Rhoi gwerthoedd ar waith

Dyfrig Williams
Jan 9 · 3 min read

Treuliais ychydig o amser gyda fy Mam dros ‘dolig. Siaradom ychydig am fy ngwaith i. Mae wastad gen hi ddiddordeb yn y pethau rwy’n dysgu.

Roedd fy rhieni i’n nyrsys iechyd meddwl. Mae fy Nhad i’n glyfar iawn ac rwy’n caru siarad ag ef. Mae’n arwr. Fe wnaeth y ddau ohonynt symud rownd y Deyrnas Unedig wrth i fy nhad gael swyddi gyda mwy a mwy o gyfrifoldeb.

Sgyrsio dros y ‘dolig

Rhannodd fy Mam i rai o’i phrofiadau hi fel nyrs wrth i ni dal fyny. Roedd Mam yn gweithio mewn cyfnod ble roedd lot o stigma ynglŷn ag iechyd meddwl. Doedd agweddau cyffredinol ddim yn wych adeg hynny; ac mae yna dal le i wella.

Roedd fy rhieni i’n byw yn Swydd Stafford am ychydig. Gweithiodd Mam gyda chwaer ward heriol. Doedd gan y person yma ddim empathi tuag at gleifion, yn enwedig un claf wnaeth Mam clywed yn crio bob bore. Newydd ddechrau yn y swydd oedd Mam, a doedd hi ddim eisiau cael ei gweld fel rhywun oedd yn gwneud trafferth, ond doedd hi ddim eisiau pethau i barhau yn yr un modd chwaith. Felly dechreuodd hi fynd i’r gwaith yn gynnar pob dydd er mwyn sicrhau bod y claf yma’n barod cyn i’r chwaer ward gyrraedd. Mam cafodd y stŵr yn lle.

Roedd rhaid i Mam rhedeg y ward dros dro pan aeth y chwaer ward yn sâl, ac roedd hi’n gweithio gydag aelod staff newydd a oedd arfer gweithio mewn siop trin gwallt. Roedd gwasanaeth yr ysbyty fel arfer yn torri eu gwallt, ac fe wnaethant sicrhau bod y dasg yn un hawdd trwy roi’r un toriad gwallt i bawb trwy ddefnyddio bowlen. Gwelodd Mam gyfle a gofynnodd i’r aelod staff newydd i dorri gwallt y cleifion. Fe wnaeth hi sicrhau bod pawb yn edrych yn dda a’u bod nhw gyd gyda steil unigryw. Pan ddaeth chwaer y ward yn ôl i’r gwaith fe wnaeth hi fygwth achosi trafferth i Mam, ond cafodd hi ei hachub pan wnaeth teuluoedd y cleifion cysylltu gyda’r ysbyty i ddweud eu bod nhw’n gwerthfawrogi ei hymdrechion.

Yn y diwedd fe wnaeth Mam gofyn i adael y tîm oherwydd “personoliaethau cryf.” Cafodd hi ei drosglwyddo i dîm ar ward arall. Roedd rhaid i nyrs o’r tîm newydd gymryd ei le. Yn ffodus, roedd y nyrs hon wedi bod yn yr ysbyty yn ddigon hir i deimlo ei bod hi’n gallu cwyno, a newidiodd pethau.

O ble mae fy ngwerthoedd i’n dod?

Roedd y dyletswyddau o fewn ein tŷ ni yn cael eu rhannu ar sail rolau rhyw draddodiadol. Byddai fy Nhad i’n gweithio oriau anhygoel o hir er mwyn ennill arian ar gyfer y teulu. Dwi byth wedi cwrdd ag unrhyw un sy’n gweithio mor galed. Pan roeddwn i’n ifanc ac yn fwy naïf roeddwn i’n meddwl fy mod i’n cael fy ngwerthoedd o fy nhad, gan mai fe oedd y cynrychiolydd undeb, er enghraifft.

Sylweddolais nad oedd bopeth mor glir wrth i mi dyfu fyny. Wrth gwrs, fe wnaeth moeseg waith a chredoau cryf fy Nhad dylanwadu arna i. Ond roeddwn i hefyd yn gallu gweld dylanwad fy Mam. Byddai hi’n gwneud datganiadau llidiol bob nawr ac yn y man. Byddai’r rhain yn hollol wahanol i’w credoau go iawn! Roedd hi’n gwneud hyn er mwyn annog fi i gredu mewn pobl ac i helpu fi i adeiladu dadleuon. Yr un rwy’n cofio orau yw “Y dylai pobl sy’n dwyn cael eu dwylo’u torri i ffwrdd.” Roedd y persona Daily Mail yma’n proto-UKIP!

Mae fy Mam i’n tanbrisio ei sgiliau. Byddai hi’n dweud ei bod hi ddim yn glyfar neu’n academaidd, ond byddwn i’n dadlau ei bod hi’n hynod o glyfar a chraff pan mae hi’n darllen a chysylltu gyda phobl. Y sgiliau a’r ymddygiadau pwysicaf yw’r rhai y mae hi’n arddangos, sef cariad a charedigrwydd. Mae hi’n deall gwerth pobl. Mae hi’n fendigedig.

Rydw i wedi ysgrifennu am gariad o’r blaen, ac rwy’n aml yn myfyrio dros y pethau wnes i sgwennu. Ysgrifennais yn ddiweddar am sut y gallaf arddangos caredigrwydd a fy nghred i mewn pobl. Rydw i eisiau bod jyst fel Mam — yr un mor gariadus a garedig.

Rwy’n dweud wrthi ei bod hi’n berson anhygoel ond dyw hi ddim yn credu fi. Gobeithio y bydd sgwennu hwn yn helpu ychydig.

Gwneud pethau gwell

Dysgu sut all gwasanaethau cyhoeddus gwneud pethau gwell

Dyfrig Williams

Written by

Cymraeg! Music fan. Cyclist. Scarlet. Work for @researchip @ripfa . Views mine / Barn fi.

Gwneud pethau gwell

Dysgu sut all gwasanaethau cyhoeddus gwneud pethau gwell

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade