Homo Deus: Yarının Kısa Bir Tarihi

YUVAL NOAH HARARI

Tarih çoğu zaman geçmişe tutunan kitleler yerine ileri görüşlü bir grup yenilikçi tarafından şekillendirilir.

&&&&&

Akıllıca davranırsak düyayı değiştirebilir , çok daha iyi bir dünya kurabiliriz.

&&&&&

2015'in başında, Stockholm’deki yüksek teknoloji merkezi Epicenter’daki birkaçyüz çalışanın ellerine mikroçipler yerleştirildi. Pirinç tanesi büyüklüğündeki bu çipler, bugün kişisel güvelik bilgilerini sakladığı işçilerin ellerini sallayarak kapıları açmalarını ya da fotokopi makinelerini çalıştırmalarını sağlıyor. Yakında bu yötemle ödeme yapabilmeyi de umuyorlar.

&&&&&

Daha cüretkar yaklaşımlar organik parçaları tamamen ortadan kaldırarak tümüyle organik olmayan varlıklar yaratmayı umuyor.

&&&&&

Organik alemin sınırını aşmak, yaşamın gezegenimizin Dünya’nın sınırlarının ötesinde de var olmasına olanak sağlıyor. Doğal seçilim tam 4 milyar yıl boyunca yaşamı bu uçan kayanın özgün koşullarına bağlı kıldığından yaşaman minicik bir gezegene sıkışıp kalmıştı. En güçlü bakteriler bile Mars’ta sağ kalamıyor. Ancak organik olmayan yapay zeka, yabancı gezegenlerde koloni kurmakta hiç zorlanmayabilir. Organik hayatın yerini organik olmayan varlıkların alması gelecekte Kaptan Kirk yerine Mr. Data tarafından yönetilen galaktik bir imparatorluğun tohumlarını atıyor olabilir.

&&&&&

İnsanlar sağlık, mutluluk ve gücün peşinde bir bir özelliklerini değiştirecekler, ta ki artık insan olmadıkları güne dek.

&&&&&

Bireyler, kurumlar ve hükümetler giderek ölümsüzlük, mutluluk ve ilahi kudreti daha da ciddiye alıyor. Sigorta şirketleri, emeklilik fonları, sağlık sistemleri ve maliye bakanlıkları beklenen yaşam süresinin artması karşısında dehşete düşmüş durumdalar. İnsanlar beklenenden daha uzun süre yaşıyor ve emeklilikleriyle tıbbi tedavi masraflarını karşılamaya yetecek para yok. Yetmişli yaşlar yeni kırklar olmaya başladıkça, uzmalar emeklilik yaşını yükseltmeyi ve iş piyasasının tamamını yeniden yapılandırmayı öneriyor.

İnsanlar büyük bilinmeze doğru hızla ilerlediğimizi fark edip bu gidişattan korunmak için ölüme bile sığınamayacaklarını fark ettikçe birilerinin bu gidişata dur demesini istiyorlar. Ancak bunu yapmamıza imkan yok.

Öncelikle kimse bu gidişatı nasıl durduracağını bilmiyor. Bazı uzmanlar yapay zeka, naoteknoloji ya da genetik gibi tek bir alandaki gelişmelere hakim ama kimse her konuda uzman değil. Bu yüzden tüm noktaları birleştirerek resmin tamamını görebilme yetisine sahip hiç kimse yok. Farklı alanlar birbirlerini öyle karaşık şekillerde etkiliyor ki, en iyi beyinler bile yapay zeka gibi bir alandaki gelişmelerin nanoteknolojiyi nasıl etkileyeceğin ya da tam aksi bir durumun neye yol açabileceğini öngöremiyor. Kimse son bilisel gelişmelerin tamamıı özümseyemiyor, küresel ekonominin on yıl içinde neye benziyeceğini ya da bu teleşla nereye gittiğimizi bilmiyor. Sistemi tam olarak anlayan biri olmayınca, haliyle onu durdurabilecek biri de olmuyor.

&&&&&

İyileşme, her tür gelişme ve sürüm yükseltmenin ilk adımıdır.

&&&&&

Davranışı değiştirmeyen bilgi işe yaramaz , ama davranışı çok hızlı değiştiren bilgi de hızla bağlamını yitirir.

&&&&&

Bu kitabı zenginleştiren tüm öngörüler, günümüzdeki sorunları tartışmayı amaçlayıp geleceği değiştirmek için bir davet niteliğindedir.

&&&&&

Kusurlu bir idealle yola çıktığınızda, kusurları ancak idealin gerçekleşmesi yakınsa fark edersiniz.

&&&&&

Bir öğretmene ne öğretmeye çalıştığını sorduğunuzda, “Çocuklara tarih, kuantum fiziği ya da sanat bilgisi anlatmaya çalışıyorum ama hepsinin ötesinde kendi başına düşünebilmeyi öğretmek istiyorum,” diye yanıtlayacaklardır.

&&&&&

Beyaz Dağ Muharebesi’nde çarpışan Katolik bir asker kendi kendine:”Şu an sefalet içindeyim ama Papa ve İmparator iyi bir amaç uğruna savaştığımı söylüyor, demek ki bu sefalete değer” diye düşünüyordu.

&&&&&

Seçimler temelde anlaşan insanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için bir yöntem olarak kullanılabilir.

&&&&&

Zenginler ve yoksullar doğuştan itibaren aynı beyin yıkama süreçlerinden geçer. Zengine yoksulu görmezden gelmesi, yoksula kendi menfaatini bir kenara koyması öğretilir.

&&&&&

21. yüzyılda ilerleme trenine yetişenler, yaratmanın ve yok etmenin ilahi kudretini elde ederken , geride kalanlar yok olma tehdididyle karşı şarşıya kalacaklar.

&&&&&

Bu kitap insanlığın 21. yüzyılda ölümsüzlüğe ulaştığı, daimi mutluluğu yakaladığı ve tanrı mertebesine ulaştığı iddialarından yola çıktı.Bu iddialar özgün ya da duyulmamış görüşler değiller, sadece liberal hümanizmin geleneksel fikirlerini yansıtıyorlar. Hümanizm insan yaşamını, duygularını ve isteklerini daima kutsadığından, hümanist medeniyetin insan ömrünü uzatmak, insan mutluluğunu ve kudretini olabildiğince arttırmak istemesinde şaşılacak hiçbir şey yok.

&&&&&

Dev bir beyin tarayıcısına sokulan katılımcılarla gerçekleştirilen bir deneyde deneklere diledikleri zaman basabilecekleri iki buton verilir. Beyindeki nöral aktiviteyi gözlemleyen bilimisaları, katılımcılar henüz butona basmadan, hatta tercihlerinin farkında bile olmadan çok önce tercih edilen düğmeyi belirlemeyi başarırlar.

&&&&&

Organizmaların sahiden de özgür iradesi yoksa bu ilaçlar, genetik mühendisliği ya da beyin simülasyonları aracılığıyla onları yönlendirebileceğimiz, hatta kontrol edebileceğimiz anlamına gelir.

&&&&&

Homo sapiens üzerinde yapılan deneyler, tıpkı fareler gibi insanların da yönlendirilebildiğini ve insan beynindeki doğru noktaların uyarılmasıyla aşk, öfke, korku ya da depresyon gibi karmaşık duyguların bile yaratılabileceğini ya da kaldırılabileceğini gösteriyor.

&&&&&

2011 de açılan bir eczaneye gelen müşterilerin tüm reçetelerine, bu reçetelerle alınan ilaçların ve şüphenilen alerjilerin detaylı bir listesine saniyeler içinde ulaşıyor. Yeni reçetede yazılmış ilaçların birbiriyle tepkimeye girip yan etkiye yol açabilme ihtimalini hesaplıyor ya da alerjileri tetikleme durumunu kontrol ediyor ve müşteriye gerekli ilacı veriyor. Robot eczacı ilk yılında tek bir hata bile yapmadan iki milyondan fazla reçeteyi karşılayabildi; canlı bir eczacıysa kendisine gelen reçetelerin ortalama yüzde 1.7'sinde hata yapıyor.

&&&&&

İşlevsiz bu kadar insanla ne yapacağımız 21. yüzyıl ekonomisinin en önemli sorusu haline geldi. Bilinci olmayan ama alabildiğine yetenekli algoritmalar neredeyse her şeyi daha iyi idare etmeye başladığında, bilinç sahibi insanlar ne yapacak?

&&&&&

Algoritmalar insalardan daha iyi teşhis etmeye, öğretmeye ve tasarlamaya başladığında ne yapacağız?

&&&&&

1980'lerde insanlığın kendine has doğası tartışılırken insanın koşulsuz üstünlüğüne en iyi örnek olarak satranç gösterilir ve bilgisayarların bir insanı asla yenemiyeceği düşünülürdü. 10 şubat 1996'da IBM’in Deep Blue isimli bilgisayarı dünya satranç şampiyonu dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u alt ederek insanın üstünlüğü’ne son verdi.

&&&&&

Yapay zekaların bizi işgücü piyasasından atabilmesi için mesleki ihtiyacı karşılayacak yeteneklerinin bizden üstün hale gelmesi yetecek hatta artacaktır.

&&&&&

Algoritmalar insanları çalışma hayatının dışına iterken, varlık ve güç, algoritmaları avucunda tutan bir grup elitin elinde toplanarak görülmemiş bir sosyal ve siyasi eşitsizlik doğurabilir.

&&&&&

Eğer dikkatli ilerlemezsek her hareketimizin, hatta bedenimizin ve aklımızın içindekilerin bile izlenip kotrol edildiği bir dünyada bulabiliriz.

&&&&&

Gelecekte üst sınıflarla toplumun geri kalanı arasında açılan fiziksel ve bilişsel yetenek uçurumlarına rastlayabiliriz.

&&&&&

Modern insanlık bitmek tükenmek bilmeyen bir “Fırsat Kaçırma Korkusu” tarafından esir alınmış durumda. Hiç olmadığı kadar çok seçeneğimiz olmasına rağmen, tercihlerimize odaklanma yeteneğimizi kaybetmiş haldeyiz.

&&&&&

Teknolojik devrimler siyasi ilerlemeyi hızla geride bırakırken, hem milletvekillerinin hem de seçmenlerin kontrolü kaybetmesine neden oluyor.

&&&&&

Fikirler dünyayı, davranışları etkileyebildiği ölçüde değiştirebilir.

&&&&&

  1. Bilim tüm toplumu, organizmaların argoritmalar ve yaşamın veri işleme süreci olduğuna ikna eden bir doğma olma yolunda ilerliyor.
  2. Zeka bilinçle yollarını ayırıyor.
  3. Bilinçli olmayan ama yüksek zekalı algoritmalar yakında bizi bizden daha iyi bilecek.

&&&&&

  1. Organizmalar birer algoritmadan, yaşam da veri işlemeden mi ibarettir?
  2. Zeka mı daha değerlidir yoksa bilinçmi?
  3. Bilinci olmayan ama yüksek zekalı algoritmalar bizi bizden daha iyi bilecek duruma geldiğinde toplum, siyaset ve gündelik hayat ne olacak, neye benzeyecek?
  4. &&&&&
Show your support

Clapping shows how much you appreciated tuna akça’s story.