Dandanakan Savaşı Sonuçları, Nedenleri

Dandanakan Savaşı sonuçları itibariyle Türkleri kapalı kıtadan çıkarıp açık denizlere iten ve bugünlere kadar gelen Türkiye Devleti’nin başlangıcını oluşturan bir anahtardır. Gazneliler ve Selçuklular gibi iki büyük Türk devleti arasında geçmiş olmasına rağmen, Oğuzların hakimiyetini onaylayan ve böylece doğu aksının batıyla bütünleşmesini sağlayan bu savaş, yakın doğunun ve Anadolu’nun fethine de kapı araladı. Gazneli Mahmut’un ölümü ve iki oğlu Sultan Muhammet ve Sultan Mesut arasındaki rekabet Oğuz akınlarının sonuç almasına yol açıyor, İran’ı yöneten büyük Gazneli Devleti çatırdamaya başlıyordu. 1035 yılında Çağrı Bey kumandasındaki Selçuklu ordusu Sultan Mesut’un Gazneli ordusunu Horasan’da perişan etti. Bu Dandanakan Savaşı’nın habercisi bir vuruşmaydı. Selçuklular Çağrı Bey’in kumandasında Merv şehrini aldılar. Burda Çağrı Bey adına Melikü’l Mülük ünvanıyla hutbe okutuldu. Melikü’l Mülük, hükümdarların hükümdarı anlamına gelmektedir.

Bir başka Oğuz akınıda Belh şehrini alıyordu. 1038 yılında Herat şehride alındı. Ardından Nişabur şehri ele geçirildi. Böylece en kritik şehirler Selçukluların eline geçmişti. Artık iki devletin hesaplaşması kaçınılmaz hale gelmişti. Sultan Mesut Belh şehrini geri aldı. 1039 yılının Nisan ayında Selçukluları geri çekilmeye mecbur etti. Bu çekilme Sultan Mesut’un gururunu okşadı. 1039 yılının Mayıs ayında daha büyük ve sözde zafer kazanmış ordusuyla Oğuzların üzerine yürüyüp tamamen yok etmek istedi.

15 Mayıs tarihinde büyük Gazneli ordusu Serah şehrine geldi. Selçuklular sultanın ordusunun önünden kaçıyorlardı. Tuğrul Bey, Türklüğün Bizans hedefinden uzaklaşmaması ve iki Türk gücünün karşılaşmaması düşüncesindeydi. Fakat Çağrı Bey’e göre savaş ve zafer kaçınılmazdı. Ağırlıklarını geri gönderen Selçuklu her ihtimale karşı tedbirlerini alarak hareket kabiliyeti artmış bir orduyla Gazneli ordusunu Dandanakan denen yerde karşıladı. 23 Mayıs 1040 tarihinde Dandanakan’da öyle bir meydan muharebesi oldu ki bütün savaş tarihi boyunca böyle bir çetin vuruşma görülmedi. İki tarafta Türk’tü. Hareketli, kararlı, yükte hafif Oğuz Ordusu saltanatın rehavetindeki ve beyler arası kavgayla yorulan Gazne Ordusu’nu sonunda yendi. Sultan Mesut ricat emri verdi, Gazneye çekildi ve 7 ay sonrada öldürüldü. Artık Oğuzlar Aral Gölü’nün civarına itilmeyi beklerken yepyeni bir imparatorlukla gelecek 1000 yılında temellerini atıyorlardı. İnsanlık Malazgirt Zaferi’ne ve İstanbul’un Fethi’ne şahit olacaktı. 1040 yılındaki Dandanakan zaferi, 1000 yıllık Türkiye Devleti’nin kuruluş tarihinin nişanesidir.