Celal Bayar’ı ipten alan Vatikan mı?

Bir yandan ‘Dijital 007’ Edward Snowden’in dünyayı sallayan maceraları, diğer yandan son haftalarda yaşananlar için ortaya atılan; ‘Bunların arkasında dış güçler var’ iddiaları üzerine, biraz eskilere gidip, Papa 23. John ve Celal Bayar’ın adlarının karıştığı bir casusluk olayını sizlerle paylaşmak istedim.

Bugün Pangaltı’da, günde yüzlerce kişinin gelip geçtiği Kardinal Sokağın Türkiye’ye gelen en ilginç casuslardan birine yataklık yaptığı pek bilinmez… Gelin, o günlerde adı Ölçek Sokak olan bu mütevazı toprak parçasında başlayan ve Papalığa, oradan da Celal Bayar’a kadar uzanan çok ilginç bir casusluk öyküsüne beraber göz atalım…

İçine kapanık, kendi halinde bir insan olan Kardinal Roncalli’nin Türkiye’ye gelip Pangaltıyı mesken edinmesi 1939 yılına rastlıyor. O günlerde Vatikan Elçiliği filan yok ülkede… Yumuşak başlı iyi huylu bir adam olan Kardinal, kısa sürede çevresinin sevgisini ve güvenini kazanıyor. Roncalli, ilişkilerini giderek genişletiyor ve önemli çevrelere girip çıkmaya, üst düzey yöneticilerle dostluk kurmaya başlıyor. Ancak kimsenin aklına onun ikinci bir kimliği olabileceği gelmiyor. Böylece Kardinal Roncalli elde ettiği gizli bilgileri direkt olarak Vatikan’a rahat rahat ulaştırıyor… Onun Cumhuriyet tarihinin ilk önemli casuslarından biri olduğu ise yıllar sonra ortaya çıkıyor…

Roncalli, o günlerde çıtayı öyle yükseltmiş ki, Celal Bayar’ın da yakın dostarından biri olmuş. Hatta Bayar zamanında dostuna bir kıyak yapıyor ve Pangaltı’da bugün hala bulunduğu yerdeki Vatikan Büyükelçiliği açılıyor. Ölçek Sokağın adı da Kardinal Sokak olarak değiştiriliyor.

Ama asıl bomba 1958 yılında patlıyor. Bizim ajan Kardinal 58'de beklenmedik bir şekilde Papalık mertebesine yükseltiliyor ve Papa 23. John adını alıyor. İki yıl sonra, yani 1960'da 27 Mayıs darbesi sonucu Celal Bayar idama mahkum edilince, yeni Papa eski dostunu unutmuyor ve Türkiye’ye 4 kardinalini yollayıp “Celal Bayar’ı asarsanız dünyayı başınıza yıkarım” diye sunturlu bir tehdit savuruyor. Yine aynı günlerde bir bakıyoruz ki; Türkiye’nin kaldırdığı ‘yaş haddi’ koskoca Papa’nın bildirisinden sonra tekrar kabul edilmiş ve Bayar idamdan kurtulmuş.Kısaca olan zamanın casusu Roncalli ile dostluk kurmadıkları için Menderes’e ve iki arkadaşına olmuş,.

“Koskoca casusluk tarihimiz bu kadarcık mı?” derseniz, nankörsünüz derim. Soğuk savaş yıllarında Türkiye’den en az 10 bin casus ve ajan gelmiş geçmiş. Parmağını sallasan ajana çarparmışsın neredeyse o günlerde. Bugün ağzınıza çaldığım bu bir parmak balı beğenirseniz devamını getiririz…

7.13.13