Onderwijs — Stop met innoveren, begin met verbeteren!

Egid van Houtem
Aug 17, 2017 · 4 min read

Dit artikel verscheen eerder in het magazine: Limburg Waar het bloeit, waar het kraakt.”

Huh? Dit stukje zou toch over onderwijsinnovatie gaan? Ja, maar voor ons is een innovatie pas een innovatie als het een waardevolle toepassing is van een ontwerp. Wij vragen ons bij Grasswoods telkens af: wat werkt? En specifieker nog, wat werkt voor de leerlingen. Vervolgens natuurlijk ook voor de docent en het ondersteunend personeel. Dat zou volgens ons de enige doorslaggevende factor bij elke verandering moeten zijn. Dat kan ook betekenen dat de huidige situatie goed is, of zelfs dat de vorige situatie beter was. De beoordeling komt pas na het testen van de hypothese. Innoveren is voor ons daarmee vooral geen werkwoord, maar innovatie is de uitkomst door constant te werken aan verbeteringen.

Mythe

In tegenstelling tot de wijdverspreide mythe van innovatie als een soort magische creatieve uitbarsting, gaat het meer over beginnen met doen, proberen, leren en opnieuw doen. Overal in het onderwijs zien wij verbeteringen en innovaties. Helaas blijven de verbeteringen te vaak alleen in de veilige ruimte van de eigen lessen, klaslokaal, sectie of ‘innovatieclub’ steken. Waar het in onze ervaring aan ontbreekt, is opschalen naar de grotere groep. Daarvoor heb je al die kleine innovaties wel nodig. En moet je iedereen het zelfvertrouwen geven dat de waarde en verbeteringen die zij aandragen, waardevol kunnen zijn. Je moet allereerst zorgen voor Psychologische Veiligheid, een begrip geïntroduceerd door Harvard hoogleraar Amy Edmondson. Mensen in organisaties moeten zich veilig voelen om zich uit te spreken, ook als dat tegen de consensus in gaat. Dat ontdekte ook Google in het Aristoteles onderzoek naar effectieve en innovatieve teams, dat teams met deze eigenschap beter werkten en dat IQ, type en teamrol van ondergeschikt belang zijn.

Helden?

Niet alleen moet innoveren als werkwoord overboord, ook de mythe van de geniale innovator. Pablo Picasso, Steve Jobs (Apple) of bijvoorbeeld de makers van Angrybirds hebben heel veel kleine stapjes moeten zetten. Duizenden schetsen, prototypes en games gingen aan hun succes vooraf. Ze hadden een visie, maar om er te komen hebben ze heel veel werk moeten verzetten. Er kwam geen magie aan te pas. Ze lanceerden kogels, geen bommen. Wat werkte en wat werkte niet. Als het werkte, dan pas gingen ze er volledig voor!

Hoe nu verder?

Eigenlijk zijn er best veel voorwaarden aanwezig om succesvol te verbeteren en tot mooie onderwijsinnovaties te komen. Er zijn volop ervaren docenten, veel jonge docenten met nieuwe ideeën en er is best wat geld in onderwijs gestopt de afgelopen jaren (al ligt dat nog te vaak bij schoolbesturen zo bleek uit onderzoek van de Correspondent. Maar bovenal is er enorm veel betrokkenheid bij leerlingen. Toch denken we dat er een aantal aandachtspunten zijn om het succes te kunnen vergroten.

  1. Walk the Talk — Werken aan verbeteringen kost tijd, en tijd kost geld. Scholen en schoolbesturen die hun onderwijs willen verbeteren zouden daar middelen voor vrij moeten maken. Wellicht betekent dat ook dat je andere zaken niet of minder moet gaan doen. Zorg dat je de visie op orde hebt om hierin keuzes te kunnen maken.
  2. Stop met tegenstellingen — De dichotomie tussen oud en nieuw onderwijs benadrukken roept logischerwijs tegenstellingen op en is onproductief. De wereld is in toenemende mate complex en het onderwijs ook. Het gaat er niet om of iets nieuw of oud is, maar of het beter is voor de leerling. Profiteer van ervaring, maar wees kritisch op stilstand. In elke medewerker is waarde te vinden, als je begint bij de motivatie voor zijn/haar werk.
  3. De leerling — We verwachten dat leerlingen communicatief vaardig zijn, dat ze betrokken zijn bij het onderwijs. Geef ze dan ook een plek in het verbeteren van het onderwijs. Praat niet over leerlingen, maar met ze. Dat betekent dus niet: U vraagt wij draaien! Zoals Henry Ford zei; “Als ik aan de mensen had gevraagd wat ze wilden, hadden ze ’snellere paarden’ gezegd”.
  4. Een lerende organisatie — Het moet veilig zijn om te kunnen spreken over wat goed en niet goed gaat. Er moet structuur en helderheid geboden worden om teleurstelling te voorkomen. Er moet ruimte zijn om het tegendeel te bewijzen. Het is een misvatting dat creativiteit en innovatie niet binnen kaders kunnen bestaan. Keep your eyes on the prize: je doet het voor de leerling!
  5. Begin! Ga het doen. — Wat kun jij verbeteren? Weet je niet waar te beginnen? Vraag je collega eens: Hoe kan ik je helpen of wat kan ik van je leren?

Succes!

Grasswoods

Stories from Grasswoods - Business Innovation, Strategy and Storytelling

Egid van Houtem

Written by

Programmaleider Cubiss Limburg | Innovator, Moderator & Facilitator | Techdandy blog | Weetgierig Newsletter

Grasswoods

Stories from Grasswoods - Business Innovation, Strategy and Storytelling

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade