“Çemberi kırmanın tek yolu, direnmek”

Susma Platformu’nun düzenlediği Sanatta İfade Özgürlüğü Çalıştayı İzmir Sanat Merkezi’nde yapıldı. Etkinlikte Avukat Fikret İlkiz, sanatın her alanındaki sansür ve hak ihlalleriyle ilgili hukuki bilgilendirmeler yaptı ve katılımcıların sorularını yanıtladı.

Türkiye’de sanatın ne kadar özgür olduğunu ve OHAL döneminin sanattaki sansürlemeleri nasıl etkilediğini tartışmak için İzmir Sanat Merkezi’nde Sanatta İfade Özgürlüğü Çalıştayı düzenlendi. İzlediğiniz bir filmi, bir tiyatro oyunu düşünün ya da okuduğunuz son kitabı. Her biri içinde nice insanın hikayesi barındırıyor, hepsi bir şekilde kendi sesini duyurmaya çalışıyor size. Bazen o ses kısılıyor hatta yok ediliyor. Bir yönetmen, bir müzisyen, bir senarist, bir yazar,bir ressam… Dünya’ya hangisinin gözünden bakarsak bakalım hepimiz yine onun çatısının altında keşfe çıkıyoruz. İnsana insanı anlatan bu birleştirici güç tam da bu yüzden her zaman özgür olmalı.

Fikret İlkiz (Fotoğraf: Ege’de Son Söz)

Çalıştayın ilk oturumunda Avukat Fikret ilkiz detaylı olarak, temel hak ve özgürlüklerimizle ilgili anayasada yer alan kanunları anlattı. İkinci oturumda katılımcıların sorunlarına çözüm önerileri getirdi, yaşadıkları şahit oldukları sansür hikayelerini dinledi.

“Tereddüt” film afişi

“Bizim hayallerimiz eksik”

İlkiz sanatta sansürlenen güncel yapımlara, Çayan Demirel’in Dersim 38 (2006) adlı Dersim olayları hakkındaki belgesel filminin ticari dolaşıma ve gösterime sunulmasına izin verilmemesini örnek gösterdi: “Kimse film hakkında izlendiği anda insanların kışkırtılacağını söylemiyor ama izin almak için başvurduğunuzda filmin gösterilmesi engelleniyor.” Ayrıca Yeşim Ustaoğlu’nun Tereddüt (2016) adlı filmi ve eser işletme belgesi* verilmediği için gösterilemeyen Son Şinitzel adlı kısa film de İlkiz’in sanatta sansüre uğrayan son yapımlara verdiği örnekler arasındaydı. Bu sansürlere yönelik karşı hak arayanların yöntemlerine dair serzenişte bulunan Fikret İlkiz, “Bizim hayallerimiz eksik. Sanatın kendisi hukuku yaratmak zorunda. O zaten size ‘Şu sınırlar içerisinde kalacaksın’ diyor. Sorunu yaratan çerçevenin içine girdiğiniz anda hemen çözemezsiniz. Sistemin yarattığı sorunları çözmek için sistemin dışına çıkmak gerekiyor” dedi.

İlkiz konuşmasını ‘OHAL koşulları altında da olsa sanattan vazgeçilmemesi ve insanların düşüncelerini özgürce ifade edebildiği sürece sanatın var olacağını’ söyleyerek sonlandırdı.


Eser işletme belgesi: Türkiye’de sinema filmleri açısından mevzuat,eser sahiplerinin sahip oldukları hakların ihlal edilmemesi,hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali haklara ilişkin yararlanma yetkilerinin takip edilebilmesi amacıyla hazırlanan belge, Sanatsal İfade Özgürlüğü Kılavuzu