Unha queimada menos machista

CC BY-SA Dani Vázquez

Hai dúas partes do conxuro da queimada que son un chisco machistas:


Pecadora língua de mala muller
casada cun home vello

Barriga inútil da muller solteira

Cos anos (e o sentidiño) íanme parecendo inapropiadas. Con todo, sabía que era algo doutra época (ten medio século, o texto) e que, bueno, imitaba rituais vellos. Inda así, non me chistaban moito. A queimada é unha icona da nosa cultura e vela vencellada a cousas tan pouco bonitas estragábame o desfrute. Comecei a cavilar se non se poderían tirar.

O ano pasado fíxenlles queimada a uns amigos de fóra e lin o esconxuro. Mesmo na escuridade, os seus acenos ao escoitaren esas partes cementáronme a idea de que non podía seguir así. É certo que eles non tiñan o contexto social para entendelo mais, realmente, o que quere dicir iso é que a única razón pola que non nos disgustan máis a nós é por levarmos toda a vida a escoitalas.

E sexamos francos: o espírito da queimada non vai morrer por lle mudar catro palabriñas.

Hoxe é San Xoán e moitos de nós faremos queimada outra vez: que mellor momento, pensei, para lle dar unha volta ao asunto. Espertei pola mañá, sentei fronte ao poema e comecei a teclear, borrando e repensando, até chegar a algo que me convenceu:

̶P̶e̶c̶a̶d̶o̶r̶a̶ ̶l̶í̶n̶g̶u̶a̶ ̶d̶e̶ ̶m̶a̶l̶a̶ ̶m̶u̶l̶l̶e̶r̶
̶c̶a̶s̶a̶d̶a̶ ̶c̶u̶n̶ ̶h̶o̶m̶e̶ ̶v̶e̶l̶l̶o̶
Pecadora lingua de quen ten o cor
negro como un escaravello

̶B̶a̶r̶r̶i̶g̶a̶ ̶i̶n̶ú̶t̶i̶l̶ ̶d̶a̶ ̶m̶u̶l̶l̶e̶r̶ ̶s̶o̶l̶t̶e̶i̶r̶a̶
Monte seco ardendo sob a solleira

Estou bastante contento da solución, que bota fóra as ideas demodés sen prexudicar o espíritu do conto. Coidei moito de tres aspectos que considerei fundamentais:

O primeiro: a rima e a métrica. Muller non rimaba con nada, así que puido ser trocado por cor sen problema. Vello e escaravello foi un truquiño moi proveitoso e solteira e solleira son a mesma terminación. O número de sílabas son as mesmas agás na que remata con escaravello, mais inda así non quebra o fluxo do cantar se se fai crase: com’un.

O segundo: a negatividade. Estamos a botar no caldeiro cousas de mao agoiro. Mantense a lingua pecadora, só que agora as malas persoas veñen representadas por un insecto (o cal vai na liña dos vermes e alimañas doutros versos). En canto á barriga inútil, que non tiña moita salvación, trócase por outro suceso moi negativo e (desgrazadamente) moi típico da nosa cultura, que ademáis liga co tema do lume de toda a queimada.

Para rematar: o léxico lírico de lixeiro toque arcaico. Góstame que o esconxuro se sinta diferente da fala estándar: beberaxe, cadavre, embravescida, ialma, eiquí… eu mesmo adoito ler que as bruxas marchan a cabalo das súas vasouras e non escobas. Verbas moi nosas pero pouco frecuentes coma sob ou cor enfatizan a sensación de texto ancestral gardado baixo chave.

Déixovos pois cunha suxestión do texto completo. Eu heino ler así esta noite e convídovos a facelo vós tamén. Na miña opinión, non por mudaren as tradicións deixan de ter sentido: na contra, é cando mudan canda nós que as seguimos a sentir coma parte da nosa vida.

Esconxuro novo

Mouchos, coruxas, sapos e bruxas
Demos, trasnos e diaños
espritos das nevoadas veigas
Corvos, píntegas e meigas
feitizos das menciñeiras
Podres cañotas furadas
fogar dos vermes e alimañas
Lume das Santas Compañas
mal de ollo, negros meigallos
cheiro dos mortos, tronos e raios
Oubeo do can, pregón da morte
fuciño de sátiro e pé de coello
Pecadora lingua de quen ten o cor
negro como un escaravello
Averno de Satán e Belcebú
lume dos cadavres ardentes
corpos mutilados dos indecentes
peidos dos infernais cús
muxido da mar embravescida
Monte seco ardendo sob a solleira
falar dos gatos que andan a xaneira
guedella porca da cabra mal parida
Con este fol levantarei as chamas
deste lume, que asemella o do inferno
E fuxirán as bruxas a cabalo das súas vasouras
índose bañar na praia das areas gordas
Oíde! Oíde os ruxidos que dan
as que non poden deixar de queimarse na aguardente
quedando así purificadas
E cando este beberaxe baixe polas nosas gorxas
quedaremos libres dos males da nosa ialma
e de todo embruxamento
Forzas do ar, terra, mar e lume!
A vos fago esta chamada:
se é verdade que tendes máis poder que a humana xente
Eiquí e agora!
facede que os espritos dos amigos que están fora
participen connosco desta queimada
One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.