Photo by Anna Pelzer on Unsplash

Clean Code (Temiz Kod) Nedir ?

Clean Code (Temiz Kod) nedir ? Nasıl yazılır ? Nelere dikkat edilmelidir. Peki bir takım nedenlerden dolayı kodu istenilen düzeyde temiz yazamadık, nasıl bunu temiz hale getirebiliriz ? Refactoring nedir kısaca..

Bir önceki yazımda Teknik Borç’tan (Tecnical Debt) bahsetmiştik. Gerçek yazılmak istenen kodun çevresindeki tortunun ekibi nasıl yavaş yavaş harektet edemez hale geldiğinden bahsetmiştik.

Bu yazımızda bu tortuları en baştan oluşturmamak için kodumuzu nasıl geliştirmeliyiz ? → (Temiz Kod)

Veya kodumuzu geliştirdik ama istediğimiz kalite yazamadık bu durumda bu kodu nasıl Temiz Kod’a dönüştürebiliriz ? → (Refactoring) üzerinde duracağız.

Not: SOLID, KISS, YAGNI, Örüntüler vb konulara önceden değinmiştim. O yüzden bu yazıda bu konulara girmeyeceğim. Odak noktam Clean Code ve Refactoring olacak.

Technical Debt bahsederken aşağıdaki örnekteki gibi uygulama özelliklerini oluşturan kodların çevresinde aşağıdaki tortuların olduğundan bahsetmiştik. Clean Code (Temiz Kod) yöntemi ile en baştan bu tortuların oluşmasını engelleyebilir veya azaltabiliriz.

https://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebt.html

Clean Code (Temiz Kod) kavramı Robert C. Martin Clean Code kitabıyla özdeşlemiş durumda çoğu kişi bu kitaba referans vererek bu konuyu anlatmaya çalışıyor. Bizde bu kitaptan çıkarılmış özet ve cheatsheet üzerinden gidiyor olacağız.

Kodun temiz olması, kodu yazan geliştirici dışında ekiptekilerin kodu kolay şekilde anlayabilmesi ve geliştirme yapabilmesidir. Burada kolay kelimesini vurgulamak istiyorum. Kolay için olması gerekenler

  • readability, (Basitçe okunup anlaşılıyor ise)
  • changeability, (Basitçe değiştirilebiliyor ise)
  • extensibility (Basitçe genişletilebiliyor ise)
  • maintainability. (Basitçe bakım yapılabiliyor ise)

Gelelim Temiz Kod kitabının bize önerdiği basit pratikler nelerdir. Aşağıdaki özetlerde bunlardan kısaca bahsediyor, bu konuların detaylarını uygulama geliştirdikçe, gerçek hayatta kodun içerisine girince daha fazla anlıyor olacaksınız veya algılama derinliğiniz artacaktır.

A. CLEAN CODE (TEMİZ KOD)

  • Standart yaklaşımları uygula
  • Kodu basit tutmaya çalış, Olabildiğince kompleks yapılardan uzak dur
  • Kodu bulduğunuzdan daha temiz halde bırakın.
  • Her zaman sorunun kaynağına odaklanın. Problemin ana kaynağını bulmaya çalışın
  • Konfigüre edilen veriyi kodun içerisinde derinlerinde değilde rahat erişilebilen değiştirilebilen kısımda bulundur.
  • if/else veya switch/case koşulları yazmak yerine polymorphism tercih et.
  • multi-threading kodları ayrıştır.
  • Her kod yapısını konfigürasyonlu ve dinamik hale getirmekten kaçının.
  • Dependency Injection (Bağımlılık Enjekte Etmeyi) kullanın.
  • Bir sınıf doğrudan sadece bağımlılıklarını bilmelidir yasasını takip et.
  • Tutarlı ol. Bir işi bir yöntemle yapıyorsan, her yerde aynı yöntemi kullan.
  • Açıklayıcı değişken isimleri kullan.
  • Kod içerisindeki değişkenlerin tuttuğu (primitif ve object) türemiş verilerin veya kod akışının sınıf koşullarını kapsayacak şekilde encapsulate edin. Sınır koşullarını takip etmek zor olduğundan bu tarz işlemleri tek bir yerden gerçekleştirin.
  • Object Türler yerine Primitif Türleri tercih edin. (Immutable)
  • Mantıksal bağımlılıklardan kaçının. Aynı sınıf içerisinde başka bir takım şeylere bağımlılığı olan metodlar yazmayın.
  • Negative koşullardan sakının.
  1. Açıklayıcı ve kafa karışıklığına neden olmayacak isimlendirmeler kullanın
  2. İsimlendirmeler ile anlamlı ayrımlar oluşturun (Soyutlama için önemli)
  3. Telefazu kolay isimlendirmeler bulun
  4. Aradığınızda kolay şekilde bulunabilecek ve erişebilecek isimlendirmeler seçin
  5. Kodun içerisinde gizli rakamlar ve sabitlerden kaçının
  6. Encoding ve değişkenlerin önüne bir takım başlangıç tag takmayın.

Not: Eskiden Code Editorleri zayıfken C gibi dillerde i, s …. Javada Interface I gibi ön takılar olurdu. Şimdi editörlerin görsel gösterimleri ve arama kabiliyetleri sayesinde bu tarz isimlendirmelere gerek yok

  • Küçük olmalı.
  • Bir tek iş yapmalı
  • İsmi açıklayıcı olmalı
  • Olabildiğince az argüman almalı
  • Side Effect içermemeli
  • Flag (true/false) argümanlarını parametre olarak koda geçirilip bu method içerieisinde farklı metod çağrımları yapılmamalı.
  • Olabildiğince kendinizi kod içerisinde anlatmaya çalışın,
  • Gereksiz yorum ekleme
  • Başlangıç bitiş kodu ayırma amaçlı yorum satırları eklemeyin.
  • Kodu yorum satırı haline getirip bekletmeyin. Gereksiz kodları silin.
  • Yorumu yazma nedeninizi açıklayın.
  • Kodun açıklaması olarak kullanın.
  • Sonuçların uyarısı olarak kullanın.
  • Kavramları dikey olarak ayır.
  • Birbiri ile ilişkili kodlar dikey yoğunlukta görüntülenmeli
  • Değişkenleri kullanım alanlarına yakın tanımla
  • Birbirine yakın fonksiyonları birbirine yakın tanımla
  • Benzer işleri yapan fonksiyonlar birbirine yakın olmalı
  • Fonksiyonları aşağı yönlü akacak şekilde yerleştirin.
  • Kod satırlarını kısa tutun.
  • Yatay hizalama yapmayın. (üstteki, alttaki satır ile hizalama)
  • Boşluk kullanarak ilişkili şeyleri birbirine yakın , ilişkisizleri uzaklaştır.
  • Kodun oluşturduğu girintileri bozmayın
  • Kodun iç yapısını gizleyin.
  • Veri yapılarını, dillerin hazır Collection yapılarını tercih edin
  • Hibrid yapılardan kaçının.
  • Olabildiğince küçük olun.
  • Bir sey yapın.
  • Küçük sayıdaki değişkenlerle çalışın.
  • Temel sınıf, kendisinden türeyenler hakkında hiçbir şey bilmemelidir.
  • Fonksiyona bir takım parametreler geçirerek bunların istenen davranışa göre şekillenmesindense, birçok sade fonksiyona sahip olmak daha iyidir.
  • Static metodları tercih etme.
  • Her test için bir assert
  • Test okunabilir olmalı
  • Test hızlı çalışabilir olmalı
  • Test bağımsız olmalı
  • Test tekrar edebilir olmalı

B. CODE SMELLS (Kodun Kötü Kokması)

Yukarıda temiz kodun tanımını ve özelliklerini verdik. Bazen bir takım nedenlerden dolayı. Örneğin;

  • zamanın azlığı,
  • takımın deneyim eksikliği,
  • yönetimsel hatalar,
  • yanlış 3rd party ürün ve kütüphane seçimleri,
  • müşteriyi iyi analiz edememe,
  • yanlış bir geliştirme modelini kullanma,
  • yanlış önceliklerde kod geliştirme,
  • design system kullanmamak,
  • vb.. bir çok konu buna neden olmuş olabilir. Bu konuda Kod kalitesi için Kod Kalitesini Neler Kötü Etkiler ve Yazılım Mimarisi açısından Yazılım Mimarının 5 Yanlışı yazılarımı okumanızı öneririm.

kodumuzu istediğimiz Clean Code (Temiz Kod) kalitesinde yazamayız. Temiz kod yerine kirli kod ortaya çıkar. Bu durumu nasıl algılarız.

Kod kötü kötü kokmaya başlar 😃 Tabi bu bir metafor. Aslında kodunuzun

  • Rigidity (Sertlik): Yazılımı değiştirmeniz çok zor hale gelmiş, bir değişiklik bir çok yeri etkiliyor ise.
  • Fragility (Kırılganlık): Yazılımda ufak bir değişiklik uygulamanın bir çok yerini bozuyor ise.
  • Immobility (Hareketsizlik): Kodunuzun bir takım tekrar eden kısımlarını diğer projelerde kullanabiliyorsanız.
  • Needless Complexity: Gereksiz kompleks ise
  • Needless Repetition: Gereksiz tekrar var ise
  • Opacity (Saydamlık): Okunabilirliği zor ise.

Kod ile ilgili bir tarz sinyaller alıyorsanız, kodunuzda bir takım düzenlemeler ve düzeltmeler yapma zamanı gelmiştir.

Bu durumda kodumuzu nasıl temiz hale getireceğiz ? İşte burada Refactoring teknikleri devreye giriyor. Kodu nasıl temiz hale getireceğiz, hangi yöntemleri nasıl kullanacağız.

Refactor Operasyonu

Referanslar

Okumaya Devam Et 😃

Bu yazının devamı veya yazı grubundaki diğer yazılara erişmek için bu linke tıklayabilirsiniz.

--

--

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store