Pam y dylai bod dysgu yn rhan o wneud

Dyfrig Williams
Oct 16 · 4 min read
Clawr llyfr ‘What goes around: A London cycle courier’s story’ gan Emily Chappell

Rydw i newydd ddarllen am brofiadau Emily Chappell fel cludwr yn Llundain. Mae seiclo yn gamp ar gyfer dynion gwyn fel arfer, felly mae’n wych cael disgrifiad o fywyd ar y beic gan fenyw hoyw. Mae fe mor bwysig i glywed safbwyntiau gwahanol, yn enwedig gan fod menywod yn debyg o dderbyn dwywaith cymaint o aflonyddwch a gyrru gwael na dynion. Roedd gen i ddiddordeb mawr yn y ffordd y mae rheolau a diwylliant y proffesiwn yn dod at ei gilydd.

“Mae yna cymaint o reolau ar gyfer cludwyr ag mewn unrhyw ddiwydiant arall. Ond does neb yn dweud wrthych chi beth ydyn nhw, felly eich her gyntaf yw eu darganfod nhw, a dim ond ar ôl hynny y gallech eu dilyn… Fe allech ddysgu trwy wrando, trwy wylio, trwy dreialu a chamgymeriadau, trwy f**king llanast o bethau a stŵr. Mae’r embaras yn ataliad cryf sy’n stopio chi rhag gwneud yr un camgymeriad eto.”

Cysylltu dysgu â newid

Fe wnes i drafod newid normadol a dysgu yn fy mlogbost ar Drefnu Cymunedol.

Mae yna dri model gwahanol ar gyfer newid yn ôl y theori. Mae unrhyw fethiant i gydymffurfio yn cael ei chosbi gyda dull gorfodol. Rydym yn defnyddio damcaniaethau i egluro (fel gydag addysg neu hyfforddiant) pan rydym yn defnyddio dulliau rhesymol ar gyfer newid. Pan rydym yn defnyddio dull normadol, mae’r meddylfryd yn cael ei newid trwy weithredu. Mae’r blogbost yma ar feddwl systemau a sgrym gan Sami Lilja yn defnyddio enghraifft dda (ond poenus):

“Dychmygwch blentyn 3 oed yn dysgu bod tân fod yn beryglus. Trwy ddysgu gorfodol byddwn yn dweud y byddai cyffwrdd â’r tân yn arwain at gosb. Trwy dysgu rhesymegol y byddech yn dweud wrtho fod tân yn boeth. Dysgu arferol yw ble mae’r plentyn yn rhoi ei fys yn y tân, ac felly’n newid ei ragdybiaeth diogelwch tân yn syth, gydag ychydig o grio a lot o ddysgu.”

Mae dysgu arferol yn ein harwain ni ato dealltwriaeth well o’r system. Mae cwrs hyfforddi arferol yn rhoi lot i rywun feddwl amdano, ond mae’n gadael yr her o weithredu i’r cyfranogwyr. Mae newid arferol yn caniatáu i bobl i gymryd perchnogaeth o’r broses newid, yn ogystal â’r dysgu a’r ddealltwriaeth o fewn y system. Mae Fred Collopy yn amlinellu hyn yn ei feirniadaeth o Feddwl Systemau:

“Yn hytrach na derbyn syniad newydd oherwydd mae’n rhaid i ni, rydyn ni’n hoffi rhoi cynnig arno. Mae sgil newydd yn fwyaf tebygol o fod o ddiddordeb i ni os yw’n cyfrannu at amcanion dysgu tymor byr a thymor hir. Os mae’n hawdd rhoi cynnig ar theori, y mae’n fwy tebygol y gallwn neidio i mewn.”

Mae blogbost Seth Godin ar fwlch dysgu / gwneud yn feirniadaeth wych o ddysgu cyfredol ac mae’n cynnig ffordd arall o ddysgu.

“Y dewis amgen? Dysgu. Dysgu sy’n rhan o weithredu. Y weithred o siarad, adolygu a chael eich adolygu. Y dysgu o brosiectau perthnasol ac ymgysylltu â chymheiriaid. Dysgu a gwneud gyda’i gilydd, ar yr un pryd, gyda’r naill yn cynhyrchu’r llall.”

Sut mae hyn yn edrych yn ymarferol?

Y prif beth i mi yw bod dysgu a deall yn dod yn rhan o wneud, yn lle ddigwyddiad achlysurol.

Gall rhai digwyddiadau rhoi hwb i ddysgu yn y gwaith. Rwy’n caru ein Prosiectau Newid, ble mae grŵp o gyfranogwyr yn gweithio gydag arbenigwyr ymchwil ac yn archwilio mater dros 8–12 mis.

Mae Ymchwil Weithredol yn hyrwyddo newid trwy broses gydamserol o weithredu ac ymchwil. Yn Setiau Dysgu Gweithredol, mae cyfoedion yn dod ato’i gilydd i rannu profiadau a chefnogi ei gilydd wrth iddynt drafod a myfyrio dros sut y maen nhw wedi rhoi eu dysgu ar waith.

Rydw i hefyd yn hoffi digwyddiadau Frontline Futures a wnaeth Melys Phinnemore a Jo Carter o’r Satori Lab rhoi at ei gilydd ar gyfer y Sefydliad Tai Siartredig. Trwy gynnwys y sefydliad yn y modd y mae’r dysgu yn cael ei roi ar waith, y maen nhw’n gallu annog newid go iawn yn y ddarpariaeth o wasanaethau.

Cymhlethdod

Mae dysgu yn fwy tebyg o gael ei roi ar waith trwy ddulliau normadol. Mae yna fanteision eraill hefyd, yn enwedig mewn amgylchedd cymhleth ble nad oes yna un ffordd o wneud pethau. Mae dulliau normadol yn meithrin dealltwriaeth o’r amgylchedd ble mae’r gwaith yn cymryd lle.

Rydyn ni’n dysgu cymaint o brofiad. Trwy gefnogi pobl y gallwn greu amgylchedd ble mae gennym fwy na chanllaw penodol. Gallwn hefyd galluogi pobl i fynd i’r afael ag agweddau dealledig. Mae’n caniatáu i ni edrych ar sut mae’r newid yn cael ei weithredu a’r rhwystrau sefydliadol i‘r newid yma. Mae’n rhoi cyfle i ddatblygu grwpiau o gymheiriaid cefnogol ac i ofyn cwestiynau dyfnach ynghylch newid o fewn timau a sefydliadau.

Rhoddodd Rebecca Godar y rhaglen ar gyfer ein Fforwm Arweinwyr at ei gilydd, a siaradodd hi ar ddefnyddio data gydag Oli Preston. Gwnaeth Rebecca bwynt gwych ynghylch y rôl o dosturi mewn newid. Mae tosturi a charedigrwydd yn allweddol er mwyn i ddod â phobl gyda ni ar y siwrne ac i ddatblygu’r sefydliadau a’r gwasanaethau sydd angen.

Os gallwn fodelu caredigrwydd a chefnogaeth yn ein dysgu, gallwn ei ymgorffori yn ein gwaith. Ac os gallwn ei ymgorffori yn ein gwaith, yna byddwn yn darparu gwasanaethau gofalgar a thosturiol sy’n gwneud gwahaniaeth go iawn i fywydau pobl.

Dyfrig Williams

Written by

Cymraeg! Music fan. Cyclist. Scarlet. Work for @researchip @ripfa . Views mine / Barn fi.

Gwneud pethau gwell

Dysgu sut all gwasanaethau cyhoeddus gwneud pethau gwell

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade