Waarom Zweden niet het geluksmekka op aarde is

Fernand Van Damme (23) is student digitale media en heeft anderhalf jaar in het Zweedse Stockholm gewoond. Hij schrijft dit stuk naar aanleiding van het online artikel ‘Waarom Zweden overstapt op werkdag van zes uur’ (01/10) dat heel wat reacties heeft uitgelokt.

Het is bijna een adagium van opiniemakers in ons land geworden; wanneer ze een beleidslacune laken, luidt het steevast: “De Scandinavische landen, met Zweden op kop, doen het wel goed.” Toen demorgen.be deze week ‘Waarom Zweden overstapt op werkdag van zes uur’ publiceerde, was het opnieuw prijs bij de publieke opinie. ‘Laten we naar Zweden verhuizen!’ werd op menig Facebook-tijdlijn neergepend.

Ik heb anderhalf jaar in Stockholm gewoond en met volle teugen van mijn Zweedse verblijf genoten. De Zweedse bevolking is sympathiek; de ongerepte natuur rond Stockholm dwingt tot een nietigheid die doet duizelen.

Wanneer u in Stockholm uitgaat, kunt u dat met de nodige toeters en bellen doen. In de buurten van Stureplan en Nytorget vloeit de champagne rijkelijk; in die kringen kijken ze niet neer op een designerhandtas meer of minder. Dat Europa de laatste jaren in permanente crisis heeft verkeerd, wordt hier ontvangen op hoongelach.

Segregatie

De Zweedse hoofdstad lijkt bij momenten wel het aards paradijs. Voor een blanke middenklasser met een job althans. Wanneer u de metro neemt naar eindstations zoals Norsborg, Tensta of Rinkeby ziet u een gans ander plaatje. Buurten waar bijna drie op vier een migrant is, werkloosheid torenhoog, armoede bedroevend wijdverspreid. De segregatie compleet. Een tikkende tijdbom ook, herinner u de rellen in de voorsteden van Stockholm in 2013.

Begin dit jaar is een OESO-studie gepubliceerd die stelt dat de Zweedse inkomensongelijkheid tussen 1985 en het begin van dit decennium de snelst stijgende is onder alle OESO-landen. De ongelijkheid is met maar liefst een derde toegenomen.

Toch zien veel Zweden — en de buitenwereld — het probleem nog niet. Voor hen is Zweden het tolerante land van de legendarische sociaaldemocraat Olof Palme die in de jaren zeventig en tachtig als politicus en premier tegen ongebreideld kapitalisme en racisme vocht. Voor hen is Zweden het land van huidig buitenlandminister Margot Wallström die Saoedi-Arabië tot de orde roept omdat de Saoedi’s dissidenten en vrouwen wreed behandelen. Het land dat meer asielzoekers per capita opneemt dan eender welke EU-lidstaat.

‘Zweden mag dan wel in een identiteitscrisis verkeren, haar jeugd zal haar er bovenop helpen’

Maar het tolerante schoentje wringt. Een studie van de Verenigde Naties hekelt het groeiende racisme binnen de Zweedse samenleving, vooral mensen van Afrikaanse afkomst vallen er ten prooi aan. Haatmisdrijven tegen hen zijn tussen 2008 en 2014 met veertig procent toegenomen.

En dat is niet alles. Een recente kiespoll plaatst extreemrechts op kop, één op vier Zweden zou op hen stemmen. Een blamage voor het meest tolerante land ter wereld.

Als dit land moet doorgaan als het geluksmekka op aarde, dan pas ik. Toch ben ik optimistisch. Het idealisme dat ik bij Zweedse jongeren heb gezien is grenzeloos. Twintigers die naar vluchtelingencentra trekken om er te helpen, die marsen organiseren tegen de opgang van extreemrechts, die in recordaantallen op Gay Prides feesten. Zweden mag dan wel in een identiteitscrisis verkeren, haar jeugd zal haar er bovenop helpen.

Dit stuk is verschenen op demorgen.be