De reis van de Koerden

Elly-Anne Zoutewelle
Nov 6 · 11 min read
Image for post
Image for post
Koerdisch meisje in Nederland. Bron: NRC

Er zijn veel verschillende etniciteiten in Nederland, te veel om op te noemen. Daarom zou je ook niet gelijk denken aan Koerdische Nederlanders. Toch vormen zij een klein deel van Nederland en zijn de Koerdische Nederlanders zeker niet over het hoofd te zien. Het is een intrigerende cultuur en de mensen zijn bereid om hun woordje te doen. In deze explainer gaan we kijken hoe de Koerdische Nederlanders zich hier voelen en hoe zij in Nederland geïntegreerd zijn. Aan het eind zullen we dit beantwoorden. Eerst laten we het profiel van de Koerden zien, daarna geven wij wat feiten en cijfers. Tot slot lezen we twee interviews van Nederlandse Koerden, die naar Nederland zijn gevlucht.

Profiel Koerden

Hierboven staat een filmpje waarin staat uitgelegd wie de Koerden precies zijn en waar er dieper op de Koerden wordt ingegaan.

Ontstaan Koerdistan

Hoe de Koerden zijn ontstaan is niet helemaal duidelijk. Er zijn verschillende theorieën waar de Koerden van af stammen. De duidelijkste theorie, waar ook het meeste bewijs voor is, is dat de Koerden afstammen van de Meden wat een broedervolk is van de Perzen. Van oorsprong zijn Koerden nomaden, wat wil zeggen dat ze geen vast onderkomen hebben. Echter hebben zij zich duizenden jaren geleden gevestigd in het berggebied wat grenst aan Turkije, Irak en Iran. Op dat moment werd dat Koerdistan genoemd.

Image for post
Image for post
Koerdistan zoals het vroeger was. Bron: DutchKurds

Het grootste gedeelte van de Koerden is moslim (90%). De overige 10% heeft een andere religie zoals het christendom of jodendom. De Koerden hebben onderling verschillende dialecten. Dit is veroorzaakt doordat de Koerden in zoveel verschillende stammen leven. Aan het hoofd van zo’n stam zit een ‘agha’ die verantwoordelijk is voor een eerlijke verdeling van grond en water.

Een letterlijke vertaling van het woord Koerden is ‘Aziatisch volk’. Dit is dus ook goed te verklaren omdat zij zich van oorsprong hebben gevestigd als eigen volk in Azië. Het uiteindelijke doel van de Koerden is om een eigen land te zijn. Ze hebben al een autonome regio die ze ooit hebben gekregen van Saddam Hoessein. Echter werden zij vaak aangevallen door hem door onder meer een gifgasaanval. Sindsdien willen zij dus graag een eigen land om zelfs regels te kunnen maken en te voorkomen dat dit nog een keer zou gebeuren.

Image for post
Image for post
Saddam-Hoessein aan het einde van zijn leven. Bron: Wikipedia

Vlucht van de Koerden

Veel Koerden zijn ooit uit Irak gevlucht, uit angst voor het regime van Saddam-Hoessein. Zij besloten naar landen te gaan waar het veilig was en belandden uiteindelijk in Nederland en de landen eromheen. De meeste Koerden zitten in Duitsland.

Veel Turkse Koerden verlieten Oost-Turkije om als gastarbeider in Nederland te gaan werken. Ze wonen nog steeds in de industriegebieden van de jaren zestig en zeventig, zoals Rotterdam, Amsterdam en Utrecht. Er zijn nu ongeveer 45.000 Turkse Koerden in Nederland.

Op gegeven moment werden er geen Koerden meer als gastarbeiders in Nederland toegelaten en vroegen vele Koerden asiel aan. In 1984 verklaarde de Koerdische arbeiderspartij PKK de oorlog aan de Turkse staat. Het geweld dat hiermee gepaard ging, zorgde voor de vlucht van duizenden Koerden. De Nederlandse staat erkende de Koerden niet als vluchtelingen en hier gingen lange juridische procedures mee gepaard.

Image for post
Image for post
Koerden op de vlucht. Bron: RTL

Feiten en cijfers

Er wonen veel Koerden in Nederland, zo’n zeventigduizend. Maar zijn alle Koerden ook geïntegreerd in Nederland? Er zijn twee soorten Koerden in Nederland: de Turkse gastarbeiders die in de jaren zestig naar Nederland kwamen om te werken en de Koerden die in de jaren negentig naar Nederland vluchtten. Zij gingen gebukt onder het regime in de verschillende landen waar zij leven. Wij gaan het hebben over de Koerdische vluchtelingen die naar Nederland kwamen en hier nu hun plaats hebben.

Aan stichtingen en oprichtingen heeft de Koerdische gemeenschap geen gebrek. Om er maar een paar te noemen: er is een website, speciaal bedoeld om de integratie van Koerdische vrouwen te bevorderen. Ook is er nog een stichting vooral bedoeld voor integratie van de Koerden: de Koerdische Stichting Moerdijk. Deze stichting heeft geen website en is niet te bereiken. Er zijn er nog heel wat meer, maar die zijn allemaal niet te bereiken via internet.

Vanaf het begin werden Koerdische vluchtelingen niet erg verwelkomend ontvangen in Nederland. De integratie liep in het begin niet goed. De Koerden werden in de cel gegooid nadat ze aangekomen waren en de juridische procedures verliepen niet eerlijk. Dit was een moeilijke start voor de Koerden in Nederland.

Image for post
Image for post
Protesterende Koerden. Bron: Trouw

Cijfers integratie van Koerden in Nederland

Tegenwoordig gaat het heel wat beter met de Nederlandse Koerden en zijn zij veel meer ingeburgerd in Nederland. Hieronder een aantal cijfers die ons kunnen vertellen hoe de integratie van de Koerdische vluchtelingen verliep/verloopt.

• Onder Turkse Nederlanders, Antilianen en Surinamers was de werkloosheid in het tweede kwartaal van 2010 elf procent.

• De werkloosheid onder Turkse jongeren is hoog (dit betreft ook de Koerden): 29 procent van de Turks-Nederlandse jongeren is werkloos.

• Van de eerste generatie Turken is slechts zeven procent werkloos, van de tweede generatie is 21 procent werkloos.

• Van de 25- tot 45-jarigen, die behoren tot de vier grootste groepen met een niet-westerse migratieachtergrond in Nederland, zijn personen uit Marokko of Turkije (27 procent) relatief het vaakst laagopgeleid. (Hoe verschillen opleiding en schoolkeuze naar migratieachtergrond? 2020)

Veel Turkse Nederlanders zijn ondernemer. De Turkse Nederlanders vormen de enige etnische groep waar het aantal ondernemers in 2010 is gestegen: van 16.000 naar 21.000. de schoolprestaties van Turkse leerlingen zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd maar nog steeds kennen Turkse leerlingen, vooral op taal, een grote achterstand. De Turkse leerlingen scoorden het laagst op taal (63 procent goed) en het hoogst op rekenen (66 procent goed). Dit kan misschien de hoge cijfers voor Turks-Nederlandse ondernemers verklaren. (Butter, 2011).

Interview met…

Even voorstellen

“Mijn naam is Sazan Melko. Ik ben 30 jaar oud en ik woon in Den Haag. Ik studeer met heel veel plezier Nederlands in Amsterdam. Naast het feit dat ik studeer zet ik me ook in voor maatschappelijk werk. Ik help mensen die naar Nederland gevlucht zijn om hier een nieuw leven op te bouwen.”

U bent gevlucht uit Kamishli, Syrië?

Image for post
Image for post
Qamishli. Bron: World Map

“Ja, ik ben in Nederland omdat ik moest vluchten voor IS. In 2015 ben ik hier gekomen nadat mijn geboortestad, Kamishli, werd aangevallen. De jaren daarvoor waren heel rustig. Ik had een fijn leven met mijn vader en moeder en mijn zestien broertjes en zusjes. Mijn eigen ouders zijn islamitische Koerden, maar zelf doe ik niks meer met dit geloof. Dit komt mede door de aanslagen die de IS op mij pleegde. Tijdens de revolutie vochten verschillende kampen tegen elkaar: IS, al-Assad en de Koerden. De IS vermoordde alles en iedereen die in de weg lagen. Al-Assad nam iedereen die er goed en stevig uit zag, mee om te vechten tegen de IS. Ook had je de Koerden die alleen maar dachten aan het beschermen van de stad. Hier deed ik ook aan mee tot ik vluchtte in 2015. Ik ben gevlucht omdat ik bang was en geen leven meer zou kunnen opbouwen in Syrië.”

‘De IS vermoordde alles en iedereen die in de weg lagen.’

De reis naar Nederland

Image for post
Image for post
Syrische Koerden op de vlucht. Bron: RTL

“Het vluchten naar Nederland is een hele lange en vooral lastige reis. Je kunt niks plannen en alleen maar hopen dat mensen je willen helpen. Door smokkelaars en bekenden van bekenden is het mij gelukt te vluchten naar Nederland. Mijn broer woonde al in Nederland vandaar dat ik voor Nederland koos. Via een te kleine boot, achterin bij vrachtwagens, in het bagageruim van een trein en tenslotte in de passagiersruimte van een trein ben ik uiteindelijk in Nederland terechtgekomen. Daar pikte mijn oudste broer mij bij het station van Den Haag op. Ik heb heel veel geluk gehad dat ik bij mijn broer terecht kon want de rest van de vluchtelingen moesten in het asiel een plekje zoeken.”

Eenmaal in Nederland

“Na een tijdje bij mijn broer te hebben gewoond ben ik gaan werken als maatschappelijk werker. Daardoor kreeg ik een beetje geld zodat ik een huis voor mezelf kon zoeken; een klein appartementje buiten het centrum van Den Haag. Doordat ik al een tijd in oorlog had geleefd, was ik het gewend om met weinig geld rond te komen. Hierdoor was dit huis dus snel gevonden. Mijn buren hebben mij heel goed opgevangen en geld gegeven om te kunnen studeren in Amsterdam. Ik wilde dolgraag een diploma krijgen en de Nederlandse taal goed beheersen. Na vijf jaar vind ik dat ik al behoorlijk de taal beheers, al heb ik mijn diploma nog niet gehaald.”

De Koerdische droom

“Ik woon inmiddels vijf jaar in Nederland en heb een mooi nieuw leven kunnen opbouwen. Ik heb veel vrienden kunnen maken en spreek steeds meer Koerden. Het is fijn om met andere Koerden te kunnen praten omdat wij toch allemaal eenzelfde gedachte hebben over ons oorspronkelijke geboorteland. We delen allemaal dezelfde gevoelens als we praten over Syrië. Ooit zullen wij ons eigen land toebedeeld krijgen en we geloven dat dit niet lang hoeft te duren. Als die tijd komt zal ik ook naar dat land vertrekken. De gedachte om met al mijn mede-Koerden te kunnen leven, is een hele fijne gedachte. Ook al voel ik me ontzettend gezegend om hier in Nederland te wonen, ik zal altijd een warm hart hebben voor de Koerden.”

Image for post
Image for post
De vlag van Koerdistan. Bron: Pixabay

“Ik zal altijd een warm hart hebben voor de Koerden.”

Leven in Nederland

“Ik mag absoluut niet klagen over hoe ik hier leef. Volgens de wet ben ik nog steeds officieel een vluchteling ook al voel ik me niet meer zo. Ik voel me echt een Nederlander. Ik vind het fijn om zoveel Koerden te kunnen helpen om zich hier thuis te kunnen voelen. Zo kan ik toch wat doen voor mijn lieve volk. Ik hoop dat de mensen in Nederland ons volk echt willen leren kennen.

‘Ik hou van alle mensen om me heen en ik weet dat ze ook van mij houden.’

Wij zijn absoluut geen haatdragend volk en vinden het juist fijn om met anderen te kunnen praten over onze voorouders. Als er geen land zou komen voor ons volk zou ik het ook absoluut niet erg vinden om hier mijn hele leven te wonen. Ik hou van alle mensen om me heen en ik weet dat ze ook van mij houden.”

Interview met…

Even voorstellen

Image for post
Image for post
Irakees-Koerdistan. Bron: Dreamstime

“Mijn naam is Sherin Almaz. Ik ben 37 jaar oud en ik ben geboren in Utrecht. Mijn ouders komen oorspronkelijk uit een dorpje hoog in de bergen wat geen echte naam heeft. Dit dorpje ligt in Irakees-Koerdistan. Ik ben dus geboren in Utrecht maar heb mijn eerste 10 jaar geleefd in Irakees-Koerdistan. Ik ben daar opgegroeid en heb daar een hoop mensen leren kennen. Toen ik tien jaar was, vluchtten we naar Nederland en inmiddels woon ik al zo’n 26 jaar in Amsterdam. Hier ben ik journalistiek gaan studeren, heb ik veel vriendinnen gekregen en voel ik mij helemaal thuis.”

Verdreven uit Irakees-Koerdistan

“Na mijn negende verjaardag kwamen er steeds meer aanvallen van de Islamitische strijders. Ze vielen ons, Koerden, aan en keken niet eens wie ze vermoordden. Gelukkig waren er al een hoop Koerden verzameld als verzetsstrijders om tegen de Islamitische Strijders te vechten. Het klinkt nu iets groter dan het is, het was namelijk niet zo groot als de Tweede Wereldoorlog, maar op dat moment voelde het wel zo. De aanslagen werden steeds groter en er werden zelfs bommen gegooid. Toen dit gebeurde, wisten we dat we moesten vluchten. We zijn met zijn drieën, mijn ouders en ik, door het vliegtuig meegenomen terug naar Nederland. Althans, het was de bedoeling dat we met zijn drieën gingen. Mijn moeder heeft het niet overleefd. Ze was al ernstig ziek en door de hectiek van die tijd kon ze het niet meer aan. Dit heeft grote invloed gehad op mijn vader, wat we nog steeds merken als we hierover praten.”

‘…er werden zelfs bommen gegooid.’

Dagelijks leven

“Ikzelf heb journalistiek gestudeerd. Ik wil aan mensen in Nederland laten zien dat wij Koerden het echt niet makkelijk hebben. Het lijkt allemaal zo ver weg maar er is gewoon elke dag oorlog tussen Turken, Iraniërs, Syriërs en Irakezen tegen de Koerden. Dit is niet iets wat niet meer speelt vandaag de dag. Dit is de realiteit! Elke dag weer wordt er gevochten voor ons volk. Misschien niet in grote mate zoals de oorlogen die jullie kennen maar er worden wel elke dag mensen vermoord door wat zij van oorsprong zijn. De Koerden vechten voor hun eigen land. Als mensen ons niet willen waarom geven ze ons dan niet die vrijheid van een eigen land waarin wij kunnen doen wat we willen? Dan hebben wij geen last van hen en zij niet van ons, opgelost toch? Maar dit is iets wat natuurlijk niet zomaar lukt. En ik weet er ook niet alles van omdat ik hier in Nederland woon. Ik ga eens in de zoveel tijd naar Erbil in Irakees-Koerdistan om te zien hoe het daar gaat. Erbil is een over het algemeen goed welvarende stad waar, behalve in 2014 met de aanslagen van ISIS, geen oorlogen plaatsvinden. In deze stad ben ik altijd op zoek naar verhalen die ik kan publiceren in Irak. Ik wil mensen verhalen laten horen over de ernst van de situatie in Irakees-Koerdistan. Ook publiceer ik deze verhalen voor de Koerden in Nederland. We hebben een apart nieuwsforum waar ik elke maand een column in schrijf.”

Een video waarin de situatie van de Koerden wordt beschreven in 2018. Bron: RTL

Sherin’s droom

“Wij zouden zo graag een eigen land als Koerden willen. Wij vinden dat we dit verdienen. Mijn vader heeft daar zo lang voor gestreden en vindt dat het tijd wordt om hier echt iets aan te gaan hebben. Ik zou het heel fijn vinden om voor mijn vaders dood nog terug te kunnen naar het dorpje hoog in de bergen om hier samen te kunnen leven en mijn moeder te gedenken, want we kunnen er wel overheen praten maar we missen haar verschrikkelijk erg. Ik hoop dat we dit als Koerden ooit kunnen bereiken en dat we met zijn allen samen mogen leven.”

Uitleg over de toestand in Koerdistan. Bron: RTL

In deze explainer zijn verschillende dingen aan bod gekomen. Feiten en cijfers werden gegeven, mensen werden aan het woord gelaten en we zijn tot een mooi eindresultaat gekomen. Door deze explainer wilden we kijken hoe de integratie van gevluchte Koerden plaatsvindt in Nederland. Hier is natuurlijk geen eenduidig antwoord op te geven. Wel hebben we gezien dat de Koerden die we gesproken hebben, zich in Nederland thuis voelen en dat is een heel goed teken. Het inburgeren in Nederland gaat heel aardig, maar de Koerden zijn hun thuisland nog niet vergeten. Dat is een ding wat zeker is!

Colofon

Redacteur Luc Bosman

Redacteur Elly-Anne Zoutewelle

Invisible Cities NL

Invisible Cities portretteert mensen uit een stad die op de…

Elly-Anne Zoutewelle

Written by

Invisible Cities NL

Invisible Cities portretteert mensen uit een stad die op de één of andere manier buiten de samenleving vallen, vaak door de manier waarop anderen hen labelen. Hier lees je persoonlijke, medemenselijke verhalen over hoe zij zich thuis voelen in de stad en de maatschappij.

Elly-Anne Zoutewelle

Written by

Invisible Cities NL

Invisible Cities portretteert mensen uit een stad die op de één of andere manier buiten de samenleving vallen, vaak door de manier waarop anderen hen labelen. Hier lees je persoonlijke, medemenselijke verhalen over hoe zij zich thuis voelen in de stad en de maatschappij.

Medium is an open platform where 170 million readers come to find insightful and dynamic thinking. Here, expert and undiscovered voices alike dive into the heart of any topic and bring new ideas to the surface. Learn more

Follow the writers, publications, and topics that matter to you, and you’ll see them on your homepage and in your inbox. Explore

If you have a story to tell, knowledge to share, or a perspective to offer — welcome home. It’s easy and free to post your thinking on any topic. Write on Medium

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store