Voor complexe besluiten die je snel moet maken, kun je beter op je gevoel afgaan en voor simpelere dingen kun je beter je ratio gebruiken. Met complexe besluiten worden de situaties bedoeld waarbij met meerdere factoren rekening moet houden om de situatie te kunnen overzien. Het blijkt uit een studie van wetenschapper Mikels en anderen uit 2011.
Emotie versus ratio
Je onderbewustzijn is een zeer krachtig apparaat dat veel complexe factoren tegelijkertijd aankan. Je rationele vermogen kan dit soort complexe situaties minder goed aan. Dat houdt niet in dat het een beter is dan de ander, het geeft alleen aan dat het als het ware twee verschillende tools in je brein zijn die je allebei in kunt zetten.
Het komt vaak voor dat mensen in een fractie van een seconde een beslissing moeten maken en geen tijd hebben om er rationeel over na te denken. Neem nou een chirurg die handelt bij een spoedgeval, een brandweerman die de beste route moet nemen bij een brand en een voetballer die de bal in de goal wil trappen.
In tegenstelling tot je ratio, heeft je onderbewuste geleerd om te denken vanuit allerlei verbanden. Je onderbewuste maakt een keuze voor je op basis van jouw ervaringen in het verleden.
Het zijn trouwens de zogenoemde spontane bezoekers die vooral op basis van emotie beslissingen maken. Dit in tegenstelling tot de methodische bezoeker, die zijn keuzes heel rationeel maakt. Voor deze mensen is het goed om zich te realiseren dat het in bepaalde situaties beter is om ofwel je bewuste, ofwel je onbewuste in te schakelen bij het maken van de beslissing.
Gebruik je ratio in nieuwe situaties
In geheel nieuwe situaties is het verstandig om rationeel na te denken over de beste oplossing. Ook al heb je maar weinig tijd. In zo’n geval heeft je onderbewuste namelijk geen vergelijkend informatie uit het verleden en kan de beslissing verkeerd uitpakken. Het is je rationele vermogen die een nieuwe situatie kan inschatten en je op basis van de feiten kan vertellen wat je het beste kunt doen.
Wees blij met je beslissing
Soms is het goed om de opties zorgvuldig door te nemen en de diverse mogelijkheden te analyseren. En soms moeten we op ons gevoel afgaan. Dat toont de wetenschap aan. Het is goed om dat te weten, zodat je het kunt inzetten bij het maken van je beslissingen.
Daarnaast is het wat ons betreft goed om tevreden te zijn met de beslissing die je hebt gemaakt. De tijd zal leren hoe het verder uitpakt. Je weet van tevoren nooit de precieze effecten van je beslissing, net zomin als dat je weet wat het effect zou zijn geweest van de beslissing die je niet hebt gemaakt.
Leuk filmpje
Volgens Ap Dijksterhuis, een Nederlandse grootheid in de wereld van het onderbewustzijn, weten we vaak helemaal niet waarom we dingen doen, en proberen we simpelweg de keuzes die we op basis van emotie hebben gemaakt, achteraf te rationaliseren.
Boekentips
- Blink: the power of thinking without thinking van Malcom Gladwell
- How we decide van Jonah Lehrer
Dit is een artikel van Concept7