Om te beginnen een biecht. Afgezien van The Birds had ik nooit eerder een film van Hitchcock gezien. Dat gaat als zelfbenoemd filmliefhebber aan je knagen, maar aan de andere kant: ik heb nog enorm veel klassiekers tegoed. Zo zag ik voor het eerst Psycho.

De film is een uitstapje van Hitchcock naar het horrorgenre, al begint de horror volgens de regisseur pas ‘na de film, wanneer je in het donker in de auto zit’. Wel is Psycho onomstotelijk een bloedstollende film; ook als je hem 54 jaar na zijn oorspronkelijke release ziet.

Een jongen en zijn moeder

Psycho draait uiteindelijk om Norman Bates (Anthony Perkins), en zijn relatie met zijn moeder. Samen wonen ze in een groot huis, dat neerkijkt op een motel, waar Norman de zaken doet. Als die er al zijn, want het motel ligt op zo’n ongunstige route dat de kamers vrijwel altijd leeg zijn.

Toch komt er op een gegeven moment een gast. Marion Crane (Janet Leigh) is een jongedame en lijkt in eerste instantie de hoofdpersoon van de film. We ontmoeten haar in een hotelkamer met een man, Sam Loomis (John Gavin). Ze hebben geen geld genoeg om te trouwen. Maar dan krijgt Marion op haar werk ineens 40 duizend dollar om naar de bank te brengen. Ze besluit het geld te stelen en vertrekt naar Sam.

Onderweg regent het echter zo hard, dat Marion stopt bij een hotel. Daar ontmoet ze Norman, met wie ze een nogal ongemakkelijk gesprek heeft. Niet veel later wordt ze vermoord in de overbekende douche-scène. We zijn op eenderde in de film en het hoofdpersonage in de film is dood.

Een psychopaat

Vervolgens draait Psycho ineens om Norman Bates, die het lijk opruimt. Als hij het lichaam met auto en al het moeras in laat glijden, stokt de auto. Een rake analyse van Roger Ebert vertelt ons hoe wij als kijker dan al afscheid hebben genomen van Marion. “Wij wilden net als Norman dat de auto zou zinken. Op dat moment heeft Psycho al een nieuwe hoofdpersoon: Norman Bates.”

Anthony Perkins speelt een geweldige psychopaat. Sympathiek, totdat mensen teveel doorvragen en te persoonlijk worden. Dan begint hij te stotteren en hoewel hij zijn gezicht in plooi probeert te houden, voel je zijn ingehouden woede. Hitchcock speelt het verhaal fantastisch uit. Wie is Norman Bates, wat is zijn relatie met zijn moeder, is hij een moordenaar en zo ja; wie gaat hem ontmaskeren?

Hitchcock schoot Psycho in zwartwit, mede omdat hij slechts over 800 duizend dollar beschikte om de film te maken. Een compleet orkest als muzikale ondersteuning was niet te betalen, maar met alleen strijkers weet componist Bernard Hermann de toon perfect te raken. Zijn muziek draagt enorm bij aan de spanning in de film.

De douche-scène

Want spannend is de film, hoewel het effect van moord en plottwists in 1960 waarschijnlijk nog heftiger was. Overigens moet gezegd worden dat zeker de douche-scène nog steeds staat als een huis. Van de drie weken dat Janet Leigh de rol van Marion speelde, heeft ze een week over ‘haar dood’ gedaan. Uiteindelijk is de moord gemaakt van ruim 70 shots en het duurt 45 seconden. Fantastische beelden en meesterlijk bewerkt door Hitchcock. Knip, knip, knip, steek, steek, steek. Elk shot voelt aan als een nieuwe verwonding, terwijl de violen hoge tonen op de kijker afvuren, we messteken horen en Marion gilt. Tot het bloed wegdraait in het putje, een shot dat uitmondt in een overgang naar haar levenloze ogen.

Het is niet het enige wat briljant in beeld wordt gebracht (het shot van bovenaf later in de film wanneer detective Arbogast het huis betreedt), maar wel de scène die het meest beklijft. Vanaf dat moment wordt de film helemaal anders. Een slimme, gedurfde zet van Hitchcock die het publiek op het verkeerde been zette.

Maar het einde is een domper. Als je zo’n slimme filmmaker bent als Hitchcock, is het een heel gemakkelijke uitweg om alles op het eind uit de doeken te laten doen door een brabbelende psychiater. Een rare beslissing die niet lekker uit de verf komt. In die scène is het ook pijnlijk om te zien hoe stoïcijns de zus en vriend van Marion reageren als ze bevestigd krijgen dat Marion vermoord is.

En toch is Psycho geweldig. Hitchcock bespeelt de kijker op weergaloze wijze. Twee uur lang zit je in constante spanning, te smullen van het verhaal, de acteurs, de regie en de muziek. Waren alle horrorfilms maar zoals Psycho, dan zou ik het genre een warmer hart toedragen.