Sut ydyn ni’n osgoi creu swyddi cachlyd?

Rydw i wedi gweithio gyda’m cydweithwyr i amlinellu dyletswyddau ar gyfer aelod newydd o’r tîm digwyddiadau. Yn ffodus, mae hyn wedi digwydd ar y cyd â lansiad llyfr newydd David Graeber, sef ‘Bullshit Jobs’. Mae’n bwnc heriol sydd wedi rhoi lot i mi feddwl amdano wrth i ni drafod sut y byddai rôl dda yn edrych.

Gwrandewais ar araith David Graeber ar gyfer yr RSA fel bodlediad, ond gallwch hefyd ei wylio ar YouTube.

Pam mae angen rôl newydd arnom?

Mae’r nifer o ddigwyddiadau rydyn ni wedi cynnal wedi codi o 331 i 539 dros y flwyddyn ddiwethaf. Dydyn ni ddim yn gallu parhau i weithio ar y lefelau yma heb roi lot o straen ar ein gilydd. Mae’r tîm wedi gwneud ymdrech anhygoel, ac rwy’n hynod o lwcus i weithio gyda phobl mor arbennig.

Felly rydym wedi dechrau’r broses o ehangu’r tîm. Bydd y person yma yn ein cynorthwyo ni i gynnal ein digwyddiadau, ac rydym wedi fframio’r swydd fel nad ydyn nhw jyst yn gwneud y gwaith dyw gweddill y tîm ddim eisiau gwneud. Bydd natur y swydd yn amrywio ac yn cynnig cyfle i rywun i ddatblygu eu sgiliau ac i weithio â phobl amrywiol. Yn ogystal â hyn i gyd, bydd y person yma yn rhan o dîm o arwyr!

Rydyn ni hefyd yn defnyddio hwn fel cyfle i ddod â digwyddiadau Research in Practice a Research in Practice for Adults yn agosach at ei gilydd. Drwy weithio i ofynion cwsmeriaid yn hytrach na’n swyddogaethau, rydym yn gobeithio deall yn well y materion go iawn sydd angen delio gyda, ac i adeiladu ar gyfleoedd i wella.

Beth wnes i ddysgu o’r bodlediad?

Wnes i ddysgu rhywbeth amlwg iawn, ond rhywbeth dydw i heb ddeall o’r blaen, sef bod nifer y swyddi sydd ar gael yn allbwn, nid canlyniad. Dyw hyn ddim yn cael ei herio’n draddodiadol o’r asgell chwith neu o’r asgell dde (mae ansawdd swyddi yn fwy neu lai yn droednodyn yn yr erthygl yma yn y Guardian ar ystadegau cyflogaeth y llywodraeth).

Mae hyn yn rhywbeth sy’n cael ei weld yn aml mewn gwasanaethau cyhoeddus, ble mae allbynnau’n cael eu gweld fel canlyniadau. Ond beth yw gwir ddiben y swyddi yma? Mae’n ddiddorol gweld nad oes lot o gwestiynau yn y cyfryngau am natur y gwaith yma.

Mae fe hefyd yn ddiddorol i weld sut mae undebau’n addasu i’r amgylchedd symudol hwn. Rydw i wedi bod yn aelod o undeb ers i mi ddechrau fy swydd amser llawn gyntaf achos bod nhw’n bwysig er mwyn sicrhau bod gan bobl fywydau gwaith da (a da iawn i Prospect yn benodol, sef fy undeb i yn Swyddfa Archwilio Cymru). Mae yna lot y gallwn ni ddysgu o nhw — mae’r blogbost yma gan Chris Bolton (a.k.a. whatsthepont) ar sut y gallwn ddysgu o ddemocratiaeth uniongyrchol undebau yn arbennig. Mae fe hefyd yn werth cael cipolwg ar beth mae Indycube yn ei wneud. Maen nhw’n gwmni cydweithredol sydd wedi sefydlu undeb ar gyfer yr hunangyflogedig, ac ochr yn ochr gyda hyn mae pobl wych fel Russell Todd (sy’n gweithio yn Ne Ddwyrain Cymru a De Orllewin Lloegr) yn gweithio i’r mudiad ehangach mewn rolau datblygu cymunedol i edrych ar beth mae gwaith da yn ei olygu yn y byd go iawn.

Meddwl am swyddi ym modd systematig

Yn amlach na pheidio, mae swyddi’n ddiwerth achos y system y maen nhw’n gweithredu ynddynt, ac anaml iawn y maen nhw wedi cael eu cynllunio fel hyn. Mae’n ddefnyddiol i feddwl am sut y gallwn greu amgylcheddau sy’n annog gwaith pwrpasol.

Mae Graeber yn siarad am gwaith fel crefydd a sut mae’n siapio’r ffordd ni’n gweld ein hunain. Pan fydd pobl yn gofyn beth ni’n gwneud, ni’n meddwl yn nhermau gwaith. Wrth i mi feddwl am sut mae systemau yn effeithio ar waith a sut mae bywyd da yn edrych, fe ddes i ar draws W. Edwards Deming. Achos mae Deming yn athrylith. Mae ganddo’r dyfyniadau gorau i gyd.

“People are entitled to joy in work”
“A bad system will beat a good person every time”
“Your system is perfectly designed to give you the results you’re getting”

Mae 14 pwynt Deming yn hynod o ddefnyddiol. Fe ddisgrifiodd e’r pwyntiau yma fel “the application of the System of Profound Knowledge for transformation from the present style of management to one of optimisation.” Mae’n anodd ffocysu ar un pwynt yn unig achos maen nhw gyd yn cyfrannu at arfer gwell, ond mae pwynt 11 yn berthnasol yma:

“Remove barriers that rob the worker of his / her right to pride of workmanship”

Os rwy’n meddwl am ddyfyniad Deming ynghylch llawenydd yng ngwaith, rwy’n credu ein bod ni’n anwybyddu’r ffaith bod ein swyddi ni yn fwy na jyst ffyrdd o ennill arian — dyma sut ni’n treulio’r mwyafrif o’n bywydau. Mae’n rhyfedd felly nad ydyn ni’n ffocysu’n fwy ar sut allwn ni ddylunio swyddi sy’n rhoi boddhad i bobl.

Fel gwasanaethau cyhoeddus, mae gennym gyfrifoldeb i wella ansawdd bywyd pobl. Os gallwn ddeall beth mae hyn yn edrych fel ar gyfer ein staff, yna fe fyddwn mewn sefyllfa well i ddeall beth mae bywyd da yn edrych fel ar gyfer y bobl yn ein cymunedau.