Tech is lang genoeg machine geweest, nu wordt het onze next nature

Deze week leg ik jullie een aantal interessante ideeën voor van het kunstcollectief en inmiddels ook nieuwe natuurbeweging Next Nature. Het uitgangspunt van Next Nature is dat de mens technologisch van nature is. Sinds de uitvinding van de vuistbijl of het vuurmaken hebben mensen technologie gebruikt om zichzelf te definiëren en te ontwikkelen. Maar hoe kun je met technologie nu écht vooruit denken, naar een punt waarop technologie het beste van de mens versterkt? Dan moet je in elk geval het idee loslaten dat technologie een externe machine is, maar je tech zien als onderdeel van jezelf. Je smartphone als vijfde ledemaat (en wees eens eerlijk: voelt dat inmiddels niet al zo aan?). En dat betekent ook dat we anders moeten gaan praten over technologie: in menselijke i.p.v. technische termen, en met het besef dat niet alleen mens en technologie in elkaar overvloeien, maar ook verschillende fases uit onze evolutie.

Dit stuk is onderdeel van de serie CTRL, ALT, DELETE: tech/me waarin ik de ideeën van interessante denkers deel over hoe we een betere relatie kunnen opbouwen met onze technologie. Herontwerp van onszelf en technologie: hoe doe je dat?

  • Alle quotes die ik gebruik komen uit het Next Nature boek *

In onze evolutie speelt tech altijd een cruciale rol

[…] Evolution never ends. It will go on, and people will continue to change in the future. But that does not mean we will cease to be people, as is implied in terms like transhumand and posthuman. It is more likely that our ideas about what a normal human being is will change along with us.

Het idee dat technologie onze evolutionaire toekomst bepaalt is pakweg 200.000 jaar oud. Gedurende z’n evolutie heeft de Homo Sapiens zich altijd onderscheiden van andere mensvormen als Homo erectus of de Neanderthaler door z’n inventieve en intensieve gebruik van technologie. En zoals we allemaal weten: dat heeft de Homo Sapiens ook evolutionair voordeel gegeven, zelfs tegenover de Neaderthaler die toch eigenlijk qua bouw betere kansen had. De mens heeft dus altijd ge-coëvolueerd met z’n technologie; we zijn van nature technologische wezens. Van de vuistbijl tot de mobiele telefoon: technologie heeft altijd onze ‘natuurlijke’ capaciteiten uitgebreid.

Het hoogste niveau: tech die natuurlijk aanvoelt

Any sufficiently advanced technology is indistinguisable from nature.

Als je technologie zo breed trekt, dan is het haast onmogelijk om je een wereld zonder technologie voor te stellen. Maar wat ook moeilijk voor te stellen — of in elk geval te duiden — is, is hoe technologie eigenlijk zich eigenlijk in onze levens nestelt. Hoewel tech als social media, de smartphone of de laptop zich haast ‘overnight’ in onze levens lijkt te hebben gepropt, dat is natuurlijk niet zo. Next Nature biedt hiervoor een handig analysemodel, geïnspireerd door Maslows piramide van menselijke behoeftes.

Net als bij de piramide van Maslow moet een technologie eerst de lagere niveaus vervuld hebben voordat het een level kan stijgen. Op het laagste niveau moet een technologie functioneren: kweekvlees zit bijvoorbeeld op dat niveau. Een level hoger moet de technologie toegepast en gereproduceerd kunnen worden, zoals de 3D printer. Vervolgens wordt de technologie deel van het dagelijkse leven: denk aan email. Dan wordt technologie een essentieel onderdeel van het dagelijks leven: internet, maar ook riolering, kleding, geld en religie vallen hieronder. Op het hoogste niveau is de technologie onzichtbaar geworden: het wordt niet langer meer ervaren als een technologie. Koken of landbouw vallen hieronder, dingen die ironisch gezien als natuurlijk worden ervaren. De meeste technologieën komen niet verder dan halverwege de piramide voordat ze stabiliseren of teruggedrukt worden naar lagere niveaus door nieuwe technologieën.

We dienen onze tech evenzeer als dat het ons dient

Als we co-evolueren met onze technologische omgeving, dan geldt dat we een wederzijdse, oftewel symbiotische, relatie met onze technologie hebben. Kortgezegd: wij maken onze tech, en onze tech maakt ons:

With every technological ‘upgrade’ we relinquish a piece of ourselves. A fur for a coat, hunting for farming, singing for writing, memory for websearch. Through our systems we domesticate our environment, yet every new system also causes a new situation, a next nature, which eventually also domesticates us. We serve our systems as much as they serve us. Hence the importance of having systems that maintain the life potencies of human beings.

Terug naar de tribe

Zoals je je kunt voorstellen is deze menselijke evolutie met technologie geen rechtlijnig proces. Het is een rommelige mix, waarin oude en nieuwe capaciteiten, instincten en behoeftes bij elkaar komen.

Traditionally, technology is seen as a force that diminishes our instincts and distances us from nature. Increasingly however, we realize technology can also energize and amplify our deepest human sensibilities — even some we have forgotten about. Propelling us not so much back to, but rather forward to nature.

Back to the tribe, noemt Next Nature dit naar een citaat van Marshall McLuhan uit een interview uit de jaren ’60 met de Playboy.

Digital communications are not regressive. Industrialized societies will not be returning to the hunt anytime soon. Instead, our re-tribalized culture is a hybrid of ancient instincts. Facebook expands our tribes across distances unimaginable to our ancestors. We share our beds with lovers and laptops alike. Human nature has been absorbed into next nature.
The internet is high-tech, but its social effects are decidedly retro. Are Twitter, Facebook, and other social networking platforms triggering a second rise of the tribal lifestyle?

Als je vanuit deze menselijke instincten en behoeftes denkt, zie je ineens dat een nieuwe technologie ons wellicht nieuwe capaciteiten biedt, maar ook ‘oude’ instincten triggert en ons zo wellicht weer kwetsbaar maakt.

Onze tech moet minder machine, meer mens worden

Technology has been a mere machine for long enough, It’s about time that it graduates to full humanity.

Technologie probeert nu vaak onze menselijke capaciteiten en instincten te overwinnen. Maar is dat hoe we onze toekomst zien? Nee, technologie moet juist het menselijke in ons vergroten. En dat kan het doen door meer intuïtief, meer sociaal en meer sensitief te worden naar de krachten en limitaties van de menselijke geest en lichaam. Kortom, de toekomst van technologie ligt ’m in meer menselijke technologie.

Mooi gezegd, maar wat is dat dan? Wat menselijk is in de ene situatie is destructief in een andere. Zo geeft Next Nature het voorbeeld van een mobiele telefoon. Deze kan aan de ene kant beschouwd worden als meer menselijk dan een vaste telefoonlijn, doordat je vrij kunt rondlopen, en natuurlijk van welke plek dan ook je telefoontjes kunt plegen. Geen onnatuurlijke begrenzingen meer. Maar van de andere kant voelen mobiele telefoons om precies deze redenen nu juist NIET menselijk aan: we voelen ons ontzettend gedicteerd door onze smartphones, juist doordat je altijd bereikbaar bent. Kortom: een technologie kan nooit gedefinieerd worden als compleet menselijk of onmenselijk. Dat hangt van de context af. Maar, zo stelt Next Nature, of een technologie ‘menselijk’ is kan wel een handige graadmeter zijn bij het bepalen welke plek we technologie in onze levens willen geven (en welke plek ie op de piramide moet gaan innemen).

Dit stuk verscheen ook in m’n wekelijkse nieuwsbrief CTRL, ALT, DELETE. Wil je deze automatisch in je mail ontvangen? Hier kun je je subscriben.

Like what you read? Give Sanne van der Beek a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.