Listy sankcyjne — krótka historia najważniejszych listy sankcji UE i USA

Listy sankcyjne służą jako bicz oddziaływania UE, USA, ONZ oraz poszczególnych państw na osoby, firmy oraz całe kraje, których działalność narusza prawo międzynarodowe i zagraża bezpieczeństwu i pokojowi na świecie. Przyjrzyjmy się bliżej historycznym początkom list sankcji w USA i UE.

Listy sankcyjne — krótka historia najważniejszych listy sankcji UE i USA

Słowem wstępu: co to są sankcje i czym jest lista sankcyjna

Sankcje to inaczej środki zapobiegawcze, które są wdrażane przez rządy i organy międzynarodowe. Celem nakładania sankcji na dane osoby, firmy oraz państwa jest zmiana postępowania podmiotów, których sankcje dotyczą, zakazanie nielegalnej działalności czy też ograniczenia niebezpiecznych i niezgodnych z prawem działań niektórych osób lub grup wysokiego ryzyka. Czyli określenie, że sankcje są niczym bicz w ręku międzynarodowych instytucji nie jest przesadzone i zdecydowanie działa na wyobraźnie.

Z kolei lista sankcyjna jest zestawieniem sankcji, które są stosowane w stosunku do osób, krajów, grup oraz firm. Listy sankcyjne najczęściej są zestawiane przez rządy lub organy międzynarodowe, takie jak Unia Europejska czy Organizacji Narodów Zjednoczonych. Listy sankcyjne są obowiązkowo sprawdzane m.in. przez instytucje finansowe w myśl ustawy AML.

Na terenie zarówno Europy, jak i Stanów Zjednoczonych Ameryki, międzynarodowe środki ograniczające, czyli sankcje, są najbardziej widocznym i najczęściej używanym narzędziem polityki zagranicznej. Wzrost wykorzystania sankcji w Europie zapoczątkowało podpisanie traktatu z Maastricht w 1992 roku. W USA polityczną wartość sankcji zauważono mniej więcej 43 lata wcześniej, czyli w roku 1949, kiedy uchwalono Ustawę o kontroli eksportu. To z kolei ostatecznie doprowadziło do powstania list sankcyjnych Biura Kontroli Aktywów Zagranicznych Departamentu Skarbu, czyli OFAC.

Listy sankcyjne USA — krótka historia powstania list sankcyjnych OFAC

Odcięcie od sieci handlowych i globalnego systemu finansowego poprzez nałożenie sankcji to jedno z narzędzi polityki zagranicznej USA. Historycznie w USA sankcje służyły zarówno jako marzenie idealisty, który wierzył w to, że wojna może zostać zakończona bez walki i ofiar, jak i maczuga realisty, który zdawał sobie sprawę z tego, że sankcje to w rzeczywistości broń ekonomiczna mogąca doprowadzić do śmierci tysięcy cywilów tylko poprzez nałożenie sankcji uniemożliwiającej dostawy żywności.

Na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki sankcje były wykorzystywane m.in. wraz z nadejściem II Wojny Światowej po inwazji nazistowskich Niemiec na Danię i Norwegię w roku 1940. Wtedy to Franklin Delano Roosevelt wydał dekret o zamrożeniu aktywów duńskich i norweskich w Stanach Zjednoczonych — czyli nałożył sankcję, które trzymały z dala od rąk nazistów miliony dolarów (zapobiegały wykorzystywaniu dewiz i papierów wartościowych należących do okupowanych krajów). Sankcje były wtedy administrowane przez Office of Foreign Funds Control (FFC).

Kilka lat po zakończeniu II Wojny Światowej, a dokładnie w 1949 roku, w USA uchwalono Ustawę o kontroli eksportu, która dała prezydentowi Stanów Zjednoczonych uprawnienia do kontrolowania handlu USA z nieprzyjaciółmi kraju za pomocą sankcji. Doprowadziło to m.in. do tego, że w latach 50. XX wieku cały import „typu chińskiego”, czyli łącznie z sosem sojowym, podlegał całkowitej kontroli ze strony amerykańskich urzędników.

W grudniu w roku 1950 do administrowania sankcjami USA powołano nowy aparat biurokratyczny — Office of Foreign Assets Control czyli OFAC, które zastąpiło Office of Foreign Funds Control (FFC). Na chwilę obecną listy sankcyjne administrowane przez OFAC uchodzą za jedne z najważniejszych list sankcyjnych USA.

Listy sankcyjne Stanów Zjednoczonych Ameryki OFAC

Lista sankcyjna Stanów Zjednoczonych Ameryki “OFAC Specially Designated Nationals (SDN) List (U.S. Treasury)” to jedna z najważniejszych list sankcyjnych USA, którą administruje OFAC. Na tej liście sankcyjnej figurują osoby i firmy, które są własnością lub są kontrolowane przez osoby lub kraje, na które nałożono sankcje. Wymienia również osoby, grupy i podmioty, takie jak terroryści i handlarze narkotyków. Aktywa osób i firm z tej listy są zablokowane. Obywatele USA oraz firmy, które prowadzą biznes na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki, nie mogą współpracować z osobami i podmiotami z tej listy.

Kolejną ważną listą sankcyjną OFAC, na której są publikowane imiona i nazwiska osób i podmioty zagraniczne, które naruszyły, usiłowały naruszyć, spiskowały w celu naruszenia lub spowodowały naruszenie sankcji USA nałożonych na Syrię, lub Iran jest “OFAC Foreign Sanctions Evaders (FSE) List (U.S. Treasury)”. Zawiera również listę zagranicznych osób, które umożliwiły transakcje na rzecz lub w imieniu osób objętych sankcjami USA. Transakcje dokonywane przez osoby z USA lub na terenie Stanów Zjednoczonych z udziałem FSE, czyli osób uchylających się od sankcji, są zabronione.

Inne listy sankcyjne USA, które są administrowane przez OFAC to:

  • Lista sankcyjna USA “Sectoral Sanctions Identifications (SSI) List”
  • Lista sankcyjna USA “Non-SDN Palestinian Legislative Council (NS-PLC) List”
  • Lista sankcyjna USA “The List of Foreign Financial Institutions Subject to Correspondent Account or Payable-Through Account Sanctions (wcześniej OFAC Part 561 List)”
  • Lista sankcyjna USA “Non-SDN Iranian Sanctions Act (NS-ISA) List”

Geneza CFSP — najważniejszej listy sankcyjnej Unii Europejskiej

Za sankcje we Wspólnocie Europejskiej (czyli przed powstaniem Unii Europejskiej) odpowiadała Europejska Współpraca Polityczna, czyli EPC (ang. European Political Cooperation). Początek EPC związany jest ze szczytem w Hadze w grudniu 1969 roku. Początkowo EPC była strukturą nieformalną, zmieniło to podporządkowanie EPC Radzie Europejskiej w 1974 roku.

Działania EPC w latach 80. XX wieku obejmowały głównie propagowanie ogólnych zasad współpracy na terenie państw w Europie. Zdarzały się jednak konkretne działania, takie jak nałożenie sankcji w postaci embargo na broń wobec Chin w 1989 roku. Embargo zostało nałożone po stłumieniu przez chińskie wojsko demokratycznego ruchu na placu Niebiańskiego Spokoju (Tian’anmen).

Cel zawiązania EPC był słuszny — uczestnicy marzyli o tym, żeby zwiększyć wpływy krajów Europy na międzynarodowej arenie, co siłą rzeczy powinno iść w parze z troską o bezpieczeństwo. W rzeczywistości EPC tak bardzo obawiało się dyskusji o bezpieczeństwie i kwestiach obrony, że postanowiło ten temat całkowicie wykluczyć z agendy. Musiało minąć kilka lat, żeby organizacja zdała sobie sprawę, że strach ma wielkie oczy, a temat obrony i bezpieczeństwa musi towarzyszyć międzynarodowej politycznej kooperacji.

Lista sankcyjna UE — od lat 90. XX wieku do teraz

Listy sankcyjne na terenie Unii Europejskiej w takiej formie, jaką mniej więcej znamy do dzisiaj, pojawiły się jako narzędzie Wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, czyli WPZiB, (ang. Common Foreign and Security Policy lub CFSP). WPZiB została powołana na mocy traktatu z Maastricht, który został podpisany 7 lutego 1992 roku. Na podstawie tego samego traktatu 1 listopada 1993 roku powstała Unia Europejska.

WPZiB w latach 90. XX wieku uchwaliła sankcje wobec światowych przywódców, którzy naruszali zasady praworządności i prawa człowieka. Byli to m.in. prezydenci Republiki Zairu (dawna nazwa Demokratycznej Republiki Konga) i Haiti (1993). Kilka lat później w 1999 roku lista została rozszerzona o sankcje związane z wojną w byłej Jugosławii, a następnie w Afganistanie.

Od nazwy WPZiB pochodzi tytuł obecnie najważniejszej listy sankcyjnej na terenie państw członkowskich UE, która zawiera sankcje Unii Europejskiej, czyli “Common Foreign and Security Policy (CFSP) of the European Union”. Ta skonsolidowana lista sankcyjna zgodnie z prawem Unii Europejskiej jest respektowana przez wszystkie państwa członkowskie UE. Jest to lista osób, grup oraz podmiotów, które zostały objęte finansowymi sankcjami przez Unię Europejską. Lista stanowi podstawę prawną do częściowego lub całkowitego zaprzestania, lub ograniczenia stosunków gospodarczych i finansowych państw UE z podmiotami, które na niej figurują.

Listę można pobrać ze strony Unii Europejskiej TUTAJ (wymagane logowanie przez System Uwierzytelniania) lub zapoznać się z sankcjami na interaktywnej mapie sankcji UE.

Interaktywna mapa sankcji UE — Źródło: https://www.sanctionsmap.eu/#/main

Chcesz mieć szybki dostęp do największych list sankcyjnych na świecie?

Jako firma technologiczna specjalizująca się w RegTech oferujemy API Listy Sankcyjne dla biznesu, które zawiera aż 38 największych światowych list. Poza listami USA i UE, znajdziesz tam również m.in. listy sankcyjne ONZ, Kanady, Francji, Ukrainy, Polski i Wielkiej Brytanii. Poznaj naszą firmę i zapytaj o API: https://transparentdata.pl.

--

--

Oficjalny blog firmy technologicznej Transparent Data — dostawcy danych gospodarczych i lidera #RegTech . Nasze specjalizacje to: #BI Business Intelligence Technologies, #API, #DataIntegration, #DueDiligenceServices, #DataAcquisition, #Software. https://transparentdata.pl

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store