göreceli bir kavram olsa da başarıya ulşabilmek için çoğunluğun kabul ettiği gibi çok çalışmak gerektiği aşikadır. Ancak, çok çalışmak başarıyı her zaman arzu edilen veya hedeflenen noktaya taşımamaktadır. Bunun çeşitli nedenleri vardır ve herkes için de çok farklıdır.
“Dış etkenler” olarak tanımlayacağım hayatlarımızda olan ve tarafımızdan kontrol edilemeyen süreçlere maruz kaldığımız olmuyor mu ? Ne yazık ki oluyor ve engel olamıyoruz, örneğin; ailemizin maddi durumundan kaynaklı eğitim olanaklarımızın değişmesi veya ailemizden birini manevi olarak kaybetmemiz gibi. Bunlar bizi hedeflediğimiz noktaya giderken yolumaza çıkan engellerden bazıları. Peki, bu dış etkenler her zaman olumsuz mu olmak zorundadır ? Hayır tabiki de, örneğin; teknolojinin geldiği noktanın başlangıcında bu işe yatırım yapmış olanlar veya doğduğu yılda sanat akımlarının yeni başlaması ile öğrendiği bilgilerin popüler oluşu gibi. Bunlar da olumlu örneklerden bazıları diyebilirim.
Kitap ise bizlere Bil Gates’in, Beatles’ın, Bill Joy’un ve daha fazlasının günümüzdeki başarılarına nasıl ulaştıklarını ve bu süreçte neler yaptıklarını anlatmaktadır. Anlatılan tüm hayatlarda bariz bir şekilde çok fazla pratik yapmak yatmaktadır. Bunun yanında önlerine çıkan olumlu veya olumsuz fırsatların da hayatlarındaki günümüzdeki başarılarına olan katkılarından da söz edilmektedir, örneğin korelilerin matematik alanında daha fazla başarılı olmalarının bir nedeni de rakamları adlandırma sistemlerinin diğer dillerden daha kolay oluşu olmasıdır.
IQ’su belli bir eşik değerinin üzerinde olan herkesin başarılı olabileceğinin de kanıtları bu kitapta anlatılmaktadır. Yetenek, doğuştan gelen bir nitelik olsa da işe yarar ve verimli bir hale dönüşüm için altında çok çalışmak yer almaktadır. Yapılan denemelerde hayatları boyunca yapılan pratik süreleri ne kadar çok olursa, yaptıkları işte o kadar çok başarılı olduklarını gösteren istatistiki sonuçlar kitabın ilerleyen bölümlerinde de çoğunlukla yer almaktadır.
Kitabın dili, çeviri olmasından kaynaklı olduğunu düşündüğüm bir birbiri ardına tekrarlayan cümleler olsa da akıcı olduğunu söyleyebilirim. Kitap içerisinde yer alan bölümler sırasıyla şu şekilde ilerlemektedir; Matta Etkisi, 10 Bin Saat Kuralı, Dehaların Sorunu 1. Kısım, Dehaların Sorunu 2. Kısım, Joe Flom’dan Alınacak Üç Ders, Kentucy Harlan, Uçak Kazalarına İlişkin Etnik Kuram, Çeltik Tarlaları ve Matematik Testleri, Marita’nın Pazarlığı ve Bir Jamaika Hikayesi olmak üzere toplamda 10 bölümden oluştmaktadır. Kitabı, “başarı için çok çalışmayı ve bunun yanında fırsatları da kaçırmamayı öğrenmeliyim” diyen herkesin okumasını tavsiye ediyorum.
Tanıtım bülteninden; “Başarılı insanlar hakkında anlatılan bir hikâye vardır; onların zeki ve hırslı oldukları söylenir. Outliers’te Malcolm Gladwell başarının gerçek hikâyesinin bundan çok farklı olduğunu ve bazı insanların neden başarılı olduğunu anlamak için, bunların çevrelerine daha dikkatli bakmamız gerektiğini iddia ediyor. Mesela aileleri, doğum yerleri ve hatta doğum tarihleri… Başarının hikâyesi başta göründüğünden daha karmaşık ve çok daha ilgi çekici… Outliers, Beatles ve Bill Gates’in ortak yanlarının ne olduğunu, Asyalıların matematikteki olağanüstü başarısının sırrını, star sporcuların bilinmeyen avantajlarını ve tüm New Yorklu avukatların özgeçmişlerinin neden aynı olduğunu ve dünyanın en zeki adamının neden adını bile duymadığınızı açıklıyor. Bunların hepsi de nesiller, aile, kültür ve sınıf açılarından açıklanıyor. Gladwell’in iddiasına göre, bir Silikon Vadisi milyarderi olmak istiyorsanız, hangi yıl; başarılı bir pilot olmak istiyorsanız nerede doğduğunuz çok önemli. Çizginin dışındakilerin -yani normal beklentilerin ötesinde başarıyı yakalayan kişilerin- hayatları tuhaf ve alışılmadık bir mantık izliyor. Gladwell bu mantığı basitleştirirken insanın kendi potansiyelinden en yüksek seviyede nasıl yararlanacağı konusunda heyecan verici bir plan sunuyor. Malcolm Gladwell, Tipping Point kitabında dünyayı anlama şeklimizi değiştirmişti Blink’te düşünme hakkındaki düşüncelerimizi değiştirdi. Outliers’taysa başarı konusundaki anlayışımızı değiştiriyor.”
