Yeni Akım Blockchanizm
Merkezi bir otorite olmadan Para transferleri ile başlayan insanlık tarihinde devrim niteliğinde bir oluşum ile karşı karsıyayız. Yeni bir ideolojik akım bile denebilir : Blockchainizm
Konunun daha iyi anlaşılması için yeni ideolojik akım olan Blockchanizmden bahsetmeden önce insanlık para tarihinin ilk zamanlarından ve paranın insan gelişimi ve toplumun şekillenmesi hakkında bilgi vereceğim.
İnsan Ve Para
Neden para ile başladık açıklamaya; Herkesin çok iyi bildiği gibi Blockchain ile tanışmamıza neden olsan Bitcoin gerçeğinden ötürü. Kripto para olan Bitcoin teknolojisi Blockchain dağınık bir yapıda merkezi olmayan bir şekilde para transferlerinin yapılmasına olanak tanıdı. Daha sonra bu teknolojinin farklı sektörlere rahatlıkla uygulanabileceğini gördük. 10 yıldır çok iyi bir şekilde açık vermeden işleyen sistem internetin son sürümü gibi algılanıyor. Öncelikle bir parasal evrim sürecinden bahsettikten sonra Blockchaizmin ne olduğuna ve ardından farklı sektörlerde son hız teknoloji ile nasıl var olabileceğine bakalım.
Canlının var olmasından bu yana gelişen birçok özellik insanın var olma sürecine ilerlemesine olanak tanımıştır. Evrimleşme sürecinde iyi olan kazanır sloganı ile uyum sağlayanlar hayatta kalarak, en iyilerin olduğu bir Dünya’da yaşamaktayız. Her ne kadar sitem etsek de , yaşayan son nesilleri beğenmesek te Herkes Şampiyon ! Canlı evrimleşme sürecinde ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Örneğin ağaçta artık yeterli besin ihtiyacını karşılamayan bir canlı yere inerek hayatta kalma mücadelesine farklı bir boyut katarak daha güzel ve yararlı besinler bularak ömrünü uzatmış ve diğer türlerine göre en iyisi olacak konuma gelmiştir. İnsanın ihtiyaçları doğrultusun da paranın kullanım alanlarına yönelik bir evrimleşme sürecini sizlere göstermek istiyorum.
Teknolojinin hayatımıza ilk girdiği yıllara baktığımızda ihtiyacımız olana erişim söz konusu iken hızlı gelişen internetle bu boyut saniyelerden bile daha kısa sürecek bir zamansal hıza tanıklık etmemizi sağlamıştır. Kendimizi bilgisayar ve mobillerden ayrı bir hayat tarzını artık neredeyse hayal bile edemiyoruz. Nesillerin gittikçe aralarındaki yaş farklının bu teknolojiye bağlı olarak değişmesinde bunun en önemli göstergesidir. X, Y, Z Kuşakları olarak adlandırdığımız bu nesiller Dünya’da varlığını sürdürenlerdir. Kuşakları kısaca tanımlamak gerekirse; X kuşağı 1965–1979 arası doğanlara X kuşağını oluşturmaktadırlar. Teknolojiye adapte olmakta ciddi sorunlar yaşayan, değişimi kabul etmekte zorlanan, kurallara uyumlu, otoriteye saygılı bir kuşaktır. Y kuşağı 1980–1999 Arası Doğanlar, Çalışmayı sevmeyen, iş hayatına atılır atılmaz kendi işinin patronu olmayı isteyen ve para harcamak için çalışan kuşaktır. Teknolojiye bağımlı ve X kuşağıyla da tamamen kopuk olmayan Y kuşağı; X ve Z arasında bir köprü konumundadır. Z Kuşağı 2000–2012 arası doğanlar; İnternet kuşağı olarak adlandırılmaktadır. 2000 sonrası doğanlara Z kuşağı denilir[1]. Özellikle internet aracılığıyla sosyalleşmeyi tercih eden bu kuşak diğer nesillerden farklı olarak oyuncak yerine ipaddelerle, laptoplarla, play station oynarlar ve teknoloji ile birlikte büyürler. Çabuk tüketen bir nesildir. Yaşamlarında otorite kavramının önemi kalmayacak. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki gelecekte Z kuşağının özelliklerine göre iş sektörlerinin şekillenmesidir. Klasik işten-eve , evden-işe durumu Z kuşağı için pek uygun görünmüyor. Bu durum alışık olmadığımız yeni sektörlerin ve yeni iş alanlarının doğmasına imkân tanıyor.
Peki bu kuşaklar nasıl kendini ifade ediyor. Yine teknolojiye dönecek olursak, kuşakların farklılıkları, evrim sürecinin kaçınılmaz bir şekilde varlığını sürdürdüğünü, gelecekte uzay çağı değil artık Blockchain çağını yaşayacağımızı söylemek çok abartılı olmaz. X Kuşağı ile başlayan serüven ( Karma teorilerin yaratıcıları ) Y ve Z tarafından geliştirilerek son teknolojik bir ortam hazırlamıştır. Evrimsel süreçte Kültürlerin farklılıkları bile Para konusunda tek bir ideal düzen kurmayı yadsımamıştır. Alış-Veriş dediğimiz kavramın insanlık tarihinde uygarlıkla beraber oluşması bir tesadüf değildir.
Para Soyut ve somut bir kavramdır. Değeri otoriteler tarafından saptanıp arz edilip ve yine otoriteler tarafından piyasaya sürülüp insanı fakirlik ve zenginlik kavramları ile sınıflandıran bir nevi yaşamak için güçlü olma sloganına bizi götüren olgudur. Güçlünün hayatta kaldığı ve yine gücün para ile ölçüldüğü özellikle 150 yıllık ekonomi geçmişinde bu iş hep böyle oldu. Tarihsel olarak paranın evrimine bakarsak şöyle bir durumla karşılaşıyoruz.
Çağlar boyunca Para çeşitli şekillerde kendini tarih sahnesinde göstermiştir. En yıkıcı ve güç olan elbette sanayi devrimi ile gelen sömürü sistemi ve buna karşılık gelen Kapitalizm kavramının doğuşu. Emek sömürüsü, yabancılaşma, artı emek gibi Marx’ın dile getirdiği kavramların 150 yıldır hala tartışılıyor olması henüz sıkıntının devam ettiğini göstermektedir. Şimdi Paranın evrimine yine gidersek para öncelikle alış-veriş ve ticaretin gelişmesi ile beraber kontrol mekanizmaların güçlenmesi ardından birçok alanda otoritelerin paranın tek temsilcileri olması ile insanların emek değerlerini küçümseyecek bir boyutta fakirlik ve zenginlik kavramları ile konumlandırmışlardır. Tek bir merkeze bağlı sistemin gücü elinde tuttuğu ve bu güç ile kavramları pekiştirdiği ortadadır. Paranın ilk olarak ortaya çıkmasından bu yana kullanım şekilleri ne olursa olsun merkez bir otorite tarafından yönetilmesi söz olmuştur. Yerleşik hayata geçen uygarlıklar zamanla ticaret ağlarını genişletmek için Paranın günlük takastan öteye sistematik bir düzenlemeye doğru gitmeye zorunlu kılmıştır. Otoriteler güçlerini daha fazla göstermek için para basmış olup bunu bir güç göstergesi olarak hakimiyet kurdukları kişilere duyurmuşlardır (örneğin padişahlığını ilan eden birinin yaptığı ilk işin kendi adına para basması). Durum böyle olunca zamanla insanların emeklerine karşılık gelen ücretlendirmeler ve diğer ekonomik paylaşımları da beraberinde getirmiştir. Siyasal güç ve otoriteler eşittir para gücü demek yanlış bir tanım olmaz.
Böylelikle paranın darphane denilen basım yerlerinde ‘’Merkezi’’ bir sistem geliştirilmiştir. Günümüze kadar evrimleşen ekonomik sınıflandırmalar Paranın ortaya çıkmasından bu yana tüm gücü ellinde bulundurmaktadır. Buna örnek olarak din otoritelerinin ellerinde para gücünü kullanarak birçok toplumsal olaya müdahale etme yetkisini kendilerinde görmeleri gibi. Paranın devletlerin kontrolünde iş görmesi özellikle sanayi devriminden sonra emek sömürüsü de işin içine girmesiyle halkın fakirleşmesinin kaçınılmaz olduğunu göstermiştir. Marx ‘ın yaptığı çalışmalarla bu durumu anlatan DasKapital adlı eseri 20. yy ‘la damgasını vuracak bir farkındalık yaratmıştır. Yine birçok devlet bu farkındalığı kendilerine göre yorumlayarak bir otoriter sistem geliştirmiştir.
Peki gelişen insan hep bu şekilde mi devam edecek? Hayır yeni bir boyut karşımızda Günümüzde yaşayan en iyiler, hayatta kalan son versiyon insan cinsi X, Y, X kuşakları buna farklı bir çözüm getirdiler. Merkeze bağlı olmayan bir dağınık sistem geliştirildi. Önce Kuantum mekaniği ile başlayan teknolojinin ilerlemesi, İnternetin hayatımıza girmesi ve ardından interneti kuran kişilerin bile hayal edemeyecekleri bir sistemin ortaya çıkmıştır. En iyi olanlar hayatta kalır sözüne sadık kalan X,Y,Z bunun için tarihte hiç görüşmemiş bir ekonomik sıçramayı başarmışlardır. X ile başlayan bu süreç Y VE Z tarafından geliştirilmiştir. Blockchanizm kavramların değişmesine adım atmış ve gelecekte bunların değişmesine olanak sağlamıştır. Ekonomik dengeler son yıllarda ezber bozan sistemle tanışmıştır. Uzun süreçlere dayanan geçmiş çalışmaların ürünü olan bu yeni sitem insanlık tarihine tekrar göz atmamızı ve değişimimizi incelememize yönlendirmiştir.
Geçmişte olduğu gibi günümüzde de gelecekte de merkezi otoriteler Para — Ekonomi gücünü ellerinde tutmaya devam edeceklerdir. Fakat Kripto paraların 10 yıllık geçmişine baktığımızda tüm dünya genelinde ciddi bir ilginin olduğunu görmekteyiz. Alternatif kripto para seçeneği Merkezi olan birimlerden Merkezi olmayan bir oluşuma doğru düşünülebilir. Blockchain teknolojisinin ilk kullanım alanı olan Bitcoin süreç içerisinde 3000 ‘lere ulaşan bir kripto para pazarına dönüşmüştür. Paranın alternatifleri günümüzde etkin bir şekilde işlem görmektedir. Bitcoin ile başlayan Blockchain serüveni beraberinde farklı sektörlerde de kullanılabileceğinin sinyallerini vermiş ve farklı iş sektörlerini heyecanlandırmıştır. Para ile başlayan Blockchain serüveni iş gücü piyasasında farklı sektörlerde yer edinecek ve Global düzeyde kullanım alanını artırarak merkezi olmayan dağınık sistem çağımızın ve geleceğin yeni akımı ve ideolojisi olacaktır. Güç dengelerinde kısa sürede sarsıntılar söz konusu olabilir, ekonomik anlamda güçsüz olan en iyiler yeni teknoloji ile bu dengeyi değiştirebileceklerdir. 2000 ‘li yıllardan bu yana internettin hızlı bir şekilde hayatlarımıza girmesi ile beraber, bilindik birçok alışkanlığı geri planda bırakacak yeni ve alışık olmayan seçenekler ortaya çıkmıştır. Günümüzde internet alış verişi, internette sosyal ağların bireyler tarafından kullanımlarının artması(ki neredeyse herkesin bir sosyal medya platformda üyeliği söz konusudur), gittikçe artan internet güvenliği Paranında bankalar tarafından öncelikle işlem görmesi ile güven pekişmiştir. 2009 yılında bir nevi manifestosu yayınlanan ‘’ Bitcoin‘’ ile başlayıp yaklaşık 3000 adete varan ‘’Dijital Para ‘’kavramı ile bizi tanıştırmıştır. Dijital paralar ‘’Blockchain Teknolojisi ile Decentrarization (Merkezsizleştirme ) denilen bir dağınık yapı olarak 2009 yılından bu yana Dünya’nın birçok yerinde internet üzerinden ‘’sanal ‘’ olarak para transferlerinin yapıldığı ve ‘’Devletlerin ‘’ kontrol edemediği kusursuz bir şekilde işlemleri gerçekleşen bir yapı ile çalışmaktadır. Bu yapı üç ana özelliğiyle birlikte bu özelliklerin getirdiği güvenli işlemle dikkatleri çekiyor; Saklama, Yönetme ve Depolama. Bu üç özellik — Yüksek güvenlik, işlem süresinin hızlı, Maliyetlerin düşük olması ve küresel açık hesap defteri gibi tüm alışkanlıklarımızın ötesinde bir alan sunuyor bize.
Tarihsel olarak paranın ilk ortaya çıkışından, gelişimine kadar merkez otoriteler tarafından basımları söz konusu olan paranın artık yeni teknoloji olan — Blockchainizm hiçbir merkeze bağlı kalmaksızın paranın işlem görmesi dünyanın yeni bir ekonomik devrime doğru gittiğini göstermektedir. Paranın evrimi ve merkezi otorite kavramının sorgulanması, kapitalizm kavramından Blockchainzm kavramına doğru bir evirilmeye doğru gitmiştir. Bankalar, otoriteler ve bilmediğimiz gizli oluşumların efsanelerinden gerçek açık hesap defteri ile hiçbir şey sır olarak kalmayacak. Paranın Evrimi Bizi son versiyon Blockchanizm teknolojisi ile tanıştırmış. Birçok alanda merkezci sistemden merkezi olmayan bir sistem olmuştur. Önce Para transferleri ile başlayan akım gün geçtikçe farklı iş sektörlerinde kullanılmaya başlayarak aslında gelecekte neredeyse her alana işlenebilecek bir seviyeye gelecektir.
Blockchaizm
Paranın evrimi anladıktan sonra şimdi asıl meselemize gelebiliriz. İnsanın gelişim süreçlerine baktığımızda binlerce yıl bağımsız ilerlemediğine şahit oluruz. Aileler, kabileler, gruplar, topluluklar, mahalleler, şehirler, ülkeler. İnsan Merkezi bir bağıntıya hep ihtiyaç duydu ve süreç hep bu şekilde evirildi. Ne kavramlar geldi geçti tarihin tozlu saylarından, şimdi onları çıkartıp okuyoruz ( Bazıları hala etkisini sürdürse de çoğunlukla yok olduğunu söylememiz mümkün) . Bu yönetim şekilleri aslında halkların yaşayış biçimlerini, giyim kuşamlarını, sosyal hayattaki rollerini ve daha nice insanların haklarına müdahale etme yetkisini kendilerinde görürler ; Örneğin Mutlak Monarşi , Devlet yönetiminde tek bir kişinin egemen olduğu , merkezi otoritenin çok güçlü olduğu yönetim biçimidir[2]. Bu yönetim biçiminde yaşayan bir bireyin merkezden bağımsız bir şekilde ticaret yapması , sosyal yaşamda özgür olması pek olası değildir. Bir diğer örnek Teokrasi; Dini ve siyasi yetkilerin tek bir elde toplandığı yönetim şeklidir[3]. Birde buraya bakalım binlerce yıl yönetilmiş bir sistemdir ki hala devam ediyor . Aristokrasi, Cumhuriyet, Demokrasi, Despotluk, Federasyon, Komünizm, Konfederasyon, Kapitalizm. Bu yönetim biçimleri tarihte çok sık bir şekilde rastladığımız ve günümüzden halen uygulanmakta olduğunu gördüğümüz aşina olduğumuz sistemlerdir. Hepsinde ortak bir özellik var ‘’ Merkez’’ evet birbirinden farklı tanımların yapılabileceği yönetim biçimleri MERKEZ noktasında ortak payda da buluşurlar. Dolayısıyla bu bağımlılık sizce Z kuşağını etki altına alır mı ? İnternet çağı nesil olan X,Y,Z kuşakları yukarıda sözü edilen yönetim biçimlerine çok uygun değiller gibi , yeni bir evirilme sürecinden geçtiğimizi söylemek mümkün . Özellikle Z kuşağının Merkez bir otoriteye bağımlı olmasını ben açıkçası pek beklemiyorum. Evet bu çok uzak bir gelecekte değil şuan günümüzde bile oluşumlarını gerçekleştiren çalışmalarla yeni ideolojik akım işliyor . Para insan özgürlüğünde en önemli faktörlerinden biri , akım tam olarak bu güç simgesi ile başlayıp merkezi olmayacak bir şekilde kendini inşa etti. En temelde sarsıcı etki yaratmasının sebebi budur. Tüm sistemlere işlenebilecek olması heyecanı daha da artırmaktadır. Yönetim şekli evirildiğinde tüm dünyada dağınık ağlarda güvenli ve akılcı çözümlerin üretildiği projeler gelişme gösterecektir. 10 yıldır farklı bir şeyler oluyor. İnternettin aklımızın alamayacağı yenilikleri bizi her geçen gün şaşkınlığa götürürken bir anda Blockchain teknolojisi ile tanıştık. Teknoloji çok yeni değil birçok karma teorilerin karışımı ama tek ve yeni karışım olma özelliğinden ötürü büyüleyiciliğini halen koruyor. İlk çağ uygarlıklarından günümüze kadar tarihsel olarak sistemlere , yönetim biçimlerine baktığımızda mecburi bir merkeze yönelme durumu söz konusudur . Çünkü alternatif yoktur ve en güvenli yoldur. Artık bu devri devirme zamanı geldi gibi gözüküyor. En başta söylediğim gibi yeni bir ideoloji ve bir akım ‘’Blockchanizim ‘’ Globalleşsen dünya aslında hiç bu kadar globalleşmemişti. Artık dağınık sistem ile verilerin herkesin ağında olması, bir yerin fişi çekilirse işi biter mantığı ve daha nice bağımlı durumların sonu gelecek gibi. İnternetin global düzeyde etkisi yadsınmayacak derecede güçlü bir şekilde ilerleme gösteriyor. Dünya bu merkezsizleşmeyi iş sektörlerine uygulamanın avantajlarını konuşmak için bir araya geliyor ve yenilikçi projeler geleceğin teknolojisine göre şekil almaya başlıyor. Teknolojinin en önemli yapı taşı sistemin tek bir merkeze bağlı olmadan dağınık bir şekilde verilerin depolanmasına ve yine güvenli bir şekilde saklanmasına yönelik sıkı bir şifreleme mantığı ile işlemesinden kaynaklanıyor. Hal böyle olunca sektörlerin ihtiyaçlarına yönelik dağınık ve merkezi olmayan sistemin işlene bilirliği araştırılıp uygun bir hale getiriliyor. Günümüzde Blockchanizm ‘den habersiz olanlar zamanında İnternetten habersiz olanlarla aynı durumdadırlar. İlerleyen zamanlarda bu dağınık ağların kullanım alanları çoğaldıkça Dünya’yı çok farklı bir şekilde izleyeceksiniz.
Blockchanizim ve Karma Teoriler;
Blockchain son haline gelene kadar farklı ekonomik dinamiklerden yararlanmış ve hepsinin karması bir son teknoloji olarak karışımıza çıkmıştır. 4 teorinin karması olan Blockchaizm hayatımızın her alanında yer alabilecek özelliklere sahiptir.
1.Oyun Teorisi,
2.Veri Tabanı,
3.Kriptografi
4.Ekonomi ve para teorisi vadeli çekler.
Oyun teorisi Güvenilirlik, itibar ve motivasyonu Oyun teorisinden esinlenerek oluşturmuştur. Nash Dengesi : Oyuncular tarafından yapılacak seçimler tüm taraflar için nihai çıktıyı şekillendirir. Schelling Noktası: Herkes tarafından en bilinen ve riski az olanı tercih etme Sınırlandırılmış Akılcılık: Risk almamak için her gün yaptığın bir alışkanlığın dışına çıkmamak ve Grim Tetiği : Yanlış bir hamle yapan kişiyi cezalandırma olarak kısaca söz edilebilir[4]. Ana başlıkların Blockchain’nin ana etkenlerine karşılık gelmiştir. Blockchain de bu başlıkların kullanımı dağınık veri tabanlarındaki felsefeye uygundur.
Veri tabanı teorisi; Veri tabanı ya da İngilizce database kavramı, verilerin belirli bir düzene göre depolandığı sistemlere verilen genel bir isimdir. Günümüzde özel veya kamu kuruluşların hepsi bünyesinde barındırdıkları bilgileri veri tabanında tutarlar[5]. Merkezi bir anlayışla iş görür. Bir blok zinciri veri tabanında, her katılımcı veri tabanında yeni girişler tutar, hesaplar ve günceller. Tüm düğümler, ağ için dahili güvenlik sağlayarak hepsinin aynı sonuçlara varmalarını sağlamak için birlikte çalışırlar.
Kriptografi ; şifreleme ve şifre çözme işlemlerinde kullanılan anahtarların birbirleriyle olan ilişkilerine bağlı olarak çalışır[6]. Blockchain teknolojisinin bel kemiği olan kriptografi ile kodlanmış blok zincirler oluşur.
Ekonomi ve para teorisi vadeli çekler ; paranın ne olduğu, vadeli çeklerin özellikleri sisteme entegre edilmiştir. Görüldüğü gibi 4 bileşen 1 sistem içerisinde harmanlanarak heyecan verici bir dünyanın kapılarını açmıştır.
Sistemin karma teorilerle harmanlanarak son haline gelmesi ve denenmesi ile kendini ispatladığını söyleyebiliriz. Blockchanizm 4. Sanayi devrimi niteliğindedir. Kayıtların birbirlerine kriptorgrafik özelliklerle bağlı olduğu hash fonksiyonları dağıtık veri tabanıdır. En temel özelliklerinden bazıları; Yüksek güvenlik, işlem sürecinin hızlı olması, maliyetlerin düşük olmasıdır. Dünyada bir sürü bilgisayar sistemi bu herkesin yaptığı işlemleri hash kodu ile kendi bilgisayarlarında tutuyor. Bir merkez yok bir sürü dağınık merkez var . Sosyal Medya büyük veriler, robotlar ya da yapay zekâ alanlarında kullanılacağı gibi Sadece finans sektöründe değil farklı bir çok alanda kullanılabilecek olan teknoloji için birkaç örnek kullanım alanı söyleyelim ; Finansal Araçlar, Kayıtlar ve Modelleri, Özel Kayıtlar, Diğer yarı açık kayıtlar, Fiziksel varlık anahtarları, Sanal Değerler[7]Tüm bu ana başlıkların Blockchain teknolojisi ile Saklama, Yönetme ve Depolama imkânı olacaktır.
Blockchanim Yapı Taşları;
Sadece bir teknoloji değil aynı zamanda bir toplumsal dönüşüm özelliği ile heyecan uyandıran yeni ideoloji, global düzeyde her geçen gün daha fazla kişinin dikkatini çekiyor. Neden toplumsal bir dönüşüm ; insanın zamanla ihtiyaçlarına bağlı olarak gelişim göstermesinden kaynaklı olarak , sürdürülen ekonomik uygulamalar, merkeziyetçi yapıların güven sarsıntılarına sebep olacak krizlerin yaşanması, gelir düzeylerinin her geçen gün dengesiz bir şekilde azlık ve çokluk oranları. Bu gibi son kuşak insanlarının ihtiyaçlarını karşılayamayan düzenden yeni bir akım ortaya çıkmasına neden oldu , bu akım ‘’Fikir Birliği’’ çatısı altında dünyanın neresinde olursanız olun internet üzerinden bir ‘’fikir birliğine ‘’ varacağınızı ispatlamıştır. Bunu yaparken uzun toplantılar, görüşmeler, müzakerelerle değil ‘’Matematik’’ ile başarmıştır. Makinelere güvenmek insanlara güvenmekten daha sağlam bir oluşum meydana getirmiştir. Peki nasıl bir matematik ile bu iş yapılıyor. Karma teorilerden alınan özellikler ve bazı işlemler sayesinde ; Dağınık Açık Hesap defteri ( Distributed ledgers) , Akıllı Sözleşmeler ( Smart Contracts), Token Ekonomisi, Şifreleme( Encryotion), Hash kodu, madencilik ( miner) . Kavramları ile Blok zincirleri akıllı sözleşmelerle , hash kodu ile şifrelenip yeni bloklara eklenerek tüm işlemi kullanan kişilerin bilgisayarlarında dağıtılmış defterleri paylaşılıp güvenli bir platform oluşturmuştur. Paylaşılan altyapının korunmasına yönelik özerk düğüm ağının koordine etme kapasitesi sayesinde hacklenmesi neredeyse imkânsız bir yapı oluşturmaktadır. Şimdi bu teknolojiyi yukarda kullanım alanı olabilecek başlıklarda bir düşünelim. Dağıtık yapıda şifrelenmiş olan bilgilerin Matematiksel işlemlerle güvenli bir şekilde korunması heyecan verici değil mi ? Yeni akım Blockchanizm yeni internet ya da yeni ideoloji hangisini söylersek söyleyelim şu çok açık ki ‘’GELECEK BLOCKCHANIZM ÇAĞI ‘’
Hazırlayan
Hilal BAKTAŞ
[2] https://www.sosyaldeyince.com/bilgi-kutusu/yonetim-bicimleri-t2959.0.html
[3] https://www.sosyaldeyince.com/bilgi-kutusu/yonetim-bicimleri-t2959.0.html
[4] Dr. Sanlı Ateş , Oyun Teorisi ve Uygulamaları
[5] https://www.kodlamamerkezi.com/veritabani-sql/veritabani-nedir-veritabani-cesitleri-nelerdir/
[6] http://www.savaskartal.com/2010/04/12/kriptografide-kullanilan-teknikler-ve-kriptografik-uygulamalar/
[7] Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi , Elektronik Ödemelerde Blok Zinciri sistematiği ve uygulamaları , İmparator S. Karaköse
