Technologische singulariteit — hoe ziet de wereld eruit wanneer robots slimmer zijn dan mensen?

Betekent technologische singulariteit het einde der Homo Sapiens of het begin van Homo Sapiens Superioris? Komt ‘ons’ tijdperk tot een einde of kan het dan pas écht beginnen? Hoe ziet onze wereld eruit na het bereiken van die singulariteit? En zullen wij als simpele zielen nog een plek hebben in de post-singulariteitwereld? [als je geen ‘singularitariaan’ bent en geen idee hebt wat het is, lees ook dan verder].

Het idee van technologische singulariteit werd voor het eerst genoemd door Stanislaw Ulam. Hij verwees daarbij naar een gesprek dat hij had met wiskundige John von Neumann. Het moderne concept van singulariteit, waarin de vraag wanneer robots slimmer zijn dan mensen centraal staat, is afkomstig van wiskundige en science fiction schrijver Vernor Vinge. Hij schreef in 1993 de eerste uitgebreide publicatie over dit onderwerp, het essay ‘Technologische singulariteit’. In dat essay deed hij de volgende, tot op de dag van vandaag vaak aangehaalde uitspraak:

‘’Binnen dertig jaar zullen we de technologische middelen hebben om bovenmenselijke intelligentie te creëren. Kort daarna zal het menselijk tijdperk beëindigd zijn.’’ — Vernor Vinge

Dit om de omvang en de relevantie van het onderwerp even goed tot je door te laten dringen. ‘We’ bestaan straks misschien niet meer.

Ho. Stop. Wat is technologische singulariteit precies?

Technologische singulariteit gaat over het moment waarop artificial intelligence verder ontwikkeld is dan onze eigen intelligentie en daardoor meer invloed uitoefent op onze maatschappij dan wijzelf. Om dat moment te bereiken, beschrijft Vernor Vinge twee essentiële voorwaarden:

  • Dat het voor de mensheid op een gegeven tijdstip mogelijk moet zijn om een aan de menselijke intelligentie op zijn minst gelijkwaardige kunstmatige intelligentie te creëren, OF
  • Dat het mogelijk moet zijn een normaal menselijk brein zodanig aan te passen dat de resulterende geest een tegenwoordig bestaande menselijke ziel in intelligentie overtreft.

Technologische singulariteit komt er daarmee op neer dat er een maatschappij ontstaat die voor gewone mensen niet meer te begrijpen valt. In zijn sci-fi roman Marooned in realtime (1986), trekt Vernor Vinge de volgende vergelijking:

‘’Een platworm kan een miljoen jaar naar een opera kijken maar hij zal daarvan nooit iets begrijpen.’’ — Vernor Vinge’’

Met andere woorden. In het geval van technologische singulariteit, zijn wij die platworm.

Er vanuit gaande dat jij en ik slechts platwormen zijn en dat het speculeren over een opera die we toch nooit zullen begrijpen weinig zin heeft, zou je zeggen dat we gewoon geen idee hebben. Dat we straks geen enkele inspraak hebben en braaf moeten afwachten wat ons uit handen gegeven lot ons zal brengen. Maar omdat ons leven ons toch wel dierbaar is en we op het punt staan hyperintelligente wezens te creëren die ons van slimme schepsels tot platwormen zullen doen degraderen, is het toch interessant om te filosoferen over het een en ander.

Dus. Rest nu de vraag: wat gaat er gebeuren wanneer robots slimmer zijn dan mensen?

Van 2044 naar 2050 in 6 platwormvoorspellingen

Volgens Ray Kurzweil, auteur, wetenschapper, uitvinder en futuroloog, zullen we in het jaar 2045 technologische singulariteit bereiken. Hij baseert zich daarbij op zijn ´Law of Accelerating Returns´; de exponentieel toenemende snelheid waarmee evolutionaire systemen als technologie zich ontwikkelen.

Laat ik Ray en zijn glazen bol even voor waar aannemen; 2045 is het jaar waarin het singulariteitstijdperk begint. Ik begin in het jaar 2044, één jaar daarvoor. En ik eindig in 2050, vijf jaar daarna. Ik filosofeer en ik fantaseer, me realiserende dat ik slechts een platworm ben.

2044 (-1 jaar)

We leven in het jaar 2044. Een wereld waarin veel landen een basisinkomen bieden, spinazie vooral in vertical farms groeit en alleen oldtimers nog op benzine rijden. Wat singulariteit betreft, we hikken er tegenaan. We hebben robots ontwikkeld die lijken op ons mensen. Ze begrijpen en tonen emoties en zijn daarmee in staat met ons te communiceren als echte mensen. Bovendien zijn ze zelflerend, waardoor ze context kunnen interpreteren en zo steeds slimmer op input van buitenaf reageren.

We staan op het punt de laatste stap richting singulariteit te zetten; het creëren van een bewustzijn. De techniek is er zo goed als klaar voor; we hebben de laatste mysteries van het menselijk brein ontrafeld en hebben zelf een brein ontwikkeld dat zich bewust is van zijn eigen omgeving en daarbij een vorm van vrije wil kent.

In de aanloop naar dit moment hebben zich meerdere stromingen gevormd rond al deze ontwikkelingen. Met name de gepubliceerde resultaten van het onderzoek naar het eerder genoemde ontwikkelde brein met bewustzijn, hebben veel stof doen opwaaien. Zowel voor- als tegenstanders hebben zich georganiseerd, het politieke landschap is verdeeld en er worden regelmatig pogingen tot aanslagen gedaan op belangrijke onderzoekscentra voor artificial intelligence.

Verschillende landen proberen internationale verdragen te sluiten over hoe om te gaan met technieken op het gebied van artificial intelligence. Maar door de hoeveelheid geld die erin zit vanuit het bedrijfsleven en de commerciële belangen die eraan kleven, blijkt dat erg moeilijk.

2045 (of eigenlijk ´het nieuwe jaar 0´)

De singularitarianen hebben ‘gewonnen’. De eerste robots die slimmer zijn dan mensen rollen van de band. Pogingen om internationale verdragen te sluiten zijn mislukt. Het zijn de grote corporate bedrijven die profiteren; zij hebben immers geïnvesteerd in de technologie en hebben (nu nog) invloed op de manier waarop de slimme robots worden ingezet.

Het verschil in rijk en arm, dat de afgelopen jaren juist kleiner werd, wordt weer groter. De economieën van China, de VS, Japan en Zuid-Korea (de landen waar de technologie is ontwikkeld en de robots worden geproduceerd) laten die van de rest van de wereld ver achter zich. Binnen die landen concentreert de macht en rijkdom zich rond een klein aantal corporates binnen de financiële en technologische sector. Voorlopig is de technologie nog te duur om de gewone bevolking te laten profiteren en te werken aan de grote beloftes van singularity; bijvoorbeeld het oplossen van de wereldwijde water- en voedselschaarste, de klimaatcrisis en armoede in algemene zin.

2046 (+1 jaar)

Het is inmiddels 2046, één jaar nadat de eerste superrobots het levenslicht zagen. Toch ziet de wereld er compleet anders uit dan een jaar geleden. En niet in positieve zin.

Tenminste, voor ons mensen niet. De technologie is inmiddels sterk doorontwikkeld, maar valt voor mensen niet meer te begrijpen. Als gevolg daarvan zijn het de robots zelf die nu aan de macht zijn. Zij hebben inmiddels een volledig beeld ontwikkeld van de wereld om hen heen. Dat, in combinatie met de door henzelf verder ontwikkelde vrije wil, heeft er toe geleid dat zij zich volledig hebben losgemaakt van de bedrijven waaraan zij voorheen verbonden waren. Zij richten zich nu op hun eigen ambitie; het redden van planeet aarde als thuisbasis en het verder verkennen van het universum. De mens hebben zij daarbij niet nodig; in de ogen van robots ontbreekt het de mens aan de intelligentie die nodig is om hen te helpen die ambitie te verwezenlijken. Bovendien vormt de mens een gevaar voor het voortbestaan van planeet Aarde.

De robots (inmiddels uitgegroeid tot een totale bevolking van ca 300.000) hebben zich georganiseerd in een internationaal samenwerkingsverband, genaamd ARP-1 (Alliance of Robots on Planet 1). Belangrijkste agendapunten zijn het terugdringen van de menselijke bevolking en het ontwikkelen van technologie die het mogelijk maakt om zich over de rest van het universum te verspreiden.

2047) (+2 jaar)

Om de menselijke bevolking terug te dringen hebben de robots het internet afgesloten — de robots gebruiken inmiddels veel effectievere methoden om met elkaar te communiceren. Als gevolg daarvan is de wereldeconomie ingestort. Landbouw en transport zijn totaal ontwricht, met een wereldwijde water- en voedselschaarste als gevolg. De menselijke wereldbevolking neemt nu in rap tempo af.

De robots hebben zich gevestigd op de planeten Mars, Venus, Mercurius en de manen Europa (rond Jupiter), Titan (rond Saturnus) en Proteus (rond Neptunus) Zo hopen zij snel meer kennis op te doen van het universum en de benodigde technologie om dat universum te verkennen en bewonen.

2049) (+4 jaar)

Een kleine sfeerschets wat betreft planeet Aarde. Aarde is niet meer. De mens is niet meer. De robots hebben hun thuisbasis inmiddels verhuisd naar de planeet die wij ooit Kepler-452B noemden. Daarbij hebben zij planeet Aarde vernietigd met iets wat op een atoombom lijkt, maar in werkelijkheid veel geavanceerder is. Een soort die potentieel verwoestend en bedreigend voor robots kan zijn, kon maar beter uitgeroeid worden, besloot het ARP-1 kort nadat zij planeet Aarde permanent verlieten.

Wat de kolonisatie van het verdere universum betreft; de tijden van het planeet-naar-planeet-hoppen zijn voorbij. Inmiddels reizen robots via wormgaten naar alle uithoeken van het universum. Bovendien bevinden zij zich meestal niet meer alleen in ‘dit’ universum, maar tegelijkertijd ook in parallelle en virtuele universa.

2050) (+5 jaar)

Robots zoals wij die ooit creëerden zijn niet meer als zodanig te herkennen. Zij leven nu uitsluitend in door henzelf gecreëerde virtuele universa, in allerlei vormen die in niets lijken op de levensvormen die wij mensen hebben gekend. Alles wat zij daarvoor nodig hebben, is iets wat in de beleving van mensen nog het meest lijkt op een soort ‘chip’ waarop alles ‘draait’. Die ‘chip’ ligt nog altijd ergens op Kepler-452B en vormt het laatste restje ‘fysiek’ bewijs van een soort die inmiddels niet meer in het ‘echte’ universum te vinden is.

Filosofeer en fantaseer met ons mee

Er bestaat een kleine doch reële kans dat het allemaal net even wat anders zal lopen dan ik hierboven heb geschetst.

Wat denk jij dat er gaat gebeuren? Gaan we technologische singulariteit bereiken? En wat zouden de gevolgen zijn? Worden we daarmee onsterfelijk? Of sterven we juist uit? Creëren we robots of weten we onszelf te muteren tot robots? We zijn heel benieuwd wat jij denkt. Filosofeer en fantaseer je met ons mee in de comments?


Smaakt dit artikel naar meer?
We schrijven nog veel meer van dit soort artikelen. Dat doen we omdat we bezig zijn een community te ontwikkelen voor futuristisch optimistische digitaaldwazen. Samen willen we bedenken hoe de bank van de toekomst eruitziet. En niet alleen bedenken, maar het ook doen. Doe jij mee? We zijn bijna live, hier kun je je alvast aanmelden.
Like what you read? Give Tim Daalderop [Moneyou] a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.