ေဖ့စ္ဘြတ္ ႏွင့္ ျမန္မာ content မ်ား ေလ်ာ့နည္း ေပ်ာက္ဆံုး လာျခင္း

[လြန္ခဲ့ တဲ့ ရက္အနည္းငယ္က ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ စိတ္ကူးေပါက္လိုု့ ေရးမိတဲ့ စာေလး ေပ်ာက္သြားမွာစိုုးလိုု့ ျပန္ကူးတင္လိုုက္တာပါ။ Medium ရဲ့ format အတိုုင္းမဟုုတ္လိုု့သည္းခံပါ ]

ဒီေန့မနက္ ဖတ္လိုုက္ရတာ တစ္ခုု က လူတစ္ေယာက္သူ ေဖ့စ္ဘြတ္ ေပါ္မွာ ေရးထားတာကိုု ေျကးမွံုု က ယူပီး ေဖာ္ျပတယ္တဲ့။ ဒီတိုင္း ၾကည့္ ရင္ေတာ့ ေၾကးမွံုက ဘာမွာ မေျပာဘဲ ကူးထားတယ္ေပါ့။ ဟိုး မူလပိုင္ရွင္ ကို ခရက္ဒစ္မေပးဘူး။ မူပိုင္ခြင့္ ဘာဘာညာညာ။ ထားပါေတာ့ ေျပာခ်င္တာက ေၾကးမွံု အေၾကာင္းမဟုတ္၊ ျမန္မာစာ အေျကာင္း။
 ေဖ့စ္ဘြတ္ ရဲ႕ T&C အရ ေတာ့ မူရင္းေရးသာသူ မကလို႔ ဘာျဖစ္ေနေန ေဖ့စ္ဘြတ္ေပၚ တက္လာတဲ့ ဓာတ္ပံု ဗီဒီယို ေဆာင္းပါး ကစလို႔ ကိုယ္ေရးတဲ့ စေတးတပ္စ္ ေတာင္ ေဖ့စ္ဘြတ္ကဘဲ ပိုင္တယ္လို႔ အတိအလင္းေၾကျငာထားတယ္။ ဒီေန့ ဖဘ သံုုးေနျကတဲ့ သူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အဲဒီအခ်က္ကိုု သတိမထားမိဘဲ သေဘာတူ ထားပီးသား။ သေဘာမတူရင္ အေကာင့္ေတာင္ ဖြင့္လိုု့ မရ။
 
 ကိုယ့္ ေဒတာ ကိုယ္ပိုင္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ web ေပါ္မွာ ကိုုယ္ပိုုင္ ေနရာတစ္ခုုတည္ေဆာက္ ေပ့ါ။ ကိုယ္ပိုင္ဘေလာ့ေရး၊ ပီးမွ ေဖ့စ္ဘြတ္ေပၚမွာရွယ္။ အဲဒါဆိုရင္ေတာ့ ဘေလာ့ပိုင္ရွင္ မူရင္ေရးသားသူ က မူပိုင္ခြင့္ ရမယ္။ သတင္းဌာန ေတြလိုေပါ့။ တရားမ၀င္ယူသံုုးရင္ ကိုုယ့္ဆိုုဒ္က ဟာ ျပပီး ေျဖရွင္းလိုု့ ရတာေပါ့။
 
 Facebook is killing the web ဆိုုပီး တစ္ကဘာလံုုး အတိုုင္းအတာနဲ့ စိုုးရိမ္ေနျကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဖ့စ္ဘြတ္ ေပါ္လာပီး UGC (user generated contents) ေတြနည္းလာတာဟာ သူမာ်းနိုုင္ငံေတြမွာ အရမ္းျကီး မသိသာေသးေပမဲ့ ျမန္မာနိုုင္ငံမွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကိုု ဆိုုးဆိုုးရြားရြား ျဖစ္ေနတာပါ။ PC ေခတ္ျကီးတစ္ခုုလံုုးနီးပါး ကိုု Leapfrogging (ခုုန္ပ်ံေက်ာ္လြွား) လုုပ္သြားတယ္ ဆိုုတာ ေကာင္းတာေတြရွိသလိုု့ မေကာင္းတာေတြလည္း အမ်ားျကီးဘဲ။ က်ေနာ့ရဲ့ ကိုုယ္ပိုုင္အျမင္ကေတာ့ လံုုး၀မျကိုုက္။ ျပည္သူေတြဟာ ရွိသင့္၇ွိထိုုက္တဲ့ အေျခခံ ဗဟုုသုုတ အေတြ့အျကံုု မရွိေသးဘဲ Mobile ေခတ္ျကီး Digital ေခတ္ျကီး Facebook နဲ့ Social media ေခတ္ျကီးထဲကိုု ၀ုုန္းဆိုုပီးေရာက္သြားတာ။ ခုုန္းေက်ာ္သြားတယ္ဆိုုတာထက္ ခံုုဆင္းသြားတယ္လုုိ့ ျမင္တာဘဲ။ ဒီလိုု ေျပာလိုု့ ေနာက္ျပန္ဆြဲခ်င္တယ္ မထင္နဲ့ဦး။ ဆိုုလိုုတာက က်ေနာ္တိုု့ political reform နည္းနည္း ေလး (နွစ္အနည္းငယ္ေလာက္) ေနာက္က်သြားတယ္လိုု့ ေျပာခ်င္တာ။ (နည္းပညာ) စီးပြားေရး လုုပ္ငန္းေတြ အတြက္ကေတာ့ အမ်ားနဲ့မတူ တမူထူးျခားတဲ့ လူဥိးေရး သန္း၅၀ ေက်ာ္ ေစ်းကြက္ ျကီးေပါ့ဗ်ာ။ ထူးထူးျခားျခား behaviour ေတြနဲ့။ ဒါေပမဲ့ မျမင္ နိုုင္ေသးတဲ့ အခက္အခဲေတြက ေတာ့ အမ်ားျကီး။
 
 ဖိုုရမ္ေတြ လူမသံုုးေတာ့ဘူး၊ ဘေလာ့ေတြ မရွိသေလာက္နီးနီး ျဖစ္သြားတယ္၊ ျမန္မာ ၀ီကီ ပီးဒီးယား လိုု့ ဆိုုဒ္မ်ိဳး လူေတြသိပ္မဖတ္ျဖစ္။ သတင္းမီဒီယာ၀က္ဆိုဒ္ လိုု မ်ိဳးေတြက လြဲရင္ စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းေတြရဲ့ ၀က္ဆိုုဒ္ေတြဆိုုတာ အျဖစ္ပဲတင္ထားတာ ျမင္လိုု့ေတာင္ မေကာင္းဘူး။ “ေနပါအံုုး ေဒတာေတြေပ်ာက္သြားတယ္ ေျပာရေအာင္ ငါတိုု့ နိုုင္ငံမွာ ဖဘ ေပါ္မွာ ဒီေလာက္ ေရးေန တင္ေနျကတာဘဲ” လိုု့ မေျပာပါနဲ့၊ ေဖ့စ္ဘြတ္ ဟာ သူ့ေဒတာကိုု ဘယ္သူ့ကိုုမွ ေပးမသံုုးဘူး။ ဖဘ ဘယ္ေလာက္ထိ မိုုနိုုပိုုလီလုုပ္လဲဆိုုတာ Graph API (ဖဘ ရဲ့ နည္းပညာတစ္ခုုေပါ့ဗ်ာ အလြယ္) ကိုု ထဲထဲ၀င္၀င္ သံုုးဘူးတဲ့ Engineer ေတြ Software Company ေတြသိမွာပါ။ ဖဘ က သူ့တိုု့ရဲ့ ေဒတာေတြ ကိုု “အသံုုးျပဳသူ ကိုုယ္ေရးကိုုယ္တာအခ်က္အလက္ လံုုျခံဳေရး” ဆိုုပီး ေခါင္းစဥ္တပ္ စနစ္တက် ပိတ္ဆိုု့ ကာကြယ္ထားတာ။ ဖဘ ေပါ္မွာေရာက္သြားတဲ့ ေဒတာ ေတြ content (post) ေတြဟာ public က ထိလိုု့ေတာင္ မရဘူး (fan page ေတြကလြဲလိုု့)၊ ဒီေနရာမွာ သာမန္ အသံုုးျပဳသူေတြ အေနနဲ့ ျကည့္မယ္ဆိုုရင္ေတာ့ “ဟာ မဟုုတ္ဘူးေလ ဖဘ ေပါ္မွာ အကုုန္ျကည့္လိုု့ ၇တာဘဲ ဖတ္လိုု့ရတာဘဲ” လိုု့ ေျပာလိုု့ရေပမဲ့။ အဖြဲ့အစည္းေတြ အေနနဲ့ technology ပိုုင္းအရျကည့္မယ္ဆိုုရင္ ဖဘ ရဲ့ ခြင့္ျပဳခ်က္မပါဘဲနဲ့ ေဒတာရဖိုု့ ဆိုုတာ နည္းလမ္း မရွိဘူး။ လူ နဲ့ လုုပ္လိုု့ ရတာဘဲ လိုု့ေတာ့ မေျပာပါနဲ့၊ Big Data နဲ့ Scalability ဆိုုတာရွိေသးတယ္။ ထားပါအဲ့ဒါေတြက နည္းပညာ စကားလံုုး အျကီးျကီးေတြ။
 
 Zawgyi နဲ့ Unicode ျငင္းျကခံုုျက တိုုက္ျကခိုုက္ျကေတာ့ က်ေနာ္ဘဲ ပိန္းလိုု့လားေတာ့ မသိ။ ယူနီကုုဒ္ အေရးပါတယ္ဆိုုတာ သိေပမဲ့ ယူနီကုုဒ္ အားလံုုးေျပာင္းသံုုးလိုုက္လဲ ျမန္မာစာ သိသိသာသာ တိုုးတက္လာမယ္လိုု့ မျမင္။ ( ျကိုုေျပာဦးမယ္ ယူနီကုုဒ္ ေဇာ္ဂ်ီ ဘယ္ဟာပိုုေကာင္း တယ္ ျငင္းဖိုု့ မဟုုတ္) က်ေနာ့ ရဲ့ view က ZG Uni ျပသနာကိုု အေသးဆံုုး ျပသာနာလိုု့ ျမင္လိုု့ပါ။ language processing နဲ့ ပက္သက္ ျပီး လုုပ္စရာေတြအမ်ားျကီး က်န္ေနေသးတဲ့ အခ်ိန္မွာ၊ လူအားလံုုး ယူနီ ေျပာင္းသံုုးမွ ငါတိုု့ ဆက္လုုပ္ျကမယ္ဆိုုရင္ တစ္သက္လံုုး ဘာမွ ျဖစ္မလာနိုုင္ဘူးလိုု့ ျမင္တယ္။ လုုပ္စရာရွိတာကိုုဘဲ အာရံုုစိုုက္လုုပ္ျကမယ္။ အခ်ိန္မျဖဳန္း ဘဲ ပိုုအေရးျကီးတာကိုု လုုပ္ဖိုု့လိုုတယ္လိုု့ ျမင္တာပါ တျခားသေဘာ မဟုုတ္ပါဘူး။
 
 ျပန္ဆက္ရမယ္ဆိုုရင္ ျမန္မာစာ ကိုု ကြန္ပ်ဴတာ ေတြေကာင္းေကာင္းနားလည္လာတယ္ဘဲထားပါ။ လူတိုုင္းလည္း ယူနီကုုဒ္ ပီေပါ့ဗ်ာ၊ ကြန္ပ်ဴတာေတြကလည္း ေကာင္းေကာင္း process လုုပ္နိုုင္ပီဘဲထား ဟုုတ္ပီ ဒါဆိုု ဘယ္မွာလဲေဒတာ။ စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းေတြကိုု ကူညီဖိုု့ market ရဲ့ insights ေတြ trend ေတြ ကိုုေလ့လာမယ္ဆိုု က်ေတာ္တိုု့ ဘယ္ေဒတာကိုု သံုုးမလဲ၊ အစိုုးကကိုု ကူညီဖုုိ့ intelligent ျဖစ္တဲ့ ကြန္ပ်ဴတာစနစ္ေတြ ေဆာက္ေပးမယ္ ဘယ္ေဒတာကိုု က်ေနာ္တိုု့ သံုုးမလဲ။ Google လိုု ကုုမဏီ ျမန္မာျပည္မွာ ရင္ဆိုုင္ရမွာက ေဇာ္ဂ်ီ ယူနီ ျပသနာ မဟုုတ္ပဲ ေဒတာ (လံုုလံုုေလာက္ေလာက္) မရွိတဲ့ ျပသနာလိုု့ ျမင္တယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္က ေဒတာလား သူတိုု့က လံုုး၀ မေပးဘူး။ အေမရိကန္ အစိုုးရရယ္။ ရုုရွအစိုုးရရယ္က လြဲလိုု့ ေဖ့စ္ဘြတ္ က ေျကာက္ရတဲ့သူ ေလာက မွာ မရွိ။
 
 ေျပာခ်င္တာက ေဖာင့္ျပသနာထက္ စိုုးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ ျပသနာျကီး ရွိေနတယ္လိုု့ ျမင္တာကိုုပါ။ ေဒတာ မလံုုေလာက္တဲ့ ျပသနာ၊ ေဒတာ လံုုး၀ မရွိဘူးလိုု့ မဆိုုလိုုေပမဲ့ အသံုုး၀င္ ပီး ယံုုျကည္ရတဲ့ ေဒတာ မရွိသေလာက္ ရွားတယ္။ Insight ေတြ Data mining ေတြ Big Data ဘာဘာညာညာ ေတြ မလုုပ္နိုုင္၊ ျမန္မာစာ အတြက္တကယ့္ အန္တရယ္ဟာ ေဖာင့္ျပသနာ လံုုး၀ (လံုုး၀) မဟုုတ္ဘဲ တိုုင္းျပည္ တစ္တိုုင္းျပည္လံုုး အေနနဲ့ User Generated Content ရွားပါးလာတဲ့ ျပသနာ သာလ်ွင္ ျဖစ္ေျကာင္း နွင့္ ျမန္မာေတြအေျကာင္း ျမန္မာအစိုုးရထက္ ေဖ့စ္ဘြတ္က ပိုုသိ ေျကာင္း မိမိအထင္ ကိုု တင္ျပ ျကည့္ပါ

P.S: မိမိအျမင္ကိုုသာ လြတ္လပ္စြာ ေရးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အဆံုုးထိ ဖတ္သြားရင္ ေက်းဇူးပါ။ ထင္ျမင္ယူဆ ခ်က္မ်ား ကိုု comment ေရးခဲ့ပါ။