Rocket Internet’in Ölümcül Agresif İlerleme Stratejisi

Rocket Internet, bir zamanlar Türkiye’de de adından çok fazla söz ettiren, Avrupa’nın en agresif internet girişim gruplarından birisi. İş modelini çoğunlukla Amerika’daki başarılı dijital girişimlerin klonlanmasına borçlu olan Samwer kardeşlere ait bu şirket bir pazara çok hızlı girmesi, insanları çok hızlı işe alması, çok hızlı büyümesi ve yine çok hızlı exit etmesi ile ünlü. Zira Türkiye’deki ömrü de çok uzun olmamıştı. O dönemde yaklaşık 3 ayda 200'den fazla kişiyi işe alan (gözleme dayalı bir tespittir. Gerçek rakamlar daha agresiftir muhtemelen) Rocket, bir dönem Türkiye internet piyasasındaki maaş skalalarını da altüst etmişti.

Rocket Internet Ilk Gunden Bu Yana Guncel Hisse Performansı

Rocket Internet’in büyük patron olan Oliver Samwer de hem basına hem de birlikte çalıştığı yönetici ekibe karşı tutunduğu tavır ve tarz ile ünlü. Bundan 6 yıl önde TechCrunch’ın yayınladığı bir iç epostada, hem Samwer’in hem de Rocket’ın bir startup’ı büyütme, ilerleme ve motive etme tarzı hakkında çok detaylı fikre sahip olabiliriz. Oliver Samwer’in bu maili Avrupa’da bir efsane haline gelen Samwer Kardeşlerin yaptığı işlerde nasıl efsaneleştiğini çok iyi anlatıyor aslında. Bu e-postadaki bazı maddeleri Türkçe’ye çevirmek ve yönetim tarzı açısından Samwer’lerin bakış açısını yansıtmak istiyorum.


there are only 3 areas in ecommerce to build billion dollar business: amazon, zappos and furniture.

E-commerce alanında milyar dolarlara ulaşmak için sadece 3 adet alan olduğunu belirtmiş Samwer: Amazon, Zappos, mobilya. Hadi mobilya sektörü tamam diyeceksiniz, diğer ikisi alan değil, sektör değil.. Mailin devamında da göreceğiniz üzere, Samwer’in Amazon ve Zappos’a karşı enterasan bir ilgisi vardı. (İlgi kelimesinin altını siz doldurun) Rocket Internet’in en büyük başarı hikayelerinden biri olan Zalando, Zappos’un Avrupa’daki kopyası olarak nitelendiriliyordu. İlgi kelimesine neden vurgu yaptığıma gelince, Wired’ın 2012'de yayınladığı bir makalenin başlığı: Inside the clone factory. Yani, Samwer’lerin en çok ilgilendiği şey Amerika’da başarılı olan (ki bu noktada Amazon başı çeken şirketlerden biri) şeyleri kopyalama merakı. 2012 yılında Rocket’ın bu iş modelinden dolayı o zaman 130 olan toplam çalışanlarının 20'si toplu olarak işten ayrılmıştı.

Team in India, Turkey, Australia, South Africa, South East Asia, I want you to change strategy and become the fastest, most aggressive and most succcessful company we ever built…. And do not tell me that you are following the strategy already, today from India to Turkey, you have implemented 20% of this. Now it is time to either decide we will die to win or to give up.

Hindistan, Türkiye, Avustralya, Güney Afrika ve Güneydoğu Asya’daki takımların stratejilerini değiştirip pazarlarındaki en hızlı, en agresif ve en başarılı şirketler haline gelmesini istiyor Samwer. Tabii o zamanlar Türkiye’de hala pazardaydı Rocket. Mevcut stratejiyi zaten uyguladıklarını söylemelerini istemiyor, Hindistan’dan Türkiye’ye bu stratejinin sadece %20’sinin gerçekleştirildiğini söylüyor. ¨Şimdi karar verme zamanı; kazanmak için ölecek miyiz yoksa vaz mı geçeceğiz?¨ Rocket’ın Türkiye’den çıkışının ardından, Türkiye’de yeterince hızlı olmamayı neden olarak göstermiş olabilir mi?

We must be number one latest in the last month of next season….Because only number one can raise unbelievable money at unbelievable valuations….I have seen it how easy it is for me in Brazil and how difficult in Russia, because our team fucked up.

Samwer Brezilya’daki girişimler için yüksek miktarlarda yatırımlar sağlamış fakat aynı şeyi Rusya için söyleyemiyor. Neden? Çünkü Rusya’daki takım ona göre resmen çuvallamış. Tüm mail boyunca Samwer’in Rusya hakkındaki görüşleri açıkça belli oluyor. Ve hatta Rusya’daki başarısızlığın oradaki takıma neye mal olduğunu, eğer aynı başarısızlığı gösterirlerse mevcut takımların başına da aynı şeyin geleceğini söylüyor. (Nitekim geldi de…)

assume that your competition will do crazy things: tv, groupons, selling below cogs, … you must assume eveything in your plan so that there are no surprises. i do not accept surprises. i want this planned confirmed by all three of you: you must sign it with your blood.

Geldik en can alıcı paragrafa. Samwer takım liderlerinden istediği strateji planında her şeyin düşünülmüş olmasını, gün sonunda hiçbir bahaneyi kabul etmeyeceğini söylüyor. Son olarak da ¨Hazırladığınız bu planları 3'ünüz de onaylayın. Planlarınızı kanınızla imzalamalısınız¨ diyor. Evet mecaz mecaz da… Nereye kadar. Daha önce de Rocket’ın agresifliğe olan düşkünlüğünden bahsetmiştim. Fakat bu agresiflik bazı yerlerde hem şirket içi hem de şirket dışındaki insanların huzurlarını bozacak cinsten.

you need more top people. more mckinseys, goldman. find young talent, aggressive talent, smart detailed.

Bundan epey zaman önce Rocket yöneticilerinden biriyle yaptığım bir görüşmede ekiptekilerin akademik ve kariyer geçmişleri beni çok etkilemişti. Dünyanın en iyi okullarından mezun olup yine dünyanın en iyi şirketlerinde çalışan insanlardan oluşuyorlardı. Maliyeti yüksek fakat etkinliği neredeyse kesin olan aynı zamanda çalışkanlıklarını düşündüğümüzde de verimlilik açısından yüksek bir ekip. Buradaki genç kelimesi de önemli. Ben tanıştığımda ekibin yaş ortalaması 24–26 civarındaydı.

Summary: i give you all the money to win, i give all the trust, but you come back with unmatched success. If i see that you are wasting my money, that you are not german detail oriented, that you are not fast, that you are not aggressive, that you are not data driven, that you are not doing logistics well, upload inventory fast, buying wrong inventory, then i get angry and do like in russia, where no people leading the company now and i lost a ton of money and the founders lost 50% of their equity and no salary for 6 months. we are in the same boat, everyone has to do his mission.

Yukarıda bahsettiğim, ¨Rusya’nın başına gelenler bunlar, siz de dediklerimi yapın, aynı şeyler sizin başınıza da gelmesin¨ kısmı… Rusya’da tam olarak ne oldu araştırmadım ama Oliver Samwer’in sonuçta durumdan hiç hoşnut olmadığı kesin. Rusya’daki ekip de bunun sonucunda hisselerinin %50’sini kaybetmişler, 6 ay maaş alamamışlar. Diğer yandan şu cümle ise virgülüne kadar doğru;

¨Hepimiz aynı teknedeyiz, herkes üzerine düşeni yapmalı¨

I am the most aggressive guy on internet on the planet. I will die to win and i expect the same from you!

İşte tüm maili, hatta Samwer’in yönetim tarzını, iş hayatına bakış açısını anlatan cümle bu. Internet dünyası bu kadar sert ve agresif bir girişimci gördü mü bilmiyorum. Tarzıyla Richard Branson kesinlikle farklı olan bir girişimci mesela. Ama Samwerlerin de artık ¨Win like a Samwer¨ dedirtecek bir tarza ve etkiye sahip olduklarını düşünüyorum.

Genel olarak, dışarıya sızan bu mailde yer alan düşünce ve yönlendirmeler aslında bir internet şirketinin, hatta girişiminin, başarıya ulaşmasındaki çok önemli noktaları gözler önüne seriyor. Bazı ayrıntılara karşı çıkabiliriz; örneğin rakiplerini Blitzkrieg yöntemiyle alt etme düşüncesi.. Bu kelimeden yazıda hiç bahsetmedim: Blitzkrieg II. Dünya Savaşı’nda Nazilerin kullandığı savaş taktiklerine verilen isim. Almancam çok iyi değil ama, tuzak yöntemi de deniliyor. Samwer bu kelime için daha sonra Techcrunch’a bir özür yazısı bile göndermişti, kullandığı bu kelimenin maksadını aştığını söyleyerek. Öyle ya da böyle yanlış tarafları olduğu kadar, doğru tarafları da var bu mailin. Özellikle kişisel olarak hiç sevmediğim; ¨Oturup bekleyelim de görelim¨ bakış açısına karşı olması nedeniyle proaktif ve belli bir dereceye kadar agresif olmak her şirketin yararınadır diye düşünüyorum.


Genel olarak Samwerlerin ve Rocket’ın pozitif bir ünü olmadığını söyleyebiliriz. Alman disiplinini öyle ileri noktalara götürmüşler ki dejenere olma noktasına gelmiş durumda. Başarı grafiğine baktığımızda ise inişli çıkışlı bir performansa sahip olduğunu söyleyebiliriz. Henüz çok yeni, Avrupa’nım şu ana kadarki bir araya getirilmiş en büyük fonunu topladılar. Diğer yandan 2016'nın ilk 6 ayında 690 milyon dolar kaybettiler. Bu kayıp çoğunlukla moda sektöründeki yatırımlardan kaynaklandı. Bu kaybın bir parçası olan Namshi’nin %51'ini Mayıs ayında Emaar grubuna 151 milyon dolar sattılar.

Son olarak dikkat çekmek istediğim bir konu da şu; yukarıda yazdığım gibi ne Samwerlerin ne de Rocket’ın pozitif bir ünü yok. Hatta çoğu zaman iş modeli azarlanan, hem şirket içi hem de dışında iş yapış biçimi sürekli eleştirilen ve yer yer etik dışı bulunan bir gruptan bahsediyoruz. Fakat Rocket Avrupa’nın en aktif internet yatırım gruplarından bir tanesi ve ortaklıkları, yatırımları, satın almaları ve satışları hala devam ediyor. Market Cap de gittikçe büyüyor. Bu kadar eleştirilen ve hatta etik dışı bulunan şirketin bu ivmesi akla şu soruyu getiriyor: Aslında hemen hemen özellikle Avrupa’daki tüm sektör benzer yaklaşımlarda ama sadece Rocket’ta mı bu gün yüzüne çıkıyor?