Dijital Demokrasi Araçları

Dijital Düşün
May 22, 2018 · 4 min read

Kâr amacı gütmeyen kooperatifler, sosyal girişimler, sivil toplum kuruluşları ve yurttaş inisiyatifleri katılımcılığı ve karar verme süreçlerine etki etme gücünü arttırmayı amaçlayan çeşitli araçlar geliştiriyorlar. Demokratik gelişmişlik seviyeleri farklı birçok ülkede; yazılımcı, tasarımcı ve aktivistler dijital demokrasi platformları geliştirmek için büyük bir çaba içinde. Elbette bu çaba toplumlara demokrasiyi ‘yükleyecek’ bir mucize yazılım bulmak için yapılmıyor. Ancak demokrasi kültürünün gelişmesi ve artık miadını doldurmuş temsili demokrasiye alternatiflerinin bulunmasının yolu da teknolojiden geçiyor. Demokrasi talebi ve ihtiyacı olan kurum ve kuruluşların karar alma ve seçim süreçlerinde demokrasi araçlarını denemesi, kullanması ve topluma iyi örnekler oluşturması için çaba göstermesi gerekiyor.

Şimdi kar amacı gütmeyen kurumlar tarafından geliştirilen dijital demokrasi araçlarından bazılarına göz atalım:

LiquidFeedback

Yazılımın en önemli özelliği isminde bulunan Akışkan (Liquid) kavramından türetilmiş Akışkan Demokrasi adında bir demokratik sistem önerisi. Platformun üyeleri LiquidFeedback üzerinde gündem önerilerini sunuyorlar. Yeterince oy alan gündem önerileri gündeme taşınıyor ve burada yorum, beğeni mekanizmalarıyla tartışılıyor. Bir süre sonra oylamaya geçiliyor ve öneri olumlu oy alırsa bir tasarı ya da politikaya dönüşüyor. Buraya kadar LiquidFeedback birçok dijital demokrasi aracı ile benzeşiyor. Ancak Akışkan Demokrasi’nin en önemli farkı bir delegasyon sisteminin olması. Herkes her konuda bilgi sahibi olamayacağı ve her konu için vakit ayıramayacağı için belirli konularda oyunuzu o konuda kanaat önderi olarak gördüğünüz, düşüncelerine ve kararlarına güvendiğiniz başka bir kişiye delege edebiliyorsunuz. Örneğin ekoloji ile ilgili konularda partide ya da organizasyonda güvendiğiniz bir kişiye oyunuzu delege ediyorsunuz. Artık ekoloji konusundaki tüm oylamalarda oyunuzu sizin adınıza o kişi kullanabiliyor. Ancak bu delegasyon son derece dinamik bir yapıda. Örneğin oyunuzu bir kişiye delege ettikten bir süre sonra fikrinizi değiştirip oyunuzu geri alabiliyor ya da başka birine delege edebiliyorsunuz. Yani temsili demokrasideki gibi belirli bir süre (5 yıl!) yok. Parti temsilcileri LiquidFeedback’de alınan kararlar doğrultusunda hareket ediyorlar. Ayrıca parti organlarının, milletvekili adaylarının, parti yöneticilerinin seçimleri de LiquidFeedback üzerinden yapılıyor. Oylamalar açık olarak yapılıyor, yani kimin ne oy verdiği biliniyor. Sistem üzerindeki en büyük tartışmada bu noktada, oy güvenliği/gizliliği konusunda yaşanıyor.

www.liquidfeedback.org

Sovereign

Sovereign tıpkı LiquidFeedback gibi Akışkan Demokrasi sistemine göre oluşturulmuş bir platform. En önemli farkı ise oy güvenliği/gizliliği konusunda. Sovereign bu problemi altyapısında blockchain teknolojisi kullanarak aşmaya çalışıyor. Böylece hem oyun anonimliği hem de güvenliği sağlanıyor. Sovereign’in ikinci önemli avantajı ise bir açık yazılım olması sebebiyle farklı kişi ve kurumlarca geliştirilmeye müsait olması. Arjantin’de önceleri DemocracyOS adıyla tamamen internet üzerinden örgütlenen Partido De La Red tarafından kullanılan yazılım, sonraları Tunus’taki yeni anayasa yapım sürecinde, İspanya’daki Podemos Hareketi’nin karar alma mekanizmalarında, Polonya ve Estonya’daki sivil toplum kuruluşlarının kampanyalarında etkin olarak kullanıldı. Şimdi ise merkezi ABD’de bulunan Democracy Earth isimli sivil toplum örgütü tarafından geliştirilmeye devam ediyor.

www.democracy.earth

Appgree

Appgree, bir siyasi organizasyonun her üyesinin sesini duyurabilmesine olanak tanıyan, çevrimiçi bir web yazılımı ve mobil uygulaması. İnsanların büyük gruplar içinde fikirlerini daha kolay ve hızlı bir biçimde ifade edebilmeleri, konuları müzakere edebilmeleri ve bir sonuca varabilmeleri için tasarlanmış. Uygulama içinde en çok destek bulan öneriler, tüm katılımcılardan rastgele seçilen örnek gruplara dağıtılıyor ve fikirler toplanıyor. Ardından gerçekleştirilen e-oylama ile müzakereler bir sonuca bağlanıyor. Appgree bu şekilde eşit katılımı kolaylaştırıyor, yaratıcı fikirleri teşvik ediyor, yapıcı tartışmalara olanak tanıyor ve etkili bir geri-bildirim süreci oluşturuyor. Podemos, 2014’te ulusal bir toplantı sırasında Appgree’yi kullandı. 50.000’den fazla kişiye birçok teklif önerildi. Tekliflerden birkaç tanesi seçildi ve parti tarafından uygulandı.

www.appgree.com

Nvotes

Geçen yıla kadar Agora Voting adıyla sunulan Nvotes, dijital demokrasi araçlarının en çok kullanılan örneklerinden biri. Nvotes ile seçim süreçleri sadece organizasyon içindeki üyelere değil, dışardaki kişilere de açılabiliyor. Bu, aday belirleme süreçlerine, parti seçmenlerinin ya da organizasyonun destekçilerinin de katılımını sağlamak için önemli bir özellik. Nvotes seçmenleri korumak için oyları bir merkez sunucuda topluyor. Oylar bu merkeze, seçmenlerin web tarayıcısında uçtan uca şifrelenerek geliyor. Oylar bu merkez sunucudan parti merkezine şifrelenmiş bir dijital oy pusulası olarak gönderiliyor. Şifreler sadece bu merkez sunucuda çözümlenebiliyor, dolaysıyla parti merkezi oyların içeriğini bilmiyor, sadece seçim sonuçlarını görebiliyor. Nvotes açık kaynaklı bir yazılım. SaS (Software as a Service) sistemine göre ücretlendiriliyor. Yani abonelik ücretleri kullanılan oy sayısına göre, aylık olarak belirleniyor. Agora Voting dünya üzerinde çok sayıda siyasi ve sosyal organizasyon tarafından etkin olarak kullanılıyor. Bunlardan en önemlisi İspanya’daki 3. Büyük parti olan Podemos. Podemos, düzenli olarak aday seçme süreçlerinde ve önemli siyasi konularda fikir almak ve kanaat oluşturmak için hem üyeleri hem de destekçilerine yönelik olarak Nvotes’u kullanıyor.

www.nvotes.com

Loomio

Loomio, coğrafi olarak dağınık üyelerin ortak politika tartışmalara ve karar verme süreçlerine katılmalarını sağlayan, toplu görüşmelere imkân veren çevrimiçi bir dijital demokrasi aracı. Kullanıcılar Loomio platformuna masaüstü bilgisayarlardan veya mobil cihazlardan yeni tartışma gruplarına girebiliyor veya mevcut olanlara katılabiliyorlar. Bir grupta, tüm üyeler belirli bir konu hakkında tartışmayı başlatabiliyorlar. Tartışma boyunca kullanıcılar yeni öneriler sunuyor ve öneriler hakkında yorumlarını gönderebiliyorlar. Tartışmaya katılmayan ya da öneriye karşı çıkan üyelerden geri-bildirimler istenebiliyor ve gerekçeleri sorulabiliyor. Gerçek hayattaki tartışmalara olabildiğince yaklaşmak için üyeler tartışmanın herhangi bir anında oylarını değiştirebiliyorlar. Oylamalar gerçek zamanlı yapılıyor. Yeni Zellandalı bir yazılım kooperatifi tarafından geliştirilen bu platformun dünya genelinde 1000’e yakın organizasyon tarafından kullanılıyor.

www.loomio.org

Daha birçok örneği bulunan ve sürekli yenileri geliştirilen dijital demokrasi platformları, geleneksel temsili demokrasi sistemindeki köhneleşmiş yapılara karşı alternatif yeni sistemler öneriyor. Akışkan demokrasi ya da doğrudan demokrasi olarak adlandırılan bu sistemler elbette mükemmel değil. Zaman içinde kullanılarak, denenerek geliştiriliyorlar. Dijital demokrasi konusunda yaptığım seminer ve sohbetlerde gelen ilk itiraz Türkiye’deki dijital uçurumdan ve demokrasi kültüründen kaynaklanan sebeplerle bu platformlar için erken olduğu yolunda. Ancak tam da bu sebeplerden dolayı, demokrasi talebinde ve vaadinde bulunan organizasyonların kendi iç işleyişlerinde bu araçları kullanması neredeyse bir zorunluluk. Bir yandan dijital vatandaşlık, dijital okur-yazarlık seviyesini arttırmak öte yandan demokrasi kültürünü geliştirmek için bu dijital demokrasi platformları önemli deneyimler sunuyor. Demokrasi ve dijital okur-yazarlık ithal edilecek bir şey değil, aksine öğrenilecek üretilecek bir şey olsa gerek.

Dijital Demokrasi

Dijital Düşün

Written by

www.dijitaldusun.org

Dijital Demokrasi

Dijital demokrasi araçları, ulusal ve uluslararası dijital demokrasi deneyimleri, dijital haklar, dijital mahremiyet, dijital vatandaşlık, dijital okur-yazarlık hakkında yazılar

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade