جنگ احتمالی بین ایران و آمریکا چگونه خواهد بود؟

تشریح ساعات و لحظات ابتدایی پس از شروع یک جنگ خونین

وایس — مایک پرل — 19 ژوئن 2017

(توضیح: این مقاله کوتاه شده است.)

سوال این است که اگر آمریکا قصد این را داشته باشد که ایران را بمباران کند — همانطور که این ایده توسط بسیاری از جمهوریخواهان برجسته مانند سناتور آریزونا جان مک کین مطرح و دنبال شده — به چه دلایلی این اتفاق خواهد افتاد و روند اتفاقات به چه شکل خواهد بود؟

این سوال را با استفن زونز، استاد دانشگاه مدرس روابط بین‌الملل و امید لامرانی که یک آنالیست مسائل نظامی برجسته است مطرح کردم.

گام اول: تنشهای سوریه از کنترل خارج میشوند

اگر چه ایران با مقابله با نیروهای عربستان در یمن در حال تحریک ایالات متخده است، به احتمال زیاد سوریه محل هرگونه تقابل احتمالی بین ایران و آمریکاست. به گفته لامرانی، رویای ایران برقراری یک مسیر جاده‌ای تجاری با ثبات از ایران به بغداد، سوریه و لبنان است. در نظر ایران آمریکا در حال برهم زدن زحمات تهران در این راستاست.

همزمان با این تنشها ترامپ میتواند با تحریم کردن ایران توافق هسته‌ای ایران را به خطر اندازد. این تحلیلگر میگوید: این توافق بسیار متزلزل است. اگر توافق سقوط کند و ایرانیها برنامه تست موشکهای بالستیک خود را ادامه دهند، نتیجه این آزمایش میتواند جرقه جنگ را بزند.

(باید این را اضافه کنم که هیچکدام از افرادی که با آنها صحبت کردم اعتقاد نداشتند که احتمال درگیری جنگ بالاست.)

گام دوم: یک حمله تروریستی

سناریوی اصلی که زونز فکر میکند ممکن است موجب شروع جنگ شود یک حمله تروریستی است مثلا به هدفی مانند یکی از سفارت‌های ایالات متحده در اروپا، بگونه که آمریکا فکر کند این حمله احتمالی با حمایت ایران انجام شده است.

لامرانی میگوید: “ایران در اقصی نقاط دنیا نیرو دارد.” او به ارتباط ایران با گروه حزب‌الله لبنان اشاره میکند. او اظافه میکند که حتی اگر ایران اولین ضربه را از آمریکا بخورد میتواند گروههای مرتبط با حزب‌الله را فعال کند.

اما به گفته زونز این حمله لزوما نباید توسط ایران انجام شده باشد. هر حمله‌ای توسط یک گروه همچون گروههای سلفی مانند داعش و القاعده میتواند شروع کننده یک جنگ باشد. او میگوید: “ترامپ آنقدر از رفتار خصومت‌جویانه ایران به ستوه آمده که میتواند یک حمله تروریستی را به ایران نسبت دهد و از آن به عنوان بهانه ای برای حمله به ایران استفاده کند.” این سناریو آنقدر هم نادر نیست. گمانه زنی‌هایی وجود دارد که حمله‌ای که پس از یازده سپتامبر در سال 1996 در عربستان سعودی انجام شده و به گردن ایران انداخته شد در واقع کار القاعده بود.

گام سوم: آمریکا شروع میکند به بمباران تاسیسات هسته ایران

سناتور جمهوریخواه تام کاتن برنامه ای برای مقابله با ایران در سال 2015 ارائه کرد.

زونز میگوید: “ایده اش این بود که ما ایران را بمباران میکنیم و بمباران میکنیم و بمباران میکنیم تا همه داراییهای استراتژیکش را نابود کنیم.”

این سناتور در یک برنامه رادیویی گفته بود که به جای فرستادن نیرو “میتوانیم کاری بکنیم شبیه آن چیزی که رییس جمهور کلینتون در سال 1998 در عملیات روباه بیابانی انجام داد.” این عملیات شامل رشته حملاتی به اهداف نظامی در عراق بود.

لامرانی میگوید: در این فاز از نبرد فرضی ما با ایران، نهادهای اطلاعاتی آمریکا باید اطالاعات کافی در دست داشته باشند تا مطمئن شوند این حملات “با یک برنامه بسیار بسیار جامع انجام میشود” که تکیه‌اش علاوه بر موشکهای کروز شلیک شده از دریا بر قدرت نیروی هوایی استوار است. او می افزاید: “از پرنده های B-2 و بمبهای سنگرشکنش میشود استفاده کرد.” اشاره او به سلاح MOAB (مادر تمام بمبها) است که بزرگترین بمب غیر هسته‌ای ساخته دست بشر به شمار میرود.

گام چهارم: ایران نیروی دریایی‌اش را به کار میگیرد

ایران مهارت خاصی در استفاده از نیروی دریایی‌اش برای تحریک کشتی‌های آمریکایی دارد. در سال 2016، قایق‌های پر سرعت این کشور با جولان دادن در خلیج فارس یک کشتی آمریکایی را وادار به تغییر مسیر کردند.

دو روز بعد از این اتفاق، ترامپ در یکی از کمپینهای تبلیغاتیش گفت هر قایقی را که این رفتار را با نیروی دریایی تحت کنترل او داشته باشد منفجر خواهد کرد. اما در ماه مارچ (بعد از روی‌کار آمدن ترامپ) ایرانیها باز این کار را تکرار کردند و نیروی دریایی ترامپ هم آنها را منفجر نکرد.

اما یکی از تخصصهای نیروی دریایی آمریکا منفجر کردن چیزهاست و این کار را به دراماتیک ترین شکل ممکنن انجام میدهد و ترامپ هم این را میداند. لامرانی میگوید: “نیروهای ایران وقتی در بنادر خود جمع میشوند بیشترین آسیب پذیری را دارند. آگر آنها میخواهند که شانسی در مقابل آمریکا داشته باشند باید بسیار بسیار سریع عمل کنند.”

او میگوید: قبل از اینکه آمریکا بتواند درباره جزئیات استراتژیش تصمیم‌گیری کند، ایرانیها باید “نیروهایشان را پخش کنند تا مین‌گذارهایشان به سرعت به آب رفته و مین‌ها را کار بگذارند و نیروهایشان قبل از اینکه آمریکا از تمام قوایش استفاده کند تا ایران را نابود کند به آنها حمله کنند.”

گام پنجم: تجارت نفت تاحد زیادی متوقف میشود

اگر ایران نمیتواند یک کشتی کروزر آمریکا را از کار بیندازد پس چکار میتواند بکند؟

میتواند تجارت بین‌الملل را با مشکل مواجه کند. اگر به خلیج فارس به عنوان راهرویی که شما را به بنادر حیاتی متعلق به بحرین، کویت، عراق، قطر و امارات متحده عربی میبرد نگاه کنید، دروازه این راهرو تنگه 21 مایلی هرمز است یعنی جاییکه قسمتی از شبه جزیره عربستان شروع شده و تقریبا به ایران متصل میشود. حالا تصور کنید که ایران دروازه را ببندد.

لامرانی میگوید: “این یک شوک عظیم به اقتصاد جهانی است.” از نظر او احتمال اینکه ایران اقدامی در این شدت و ابعاد انجام دهد بسیار کم است زیرا این کار نه تنها تجارت نفت بلکه ورود عذا به کشورهایی مانند قطر و بحرین را قطع خواهد کرد که میتواند موجب خشم جهان عرب شود.

لامرانی میگوید اگر شما ناخدای یک کشتی کانتینری باشید، هرگونه جنگی کافی است تا از این آبها دور نگاهتان دارد تا زمانی که بدانید امنیت برقرار شده است. پس خواهی نخواهی تا زمانیکه آمریکا با کشتی های جنگیش نیاید و تنگه را پاکسازی نکند “تهدید و قرارگیری موشک‌های ضد کشتی ایران میتواند از منظر فنی به‌گونه‌ای بلوکه کردن تنگه به حساب بیاید.”

گام ششم: مابقی خاورمیانه به کارزار کشیده میشود

آمریکا در منطقه پایگاه‌های نظامی بسیاری دارد. ایران نمیتواند برای جلوگیری حملات احتمالی از این پایگاه‌ها کاری انجام دهد اما دست کم میتواند در پاسخ، با موشکهای میانبرد غیر هسته ای اش به آنها آسیب بزند. ایران میتواند یکی از موشکهایش را استفاد کند که با برد 2000 کیلومتر سال گذشته حسابی اسرائیل را زهره ترک کرد. این طول برد یعنی پایگاه‌های عمده در قطر، بحرین و عراق آسیب پذیر هستند.

البته حمله به آمریکا از طریق حمله به این کشورها عواقبی خواهد داشت. لامرانی میگوید: “اگر ایران شروع به موشک‌پرانی کند مسلما این موضوع پای آن کشورها را به این جنگ باز خواهد کرد.”

به عقیده زونز، اسرائیل احتمالا دلش نمیخواهد وارد این دعوای درهم و برهم شود اما راهی جز این نخواهد داشت. حزب‌الله از این فرصت استفاده خواهد کرد تا از سنگرهایش درست در مقابل مرز اسرائیل در لبنان حمله را آغاز کند. او میگوید: چه اسرائیل دخالتی بکند یا نه، “حزب‌الله حجم بسیار زیادی از موشک را بر سر این کشور خواهد ریخت.” برخی تحلیلگران حتی فکر میکنند دفعه بعد که جنگی آغاز شود حزب‌الله ممکن است با نیروهای زمینی اقدام به ورود به خاک اسرائیل کند.

گام هفتم: تجاوز دیگری از آمریکا و مرگ شمار زیادی غیرنظامی

تام کاتن میتواند هرمقدار که دوست دارد اصرار داشته باشد که این جنگ به تجاوز زمینی ارتقا پیدا نخواهد کرد، اما کارشناسانی که من با آنها صحبت کردم فکر میکنند حد اقل چند پوتین آمریکایی خاک ایران را لمس خواهد کرد. لامرانی میگوید: برنامه هسته‌ای ایران آنقدر “وسیع و تکه تکه است” که “خیلی سخت بتوان حمله‌ای را تصور کرد که به یک درگیری تمام عیار بین ایران و آمریکا (با هدف از بین بردن تاسیسات اتمی) منجر نشود.”

برای زونز حتی “چند عملیات کماندویی و برای منفجر کردن تاسیسات” یا حتی هدف قراردادن دانشمندان هسته ایران قابل تصور است. او میگوید: “ارتش آمریکا تلاش خواهد کرد که هر تعداد دانشمند هسته‌ای که در توانش است را به قتل برساند. تعداد قربانیان غیرنظامی بسیار زیاد خواهد بود زیرا تعداد زیادی از این عملیات‌ها در مناطق شهری انجام خواهند شد.”

فاکتوری که باید در ذهن داشت این است که برای ترامپ قوانین جنگی که حامی غیر نظامیان در عراق و سوریه است در درجه اول اهمیت قرار ندارند. به گفته گروههای حقوق بشری این امر باعث افزایش بسیار زیاد مرگ غیر نظامیان شده است.