Iskander Smit | Info.nl
Hoe ziet voor jou de slimme stad eruit?
Een slimme stad ontstaat wanneer de voordelen van een digitaal verbonden wereld worden gebruikt om stedelijke eigenschappen te versterken en uit te breiden.
Een stad is dan een plek waar diversiteit uitgangspunt is, waar contact tussen veel verschillende mensen mogelijk is, maar waar mensen ook een eigen ruimte hebben, zichzelf kunnen zijn. Een stad brengt op een kleine oppervlakte veel verschillende achtergronden en diensten samen. Door de verbanden is er een natuurlijker ruimte voor creativiteit en initiatief, ondernemerschap. Dat is althans de ideale stedelijke kwaliteit. Het kan natuurlijk misgaan als er monocultuur ontstaat binnen een stad, of te grote segregatie. Maar dat is een ander verhaal.
Bij de slimme stad ontstaat een nieuwe extra digitale laag op stad, een nieuwe structuur. Dat levert een mogelijkheid nog meer gebruik te maken van de eigenschappen van een stad.
Ook in de digitale stad zijn ontmoetingen belangrijk, ook in de fysieke laag. Het is interessant dat die fysieke laag ook flexibeler wordt in het gebruik omdat functies losgekoppeld worden van de verschijningsvorm. De hausse aan pop-up winkels en restaurants is direct gekoppeld aan de digitale laag die de locaties kunnen ontsluiten. En veel sneller kan wijzigen daarmee. En denk natuurlijk ook aan Airbnb waarin de functie van huizen verandert van woning naar hotel, als direct voorbeeld.
De interactie tussen de fysieke en digitale laag is het meest interessant. De bewoner van de stad is daar de schakel die met het gebruik van de stad de inkleuring geeft. Data die ontstaat is daarin de brandstof. De diensten die worden gemaakt meer bepalend dan de verschijningsvorm.
Een stad is niet per se slim, maar is een fundament om slimme toepassingen mogelijk te maken. Slimme steden stimuleren ondernemerschap. Slimme steden versterken dat. Zorgen voor nieuwe mogelijkheden.
Welke hobbels moeten nog worden genomen om dit te bereiken?
Regelgeving, toegankelijkheid, diversiteit. Als je deze slimme stad ultiem wil bereiken moeten bijvoorbeeld de bestaande functies van gebouwen minder vastliggen. Ook de gesloten systemen, de netwerken die niet met elkaar kunnen samenwerken.
Het gebruik en de gebruiker van de stad moet bepalend zijn. Maar gemeenschappelijke kaders in deze nieuwe context zijn ook nodig.
Hoe dragen jullie bij aan de slimme stad?
Vanuit Labs participeren in een aantal projecten die te maken hebben met verschillende aspecten van slim gebruik van de stad.
- The Civic City: samen met npk design en LUST hebben in de wijk Woensel-West in Eindhoven een project gedaan waarin we de bewoners hebben laten mee-ontwerpen aan hun slimme buurt. Belangrijkste doel: hoe kan de bewoner meer invloed hebben in het ontwikkelen van de slimme stad. Onderzoeken hoe het ontwerpen van de slimme stad anders kan.
- TKI Nieuwe Winkelstraat: Onderzoeksproject van een consortium om een proof-of-concept te ontwikkelen voor het ontsluiten van de basisdata van een winkelstraat die voor iedereen beschikbaar is.
http://www.clicknl.nl/blog/nieuwe-winkelstraat-basisdata-voor-iedereen-beschikbaar/
- BAMBEA: Project vanuit Hogeschool van Amsterdam met partners om het bewegen van bewoners van de stad te bevorderen met de inzet van beacons. Onderdeel is een iBeacon Living Lab in het Oosterpark. Onze focus ligt daarin in het bedenken van toepassingen voor gebruikers van het park.
http://digitallifecentre.nl/projecten/bambea
Bij alle projecten staat centraal dat de data die kan ontstaan door het toevoegen van de slimme laag open beschikbaar moet zijn. Bij Civic City focussen we ons op de methodes om de bewoners ook echt te laten mee te ontwerpen, bij TKI en BAMBEA proberen we te zorgen voor de optimale context om zelf interessante toepassingen te kunnen maken.
Wat vind je een waardevol voorbeeld van een slimme stad?
Op verschillende vlakken. Chromaroma maakte van de Londense metro een multi-usergame door gebruik te maken van de incheck-infrastructuur van de Oyster-card. Car2Go is een mooi voorbeeld hoe een dienst door slimheid een nieuwe vorm van mobiliteit toevoegt. Nu nog combineren met data uit de stad.
Peerby is slim ontworpen deeldienst waarin voordelen van digitaal is gecombineerd met goed inzicht hoe sociale relaties werken bij het uitlenen en ‘buurmanschap’.
Wat zijn de mogelijke gevaren van een connected stad?
De slimme stad wordt vaak uitgelegd als de efficiënte stad. Veiligheid, doorstroming, energie. Op zich heel nuttig maar vaak ook erg top-down ontwikkeld. De verleiding om de stad te monitoren en met de data generieke sturing te doen maakt uiteindelijk de essentie van de stad stuk: open en divers.
Data die wordt gegenereerd in een slimme stad moet altijd beschikbaar blijven voor gebruik door iedereen, zonder dat alle data voor iedereen op straat ligt en tot persoonlijk niveau is te herleiden. Privacy gaat niet over het afsluiten van toegang, maar gaat over het geven van controle aan de producent van de data, de ene gebruiker die we allemaal zijn.
Het mag niet zo zijn dat de openbare ruimte een digitale laag krijgt die zijn openbaarheid verliest.
Ik vind de gedachten over een clever city van Ross Atkin interessant, een slimme stad die zich richt op het ontwikkelen van slimme toepassingen voor mensen en hun directe omgeving. Daar moet je mee beginnen en niet vanuit het systeem ontwerpen. De stad is een platform voor deze nieuwe diensten, maar je moet je richten op maken de diensten, niet op het platform als einddoel.
Deel je de zorg over een mogelijke tweedeling van de stad? Zowel economisch als maatschappelijk? Dat technologie door de haves beter wordt benut dan door de have nots?.
Zeker een belangrijk issue. Zoals gezegd is een stad divers en is de interactie tussen de gebruikers cruciaal. Het gevaar van het verplaatsen van waarde van de stad naar een digitale laag die alleen bruikbaar is voor mensen met de juiste apparatuur (nieuwste telefoons bijvoorbeeld) of de juiste kennis maakt kan leiden tot segregatie.
Ik put wel hoop uit de wijze waarop bij het Civic City project door alle lagen van de wijk een positieve houding bestond over het toepassen van de slimheid in de wijk. Er zat daarbij ook mensen met beperkte schriftelijke uitdrukkingsvaardigheden. Een daarvan werd heel enthousiast van een Siri demo, zonder het direct te zeggen merkte je dat zoiets ook toegang kan geven tot de slimheid ‘onder de motorkap’. Nieuwe interfaces kunnen zeer krachtig zijn om slimheid te ontsluiten bij iedereen, of dat nu haptisch is of spraakinterfaces. Neemt natuurlijk de financiële barrière niet weg.
Het betrekken van de ‘have-nots’ in het ontwikkelen van de slimme oplossingen is cruciaal.
Het oude adagium dat geldt voor waarde-ontwikkeling in netwerkdiensten van Tom Coates geldt ook voor de slimme stad: 1e stap; ontwikkel diensten die direct waarde opleveren bij gebruik voor de ene gebruiker (extra inzet van de taxi voor Uber-chaffeur) 2e stap: zorg voor extra waarde in de dienst door er een verbonden dienst van te maken (inzicht waar het best gereden kan worden) 3e stap: kijk welke nieuwe waarde ontstaat door het gemeenschappelijke gebruik van alle gebruikers (nieuwe toepassingen als bezorgdiensten maken gebruik van de kennis).
Cruciaal dus om een toegankelijke slimme laag te creëren, niet alleen door het open aan te bieden, maar ook via laagdrempelige tools om het te kunnen gebruiken.