Bir Codefiction Blockchain projesi — “Güven Platformu”

Uzundur beklediğimiz etkinliğimizi 30 Eylül’de Garanti Partners desteği ile tamamladık. Katılım beklediğimizden çok daha fazlaydı ve bu da bizim inancımızı körükledi diyebilirim. Sunumu kaçıranlar facebook üzerinden yaptığımız canlı yayınları izleyebilir ya da youtube kanalımıza abone olarak daha kaliteli hali yüklendiğinde haberdar olabilir.

Onur Aykaç — Blockchain Sunumu
Mert Susur — Ethereum ve Gerçek Dünya Uygulamaları

Türkiye’ye tatil için geldiğimden bu yana blockchain ve cryptocurrency ile ilgilenen ve hatta proje üreten bir sürü kişiyle tanıştım. Doğrusu gün geçtikçe Türkiye’nin bu konuda sandığımdan daha da ileride olduğunu görüyorum ve bu beni çok umutlandırıyor. Hatta devletin attığı somut adımları duydukça ve resmi kurumlardaki kişilerle toplantılarda konuştukça daha da heyecanlanıyorum.

Neyse, sunum sırasında Codefiction olarak çalıştığımız bir projeden bahsetmiştim. Geçtiğimiz bir kaç gün içinde bir çok kişiden bu projenin detaylarıyla ilgili bir çok soru geldiği için bunları biraz daha detaylı anlatmak istedim. Sunuma katılanlar hatırlayacaktır, Codefiction olarak yaptığımız çalışmaları açık kaynak kodlu olarak yayınlıyoruz. Bu projelerden kazandığımız gelirleri de yine topluluğun faydası için harcıyoruz. Fikirlerimizin de çalınmasından korkmadığımız için açık bir şekilde anlatmaktan çekinmiyoruz, çünkü fikirlerimizin ve yaptığımız işlerimizin lisansı gereği açık kaynak kodlu bir şekilde dağıtılması gerekiyor ve bu da elbette Türkiye’deki yazılım komunitesine katkıda bulunacaktır. Bu fikrin ve projenin de tüm haklarının GPL-3.0 ile lisanslandığını söyleyebilirim. Şimdi gelelim problemimize, çözüm yollarına ve tasarladığımız platformun detaylarına.


Problem

Üretilen bir ürünün, tekrar kullanılabilen bir malın kalitesinin ya da önceden birisi tarafından kullanılıp kullanılmadığı satın alma aşamasında çok büyük bir önem kazanıyor. Bu durumda ürünü alırken bunun kalitesinden emin olmak için üretici firmayı tanımak verilecek karara ciddi manada etki ediyor. Şu anda marketlerde satılan süt, bal, peynir ve benzeri ürünler büyük üreticiler tarafından satıldığı icin güvenli ve sağlıklı kabul ediliyor. Ancak bu durum küçük üreticileri oyunun dışına atıyor çünkü bilinirlikleri oldukça düşük olduğu için gerekli güveni sağlayamıyorlar.

Çözüm

Üreticiler kendi süreçleri içerisine kendi imkanlarıyla denetim mekanizmaları getirerek bunu belgelemeleri, her ürünün üretim aşamasındaki adımlarını kayıt altına almaları ve bunu marketteki tezgahlarında ya da paket üzerinde okunabilir bir QR kod ile müşterilerine sunabilmelerinin aradıkları güveni müşterilerine sunabileceklerine inanıyoruz.

Bu çözümü uygulamak için bir depolama yapısı, kayıtların güvenliği ve ileride değiştirilmemesinin güvence altına alınması ve tüm kontrolün üreticiye verilmesi gerekiyor. Geleneksel yazılım geliştirme sürecinde bu veriler bir veritabanında tutulacak ve sonrasında bu kayıtların güvenliğinin sağlanması için ek bir güvenlik katmanı eklenmesi gerekecektir. Ancak bu güvenlik katmanı bile kesin bir şekilde bu verilerin güvenliğini ve değişmezliğini sağlamaya yetmeyeceği gibi ileride bu hizmeti veren firmanın ya da yöneticilerinin yozlaşmasıyla güvenilirliğini kaybedecektir.

Bunun bir başka çözümü olarak Blockchain teknolojisi düşünülebilir. Blockchain merkezi olmayan bir şekilde bu kayıtları oluşturarak güvenliğini merak etmeden kayıtları şeffaf ve merkezi olmayan bir veritabanında saklayacak böylelikle değiştirilmesinin önüne geçecektir.

Bu çözüm için üreticilerin üretim kalitesini belgeleyen kanıtları bu sisteme tanıtması ve sonrasında üretim için özel yaratacağı QR kod ile ilişkilendirmesi gerekmektedir. Ancak bu çözüm de eklenen belgelerin gerçekliğini ve geçerliliğini garanti altına alamamaktadır.

Eklenen belgelerin gerçekliğinin ve geçerliliğinin kontrolü bir yapay zeka ya da başka bir insan tarafından sağlanabilir. Bu durumda da bu çözüm için belirli bir miktar yatırım yapılması gerekir.

Ürün

Yukarıdaki sorun anlatılan sorunun çözümünü tartıştık. Şimdi ise tüm bu çözümleri üreticilere sunan platformdan bahsedeceğiz.

Ürünümüzde “üretici”, “denetimci”, “müşteri” olmak üzere üç farklı kullanıcı rolü bulunmaktadır.

Üreticiler platformu kullanarak istedikleri herhangi bir ürünün kaydını yapabilirler. Yapılan bu kayıt ile birlikte oluşturulan QR kodu ya da özel linki herkesle paylaşarak ürünlerinin geçmişlerini herkesle paylaşabilirler. Aynı zamanda ürünlerine sicil kayıtları girerek ürünlerinin geçmişini de aynı ürün kimliği üzerinden gösterebilirler. Ancak sicil girişlerinin her birinin platformdaki denetçiler tarafından onaylanması gerekmektedir.

Platform üzerinde bir işlemin onaylanabilmesi için toplamda 95 puanın sağlanması gerekir. Sisteme yeni kaydolan “denetimci” kullanıcının verebileceği puan en fazla 20’dir. Ancak zaman içerisinde başarılı sonuçlanan oylamalarına göre puanı 45’e kadar yükselebilecektir. Böylece doğru onay yaptığını ispatlayan kullanıcılar sistemden daha fazla onay almaya başlayacaklar ve bunun bir sonucu olarak daha fazla gelir elde etmeye başlayacaklardır. Her denetimci isterse denetim sırasında yorum da girebilirler. Ancak bu yorumlar diğer denetçiler tarafından görüntülenemez.

Her başarılı onay sonrasında onaylama yapan kullanıcılar puan oranlarına göre ödüllendirirler. Örneğin 100 birim ödül dağıtılacaksa başarılı olan onayda herkes verebileceği maksimum puan kadar ödülü aralarında bölüşürler. Bölüştürme işlemi sistem tarafından sağlanır. Böylece Proof of Work gibi yüksek işlemci isteyen bir yöntem yerine Proof of Stake yöntemiyle denetçi kullanıcılar itibar puanlarını kullanarak onayların güvenli olmasından sorumlu olurlar. Eğer çoğunluk olumsuz yönde oy kullanırsa ve sonuç da olumsuz olursa sadece olumsuz oy veren kullanıcılar ödüllendirilecek ve olumlu yönde oy kullanan denetçiler de puan kaybedecektir.

Onaylama işlemi başarılı ya da başarısız olursa bu işlemler ürün siciline kaydolacak, ve asla silinemeyecektir. Bu işlemler asla silinmeyeceği için herkes tarafından görüntülenebilecektir.

Üreticiler istedikleri zaman bu ürün için bir QR kod oluşturarak çıktı alabilirler ya da bir link üreterek ürün sicillerini herkes ile paylaşabilirler.

Oylama işlemi sırasında olası senaryolardan biri kötü niyetli kullanıcıların sistemi manipüle etmesi olabilir. Bu durumda manipülasyon yapanların sistem tarafından tespit edilmesini sağlayacak bir algoritma ile cezalandırılması ve devam ettirmesi durumundan hesaplarının otomatik olarak kapatılması sağlanacaktır.

Oylama işleminin başarılı olması durumunda dağıtılacak ödül, ürün sahibinin ürün yaratırken kullandığı ücretten sağlanılması planlanmaktadır. Böylece sistem içerisine giren ücret sistem içerisinde tekrar dağıtılacaktır.


Bu projemiz ile ilgili bir süredir çalışmalarımız devam ediyordu. Bir kaç hafta içinde platformumuzu test etmeye başlayacağız. İlgilenen herkesin yorumlarına açığız. Projemiz tamamlandığında kodlarını açık kaynak kodlu olarak github hesabımız üzerinden de yayınlayacağız ve her türlü katkıyı kabul edeceğiz.

Aklınıza takılan her soru için, twitter üzerinden bana ve takım arkadaşlarıma ulaşabilirsiniz.

Hatırlatma: Blockchain ve Ethereum konusunda başlayacağım eğitim ile ilgileniyorsanız ön kayıt formunu doldurmayı unutmayın!

Herkese esenlikler dilerim!

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.