Bazı ülkelerin kurumsal vergi toplamada başarıları

Bu konuyu incelerken uygulayacağımız metotta, ülkelerin kurumları ne kadar vergi yükümlülüğü altına soktuğunu, yıl sonunda topladığı kurumsal vergilerle karşılaştıraracağız.

Yoruma kapalı net bir sonuca ulaşamasakta oldukça yaklaşacağız. Vergi oranına göre toplanan vergi miktarının düşük olması, vergi toplamada başarısızlık yani yaygın vergi kaçırmayı işaret edebileceği gibi kurumların ülke ekonomisine katkısının zayıf olduğuna da işaret edebilir. Eğer vergi oranına oranla toplanan vergide yüksek ise vergi toplamada başarılı olduğunu göreceğiz.

OECD içerisinde görüldüğü üzere toplanan kurumsal verginin ülkenin toplam değer üretimine oranı en düşük olan ülke Türkiye. Bunu tek başına incelediğimizde bu bir çok anlama geliyor olabilir. Örneğin Türkiye çok düşük kurumsal vergiye sahip bir vergi cenneti olabilir. Bir başka varsayım ise ülke ekonomisinde kurumların etkisinin çok az olması olabilir. Bunların dışında ülkenin kurumlarından vergi toplamada aciz kalmasına da işaret ediyor olabilir.

Burada da ülkelerin kurumsal vergi oranlarını görüyoruz. Türkiye ile karşılaştırmak için kurumsal vergi oranlarına baktığımızda Birleşik krallığı, İzlandayı, Finlandiyayı, Estonyayı, Türkiye ile eşit görüyoruz. Kanada, İrlanda ve Slovenya ise Türkiye’den düşük kurumsal vergi oranları ile dikkat çekerken İsrail ve Avustralya daha yüksek vergi oranlarına sahip.

Türkiyenin ilk listede son sırada yer alması, kendine eşit oranda ve daha düşük oranda vergi talep eden devletlerden başarısız olduğunu veya kurumsallaşamadığını gösteriyor. Oransal olarak Türkiye’den %32.5 yüksek vergi talep eden İsrail, neredeyse %100 daha yüksek kurumsal vergi toplarken %50 yüksek vergi talep eden Avustralya neredeyse %200 daha yüksek kurumsal vergi topluyor.

Bu aşamada daha önce tekrar ettiğimiz ihtimallerden hangisinin geçerli olduğu ise tartışmaya açık. Seçeneklerimiz şunlar:

  • Türkiye’deki kurumlar dünyadaki rakipleri ile rekabet edemeyecek kadar zayıflar (Türk kurumlarının rekabetçi olamadığını biliyoruz ama burada ülkenin GSYİH ile karşılaştırdığımız için Türk kurumlarının Birleşmiş Krallık kurumlarının çeyreği kadar aktif olması bizim hesabımızda ikisini denk kılacaktı)
  • Türkiye ekonomisi kurumlardan ziyade devlet teşebbüsleri ve bireysel teşebbüsler ile yürüyor (İzlanda gibi küçük bir ülke için bu mümkün olabilirken Türkiye için pek mümkün görünmüyor)
  • Türkiye kurumlarından vergi toplayamıyor (Bu seçenek son 15 yılda 9 vergi affının yürürlüğe konulması ile beraber incelendiğinde en mantıklı senaryo olmakta)