Boyhood is Richard Linklaters meest ambitieuze film tot op heden. Het begrip ‘tijd’ lijkt een steeds duidelijker thema te worden in zijn werk. Dat zette de regisseur voor het eerst in toen hij na het maken van Before Sunrise negen jaar wachtte op een vervolg, om fans te tonen hoe de jaren van Jesse (Ethan Hawke) en Celine (Julie Delphy) hen na de eerste ontmoeting is vergaan. Ondertussen waren ze ouder geworden en waren hun levens doorgegaan zonder elkaar. Weer negen jaar later maakte Linklater Before Midnight. In alle verstreken jaren hadden kijkers de kans gekregen de personages te ontmoeten en te leren kennen. Om met hen op te groeien.

De ultieme coming-of-age film

Dat laatste is precies waar Boyhood over gaat. Opgroeien. Richard Linklater wilde een verhaal vertellen over jeugd. In Boyhood leren we Mason (Ellar Coltrane) kennen als hij vijf jaar oud is. Opgenomen in 2002, nadat Linklater geldschieters zo gek had gekregen een filmproject te steunen waarvan ze de twaalf jaren die volgden niets terug zouden zien.

In plaats van steeds negen jaar te wachten om een nieuwe film te maken, zoals bij de Before-trilogie, kwam de hele cast van Boyhood elk jaar bij elkaar om nieuwe scènes te schieten. Zo zien we Mason gedurende de film geleidelijk opgroeien (Coltrane was zeven jaar toen het filmen begon en 18 toen ze stopten).

Als Linklater tijdens de voorpremière in EYE gevraagd wordt naar het plot, reageert hij lachend: “Plot? Welk plot?” Er was in twaalf jaar geen script. Stukje bij beetje maakte Linklater met zijn acteurs de puzzelstukjes om er al filmend een geheel van te krijgen. Er mag dan geen plot zijn, dit is de ultieme coming-of-age film. Het volgen van een jongen die je in bijna drie uur tijd volwassen ziet worden is mateloos interessant om te zien.

Persoonlijke mijlpalen

De jaren vliegen voorbij, maar juist omdat Linklater een film van 166 minuten heeft gemaakt, is het tempo van Boyhood precies goed. Richard Linklater is een meester in het opbouwen en vertellen van verhalen. “Het eindshot had ik al vrij snel in mijn hoofd”, zegt hij. “Ik wist in grote lijnen waar we heen moesten, maar het pad moest nog worden gelegd.”

In Boyhood is een perfecte mix gevonden van de luchtigheid der jeugd en hoe dramatisch dat kan zijn (soms letterlijk, door dronken mannen, soms figuurlijk, omdat je het zelf dramatisch maakt). Iedereen kent andere hoogte- en dieptepunten uit zijn jeugd, een gegeven dat de filmmakers goed in hun achterhoofd hielden. Patricia Arquette, die in Boyhood de moeder van Mason speelt, legt dat in EYE uit: “Wij hebben geen mijlpalen laten zien als bruiloften, want dit soort momenten zijn voor iedereen in essentie hetzelfde, namelijk een man in een pak en een vrouw in een jurk die elkaar het ja-woord geven. In Boyhood draait het om de echt persoonlijke momenten.”

Die persoonlijke momenten raken je meermaals keihard in de film. Niet alleen de meest hartverscheurende gebeurtenissen (Mason vindt zijn moeder huilend op de grond), maar ook de mooiste momenten (pa die een hart onder de riem steekt na een mislukte relatie). Boyhood kent een schat aan ontroerende momenten die je bij de keel grijpen omdat ze realistisch zijn.

Ode aan de jeugd

Het heeft iets heerlijks om als buitenstaander naar het leven van een ander te kijken. Hoe ver het ook van je af staat, het is onmogelijk niet aan je eigen jeugd terug te denken. Aan hoe jij altijd de schuld kreeg als je een kussen naar je zusje gooide, terwijl juist zíj begon. Aan hoe jij stoer deed tegenover vriendjes als het over meisjes ging.

Het is prijzenswaardig hoe Richard Linklater ervoor zorgt dat zelfs de kinderen constant op eenzelfde niveau blijven acteren en dat ze jaar in jaar uit weer in hun rol wisten te kruipen.

“De meeste kinderen die auditie deden voor Mason waren echte kindersterretjes”, zegt Linklater. “Typisch schattig. Ellar Coltrane had dat niet. Hij was anders en kwam uit een kunstzinnig gezin. Ik wist dat ik hem moest hebben.”

Alles klopt

Dat eigenzinnige bleef Coltrane houden. Hij groeide niet op tot perfect gebeeldhouwde jongeman, maar is juist daardoor geloofwaardig. Omdat hij bang is om beoordeeld en veroordeeld te worden, keert Mason steeds meer in zichzelf. Hij mompelt en valt op door zijn kleding en houding, draagt op een gegeven moment nagellak, waar zijn stiefvader hem om uitkaffert. Zijn echte vader (Ethan Hawke) weigert dan misschien volwassen te worden en kan niet met zijn moeder omgaan, hij is nog steeds de beste vader die Mason kan wensen — iemand die hem altijd in zijn waarde zal laten.

Mason praat niet graag over zichzelf maar bloeit langzaam op. Dat is prachtig om te zien. Je hebt het tijdens het kijken niet eens zo door. Linklater brengt het zeer geleidelijk en zonder echt rode draad in beeld, maar toch hoort alles samen. Alle scènes dienen een doel en bouwen op naar het volwassen worden van Mason. Zelfs de muziek klopt, gedurende de film krijg je een lesje greatest hits toegediend, van Britney Spears tot Flaming Lips en het meer recente Family of the Year.

Richard Linklater heeft met Boyhood een unieke film gemaakt, een mijlpaal in de filmgeschiedenis die je raakt en je hart verovert. Het lijkt erop alsof de beste film van 2014 al bekend is.