Design proces #4 Ideate

IDEATE — Winterswijk

We zijn in het designtraject naar beter doelgroepenvervoer in de Achterhoek aanbeland in de Ideate fase. Dit houdt in dat wij samen met gebruikers en andere betrokkenen tot zoveel mogelijk oplossingsideeën willen komen. We doen dit vanuit de ontstane inzichten uit de voorliggende fases waarin gesprekken hebben gevoerd met diverse betrokkenen en gebruikers van vervoer en reflectiesessies hebben gehad met de ambtenaren als opdrachtgevers van het designtraject. Steeds staat de designvraag centraal: Hoe komen we tot betere ontwerpen voor het doelgroepenvervoer?

Voor de Ideate fase hebben we drie brainstormbijeenkomsten georganiseerd, waaronder een in Winterswijk. Monique en Paulien waren de facilitators van deze sessie die plaatsvond in het gemeentehuis op misschien wel de zonnigste maandag van 2017…

Om 14:00 stroomt de ruimte gestaag vol met de mensen die zich hebben aangemeld naar aanleiding van een directe uitnodiging of de open oproep in het Achterhoeks Nieuws. De deelnemers zijn heel erg divers. Er zijn een paar gebruikers gekomen maar het merendeel zijn mensen vanuit o.a. gehandicaptenbelang, ouderenbond, vervoersinitiatieven, dagbestedingsvoorzieningen en zorg- en welzijnsorganisaties.

Ideaten voor beter beleid

Een wethouder opent de bijeenkomst. De Achterhoekse gemeenten willen graag goed voor hun mensen zorgen,. Het vervoer voor mensen met een indicatie daarvoor moet daarom gewoon goed zijn. De wethouder geeft aan dat soms beleidsoplossingen “vanuit een ivoren toren worden bedacht” en dus niet altijd goed zijn. Het wringt af en toe wringt tussen systeem- en leefwereld, tussen wat we zouden willen en wat echt kan. Brainstormen vind de wethouder een heel erg goed idee zodat we sámen tot betere mobiliteit kunnen komen om vervoer ook sámen op een andere manier in te richten. Over zijn eigen rol is hij bescheiden: “Ik blijf er vanmiddag niet bij want dan krijgen we discussies en dat zou het brainstormen alleen maar kunnen remmen.”

De kloof tussen beleid en praktijk is er eigenlijk altijd, maar wij als designteam willen graag bijdragen om deze te dichten en zijn daarom benieuwd hoe de praktijk denkt en voelt over het huidige doelgroepenvervoer en waar er kansen liggen voor verbetering. Creatief denken, zoals brainstormen, zetten we in om zoveel mogelijk denkkracht uit de betrokken deelnemers te halen. Hiermee willen we op zoek gaan naar mogelijke nieuwe toekomsten voor het doelgroepenvervoer.

De kracht van brainstormen

Na een korte introductie in de designfases en een gezamenlijke evaluatie op welke doelgroepprofielen (persona’s) dat tot nu toe heeft opgeleverd, zijn we in twee teams aan de slag gegaan met brainstormen. Dit gebeurde in vier fases:

  1. Brainstormflowers (positief èn negatief)
  2. Brainwriten
  3. Superpowers
  4. Toekomstscenario’s pitch
regels voor goed brainstormen

Thema’s voor verbetering

Tijdens de brainstormoefeningen, maar ook tijdens de gesprekjes tussendoor ontdekken we de volgende thema’s als belangrijke gespreksonderwerpen tussen de deelnemers onderling:

  • Samenwerking: Er zijn veel partijen betrokken en iedereen doet een stukje. Je hebt ZOEV, zorgaanbieders die het vervoer zelf regelen en vrijwilligersorganisaties. Er is geen overzicht of samenwerking tussen alle partijen waardoor het vervoer niet slim georganiseerd wordt volgens de deelnemers. Goede samenwerking zorgt voor goede vervoersoplossingen.
Quotes van de deelnemers
  • Systeem inrichting: de wijze van financieren, indicatieprocedure en hoe het beleid dit aanstuurt. Hierin zijn veel knelpunten in benoemd die zorgen voor met name de benoemde kloof tussen beleid en praktijk.
  • ·Maatwerk: dit werd genoemd als belangrijkste waarde voor dit type vervoer, mensen met vervoershulpvragen zijn allemaal uniek. Dit vraagt om creativiteit en flexibel maatwerk. Geen standaarden of vaste criteria.
Quotes van de deelnemers
  • Gebruiksvriendelijke toegang en vervoer: er zijn veel aanbieders en veel regels dat hoogdrempelig en onduidelijk kan zijn voor mensen. De gebruiksvriendelijkheid zit ook in het type vervoer. Gebruikerslogica zou veel meer het uitgangspunt moeten zijn dan de huidige organisatielogica.
  • Goede chauffeurs: chauffeurs worden gezien als de sleutel naar goed vervoer en een goede vervoerservaring. Investeren in de kwaliteit van chauffeurs is daarom essentieel voor een goede vervoerservaring.
  • Systeem inrichting: de wijze van financieren, indicatieprocedure en hoe het beleid dit aanstuurt. Hierin zijn veel knelpunten in benoemd die zorgen voor met name de benoemde kloof tussen beleid en praktijk.

Nieuwe toekomsten

Vooral tijdens het brainwriten waar we de superpowers nog overheen hebben gegooid komen er interessante toekomstscenario’s vanuit de twee teams:

  1. Gezamenlijk leren en professionaliseren
    Met z’n allen: professionals, chauffeurs, vrijwilligers. Samen van en met elkaar leren. Gezamenlijke trainingen en bijscholing in gedrag, ziektes en andere kenmerken van de klanten. Dit als een gezamenlijke verantwoordelijkheid zien. Niet alleen zaak van de vervoerders. Versterken van de chauffeur. Zodat iedereen zich prettig voelt.
  2. Gratis vervoer voor iedereen
    Nieuw businessmodel zoals in Europese voorbeeldsteden. Alle potjes op één hoop. Stadsvervoer, electrokar en alle andere vervoersdiensten voor iedereen gratis, ook in buitengebied. Winst= de onbetaalbare glimlach.
  3. Grenzeloze flexibiliteit van iedereen
    Alles in overleg, tussentijds kunnen aanpassen. Geen beperkingen in flexibiliteit. In samenwerking met alle lokale vervoerders en vrijwilligers. Flexibele houding van iedereen: vervoerder èn klant. Samen in overleg. Flexibel in wanneer je in/uitstapt: vaste routes en tijden, met haltes: hop on hop of.
  4. Bundelen van het wagenpark
    Door samenwerking alles aan elkaar te koppelen. Één wagenpark met overzicht waar welke bussen ‘staan’ en inzetbaar zijn. We moeten hekjes omgooien en koninkrijkjes moeten omver. Samenwerking is als een olievlek, levert veel meer voordelen en winst op dan alleen goed vervoer. We kunnen leren van waar dit goed gaat.
  5. Creatief maatwerk
    Maatwerkoplossingen gebruiken in plaats van standaarden en vaste procedures. Per casus bekijken: soms is er geen compleet vervoer nodig maar alleen een chauffeur, vrijwilliger of alleen een auto. Flexibel en speels in vervoersoplossing zijn, samen creatief zijn/doen. Creatieve oplossingen leveren nog meer winst op dan alleen vervoer, bijv. sociale contacten, meer autonomie etc.
  6. Eén vervoersloket
    Eén telefoonnummer voor al het vervoer in de Achterhoek. Wanneer je dit belt, vul je je postcode in. Je krijgt dan iemand uit de regio aan de telefoon. Die bespreekt alle opties met je: van een behulpzame buurman tot ZOOV. Dit lokaal is ook digitaal.

7. Training en selectie chauffeurs
Chauffeurs worden meer geselecteerd of ze passen bij de doelgroep. Daarnaast worden ze getraind in sociale vaardigheden en ook op ziektebeelden.

8. Vrijwilligers
Voor het vervoeren van mensen zijn veel vrijwilligers nodig maar het is lastig die te werven. Vrijwilligerswerk heeft vaak ook een ‘oud’ imago. Door vrijwilligerswerk te positief promoten onder jongeren en mensen die vallen onder de Participatiewet, komen er hopelijk meer vrijwilligers. Die vrijwilligers zouden bijv. ingezet kunnen worden om al maatje iemand zelfstandig te leren reizen.

Vervolg

De komende weken gaan we deze ideeën, samen met die uit de ideate sessies komen die we in Borculo en Doetinchem hebben gedaan (zie de blogs!), uitwerken naar concrete oplossingen. We zullen dan weer zoeken naar superkritische mensen die deze ideeën willen testen. We maken dan graag dankbaar gebruik van alle mensen die we tot nu toe al gesproken en gezien hebben. Zo hopen wij vanuit alle inzichten en ervaringen in de Achterhoek bij te dragen aan beter vervoersbeleid!

Monique Jongenburger & Paulien Taken
Contact: m.jongenburger@spectrumelan.nl, Paulien. Taken@han.nl

Like what you read? Give Paulien Taken a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.