Bireysellikten Ekosistemlere Dönüşüm

Yasemin Eren
Jan 7, 2018 · 4 min read

Kurumlar startuplar ile işbirliği yapmalı diyoruz ancak bazı durumlarda kurumların girişimlerle değil işbirliği yapması, işbirliği yapacak olgunlukta girişimciye ulaşması bile zor olabiliyor. Bu sorunu da en çok yüksek maliyetli veya yasal düzenlemelere sıkı sıkıya bağlı olan sektörlerde (kimya, enerji, petrol, havacılık, atık yönetimi gibi) faaliyet gösteren kurumlar yaşıyor.

Bu alanlara yoğunlaşan girişimcilerin imkanları kısıtlı olduğundan girişimin büyük bir şirketle işbilriği yapabilecek aşamaya gelebilmesi uzun sürüyor ve çok maliyetli oluyor. Bu da yıkıcı iş fikirlerinin henüz olgunlaşamadan rafa kaldırılmasına sebep oluyor.

Globalde bu sektörlerde girişimcilik hareketlenmiş olsa bile Türkiye’de bu alanlarda çalışan girişimcilerin sayısı hala artmış değil. Durum böyle olunca bu gibi sektörlerde faaliyet gösteren kurumlar startuplarla çalışmak istediğinde kendi ekosistemlerini yaratma ve geliştirmek için yatırım yapması kaçınılmaz oluyor.

Nedir bu Ekosistem?!

Genellikle tek bir işletme veya kuruluş tarafından yaratılan ve çok sayıda diğer aktörün aktif katılımını sağlamak için kasıtlı olarak tasarlanmış bir oluşum diyebiliriz.

Farklı iş ortaklarını ve oyuncuları etrafında toplayarak neredeyse bir krallık kuran Apple, Google gibi şirketlerin, ekosistem yaratma konusunda en iyi örneklerden olduğunu söyleyebilirim.

Nasıl mı yaptılar? Apple uygulamalar için iOS altyapısıyla uygulama geliştiren yazılımcılardan oluşan bir ağ yarattı. Google ise yazılımcılar için buluşmalar, düzenli eğitimler organize ederek, Google Partners gibi programlarla iş ortaklarını, Google Launchpad ile girişimcileri etrafında topladı. Bu ve bunun gibi şirketler etraflarındaki oyunculara yeni iş alanları, işbirliği imkanları, fiziksel imkanlar yaratarak hem onları hem de kendilerini güçlendirdiler.

Bir şirketin vizyonuyla başlayan bu oluşumlar, etrafında topladığı katılımcıları destekleyen, birbirleri arasında ilişki kurmasını sağlayan, bazen de yan hizmetler sunan bir hale dönüşüyor.

Ekosistem yaratma ihtiyacı şu kriterlerin bi araya gelmesiyle ortaya çıkıyor;

  • Tek bir şirketin liderliği
  • Sektöre katkı sağlayacak bir hedef veya vizyon (bazen de büyük sosyal problemler)
  • Hedefe ulaşmak için tek bir oluşumun yetkinlik veya kaynaklarının yetersiz kalması

Apple, Macbook ve iPhone ile kullanıcı alışkanlıklarını kökten değiştirme, Google müşteriyi merkezine alarak her alana dokunan bir teknoloji şirketi olmayı hedefiyle yola çıkarak bir dünya yarattılar.

Hayaller Google. Peki ya Hayatlar?

Bir ekosistem yaratmak veya o yönde bir adım atmak yalnızca teknoloji şirketlerinin yapabileceği bir şey değil. Herhangi alanda faaliyet gösteren bir şirketin bunu yapması mümkün. Google, Apple gibi örneklerde uzaklaşalım ve bir ambalaj firmasını ele alalım. Ambalaj sektörü rekabetin fazla, bu nedenle müşteri sadakatinin az olduğu, pazara giriş bariyerlerinin düşük olduğu bir alan.

Ham made tedarikçileri, tasarımcılar, marka temsilcileri gibi iş ortaklarını bir araya getirerek müşteri ihtiyaçlarına daha yenilikçi çözümler üretebilmek için bilgi paylaşılmasını sağlayabilir. Geri dönüşümle ilgili, (gıda ambalajıysa) gıda sağlığı uzmanlarının paylaşacağı bilgiler diğer katılımcılara fauda sağlayabilir. Bu alanda inovatif tarasımlar yapan veya farklı malzemeler kullanan (su geçirmez, yırtılmayan, toza dayanıklı vs.) şirketlerin yetkinlikleri ile daha geniş bir müşteri kitlesine, yeni pazarlara ulaşım sağlanabilir. Veri şirketlerinin bu alandaki verileri katılımcıların müşterilerine olan bakış açısında fark yaratabilir.

Kritik nokta, şirketin faaliyetini etkileyen, gerekli kaynaklara (nakit, iş gücü, yetkinlik gibi) sahip olan paydaşların ve/veya bu alanlarda karar verici konumdaki kuruluşların bir araya getirilerek bir sinerji yaratılmasıdır.

Photo by RhondaK Native Florida Folk Artist on Unsplash

Ekosistem Yaratan Kurumlar

Belli sektörlerde henüz girişimcilik yeterli olgunluğa ulaşmadığından bu alanlarda faaliyet gösteren şirketlerin startup işbirliğinde ilerleyemediğinden bahsetmiştim.

Girişim Fabrikası’nda çalıştığım dönemde bu süreçleri gözlemleme şansı buldum. 2015 yılında Fintech odaklı bir hızlandırma programı açtığımızda gelen girişimlerin çoğu beklediğimiz olgunlukta değildi. Sonrasında Fintech İstanbul gibi platformların oluşması bu alandaki girişimlerin hem sayısını hem de kalitesini artırdığını görüyorum. Aynı durum Maker hareketi için geçerli; kurguladığımız Maker odaklı ilk programda çok az sayıda kişiye ulaşabilmiştik. Ancak son 2 yılda yapılan Maker eğitimleri, kurulan topluluklar, düzenli buluşmalar ve Maker Fair’in yapılmaya başlanması bu alandaki bilinci hızlı şekilde arttırdığını söyleyebilirim.

Hedef girişimcilerin ağırlıklı olarak bulunduğu kanalları belirleyip bunları bir araya getirdiklerinde, oyuncular birbirini beslemeye başlayacak ve yeni işbirlikleri, yeni destek mekanizmaları ortaya çıkacaktır. Tüm bunlar sektörün uzmanları, yazılımcıları, akademisyenleri ve potansiyel girişimciler için teşvik unsuru olacağından girişimlerin sürdürülebilirliği artarak, daha yenilikçi iş fikirleri hayata geçecektir.


Ekosistem yaratmanın tek ve kesin bir formülü yok ancak bu alandaki iyi örnekleri takip ederek bir şeyler öğrenmek mümkün. Kurumsal şirketler bazen harekete geçmeden önce oynayacakları sahanın zeminini hazırlamak durumunda kalabilirler. Ancak bu yatırım sonucunda maksimum fayda sağlayacakları aşikar.

make innovation work

Most companies see innovation as part of their DNA, but in reality, virtually all large organizations are naturally hindering innovation. Time to make innovation work…

Yasemin Eren

Written by

make innovation work

Most companies see innovation as part of their DNA, but in reality, virtually all large organizations are naturally hindering innovation. Time to make innovation work…

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade